Metalen, gifstoffen en medicijnen
THC
Meet de afbraakstof van cannabis (THC-COOH) in urine; laat zien of er de afgelopen dagen tot weken cannabis is gebruikt.
Alles over deze analyseWat meet dit
THC is de werkzame stof in cannabis (wiet en hasj). De lever zet THC om in THC-carbonzuur (THC-COOH), een afbraakstof zonder effect die via de urine het lichaam verlaat; omdat THC zich ophoopt in vetweefsel en daaruit langzaam vrijkomt, blijft THC-COOH veel langer aantoonbaar dan het effect duurt. Het laboratorium meet de concentratie THC-COOH met gaschromatografie-massaspectrometrie (GC-MS): de stof wordt eerst gescheiden van andere stoffen en dan aan zijn massa herkend. De uitslag is een getal in microgram per liter (µg/l) en zegt niet of iemand op dit moment onder invloed is.
- Gebruik van cannabis in de afgelopen dagen tot weken, door roken, verdampen of eten
- Bij dagelijks of zwaar gebruik: gebruik tot enkele weken of langer voor het opvangen van de urine
Verhoogd
Een aantoonbare hoeveelheid THC-COOH boven de grens van het laboratorium past bij cannabisgebruik in de afgelopen dagen tot weken. Volgens het Trimbos-instituut is cannabis in urine 5 tot 30 dagen na gebruik aantoonbaar: de meeste mensen testen ongeveer 5 dagen positief na één joint, bij dagelijks gebruik kan dat langer dan 30 dagen zijn. Een hogere waarde past vaak bij vaker of meer gebruik, maar het getal is niet om te rekenen naar de hoeveelheid, het aantal keren of het moment van gebruik: het hangt ook af van hoe geconcentreerd de urine is, van het vetweefsel en van de tijd sinds het laatste gebruik. Volgens de FMS-richtlijn over rijgeschiktheid kan één urinemeting zwaar gebruik niet onderscheiden van licht gebruik. Een aantoonbare waarde zegt niet of iemand op het moment van de test onder invloed was en zegt niets over afhankelijkheid.
Verlaagd
Een waarde onder de grens van het laboratorium betekent dat er geen aantoonbare hoeveelheid THC-COOH in de urine zat. Dat past bij geen gebruik in de afgelopen dagen tot weken. Het sluit gebruik niet volledig uit: vlak na gebruik kan de afbraakstof nog niet in de urine zitten, en na weinig of eenmalig gebruik langer geleden kan de waarde al onder de grens liggen. Sterk verdunde urine, bijvoorbeeld na veel drinken, verlaagt de concentratie.
Bij een afwijkende uitslag
Een aantoonbare waarde vraagt op zichzelf geen medisch vervolg. De huisarts kijkt naar de context: hoeveelheid, frequentie, klachten en eventuele wens om te minderen of te stoppen, en verwijst zo nodig naar de verslavingszorg. Om na stoppen te zien of er opnieuw is gebruikt, zijn herhaalde metingen nodig waarbij THC-COOH wordt gedeeld door kreatinine in dezelfde urine.
Betrouwbaarheid
GC-MS is een specifieke methode: een fout-positieve uitslag door andere stoffen is onwaarschijnlijk, en de methode geldt zelf als de tweede, andere analysemethode die de NVKC vraagt om een positieve screeningstest te bevestigen. De betekenis van het getal is wel beperkt: het laat gebruik in de afgelopen dagen tot weken zien, maar niet hoeveel of wanneer, en niet of iemand onder invloed was. Volgens de FMS-richtlijn kan alleen een reeks urinemetingen, waarbij THC-COOH wordt gedeeld door kreatinine, onderscheiden of een waarde komt van nieuw gebruik of van eerder gebruik dat nog uitwerkt.
Beperkingen
- Hoe geconcentreerd de urine is, bepaalt mee hoe hoog het getal uitvalt; zonder kreatinine in dezelfde urine zijn twee metingen moeilijk te vergelijken.
- Hoe lang THC-COOH aantoonbaar blijft, verschilt sterk per persoon en hangt af van hoeveel en hoe vaak er is gebruikt en van de hoeveelheid vetweefsel.
- Medicinale cannabis, dronabinol en CBD-producten waarin te veel THC zit, geven terecht een aantoonbare waarde.
- De test meet de afbraakstof van THC en niet die van synthetische cannabinoïden.
Hoe vaak komt dit voor
In 2025 had 7,1 procent van de volwassenen in Nederland in het afgelopen jaar cannabis gebruikt. Bijna 1,5 procent gebruikte (bijna) elke dag cannabis.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een medische vraag, bijvoorbeeld in de verslavingszorg of bij onbegrepen klachten waarbij cannabisgebruik een rol kan spelen, of voor wie het eigen gebruik wil volgen. Wie na dagelijks gebruik stopt, kan nog weken een aantoonbare waarde hebben; een reeks metingen zegt dan meer dan één uitslag. Wie zich zorgen maakt over het eigen gebruik heeft meer aan hulp bij minderen of stoppen dan aan een test.
Nadelen en risico's
- Na eerder dagelijks gebruik kan de waarde nog weken aantoonbaar blijven na het stoppen; dat kan verwarrend zijn als de uitslag moet laten zien dat er niet meer wordt gebruikt.
- Een uitslag kan onterecht als bewijs worden gebruikt, terwijl hij niets zegt over het moment van gebruik, de hoeveelheid of rijvaardigheid.
Bronnen
- Trimbos-instituut, drugsinfo.nl: Aantoonbaarheid van cannabis in speeksel, bloed en urine
- FMS Richtlijnendatabase: Drugsmisbruik in het kader van rijgeschiktheidskeuringen, module Biomarkers cannabisgebruik
- NVKC, allesovertesten.nl: Drugstest
- Thuisarts.nl: Ik gebruik vaak wiet of hasj
- Trimbos-instituut: Cannabis, cijfers en trends
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen