Transferrine (vingerprik)

Transferrine is het eiwit dat ijzer door het bloed vervoert, van de darm en de voorraad naar het beenmerg; elk molecuul kan twee ijzeratomen binden. De analyse meet hoeveel transferrine er in het bloed is, in gram per liter. Bij ijzertekort maakt de lever meer transferrine, bij ijzerstapeling en bij ontsteking minder. In Nederland wordt transferrine vooral gemeten om samen met het serumijzer de transferrinesaturatie te berekenen: het percentage van het transferrine dat met ijzer bezet is.

• IJzertekort (verhoogd transferrine, samen met een laag ferritine en een lage saturatie)
• IJzerstapeling, waaronder erfelijke hemochromatose (verlaagd transferrine, via een saturatie boven 45 procent)
• Onderscheid tussen ijzertekort en bloedarmoede bij een chronische ziekte of ontsteking (verlaagd transferrine)

De huisarts beoordeelt transferrine altijd samen met het serumijzer, de transferrinesaturatie, het ferritine en zo nodig CRP. Is de saturatie boven 45 procent en het ferritine verhoogd, dan volgt volgens de richtlijn herhaling en bij een blijvende verhoging DNA-onderzoek naar hemochromatose (HFE-genotypering). Bij een verhoogd transferrine met een laag ferritine wordt naar de oorzaak van het ijzertekort gezocht.

De meting van transferrine is nauwkeurig en de referentiewaarden verschillen volgens de FMS-richtlijn Hereditaire hemochromatose nauwelijks tussen Nederlandse laboratoria. Op zichzelf is transferrine weinig specifiek, omdat ontsteking, leverziekte, zwangerschap en de pil de waarde ook veranderen. De betekenis zit in de berekende transferrinesaturatie: een saturatie boven 45 procent is volgens die richtlijn de grens voor vervolgonderzoek naar erfelijke hemochromatose. Voor ijzertekort gebruikt de NHG-Standaard Anemie het ferritine als eerste test.

• Transferrine is een negatief acutefase-eiwit: ontstekingen, infecties en langdurige ziekte verlagen de waarde en kunnen een ijzertekort maskeren.
• Zwangerschap en de anticonceptiepil verhogen transferrine; leverziekte, ondervoeding en eiwitverlies via de nieren verlagen het.
• Een verhoogde transferrinesaturatie wordt bij twijfel nuchter herhaald, zonder ijzer- of vitaminesupplementen in de 24 uur ervoor, omdat het serumijzer in de berekening sterk schommelt.
• Referentiewaarden kunnen per laboratorium iets verschillen.

Bloedarmoede komt in de huisartsenpraktijk bij ongeveer 9 op de 1000 mensen per jaar nieuw voor; bij de helft is ijzergebrek de oorzaak, bij vrouwen ongeveer vier keer zo vaak als bij mannen. Erfelijke hemochromatose komt voor bij ongeveer 0,5 tot 1,5 procent van de Noord-Europese bevolking, maar slechts een klein deel van de mensen met die aanleg krijgt klachten.

Zinvol als onderdeel van een ijzerprofiel (ijzer, transferrine, transferrinesaturatie en ferritine) bij een vermoeden van ijzerstapeling, bijvoorbeeld bij hemochromatose in de familie of een eerder verhoogd ferritine, en bij een vermoeden van ijzertekort bij een ontsteking, een chronische ziekte of veel duursport. Als losse waarde heeft transferrine weinig betekenis; voor een gewoon vermoeden van ijzertekort is ferritine de betere test.

• Een afwijkend transferrine door zwangerschap, de pil of een ontsteking kan zonder de andere ijzerwaarden onnodige ongerustheid geven.
• Een bevestigde erfelijke hemochromatose is ook van belang voor ouders, broers, zussen en kinderen (nevenbevinding met gevolgen voor bloedverwanten).

• NVKC, allesovertesten.nl: Transferrine
• FMS Richtlijnendatabase: Hereditaire hemochromatose, module IJzerparameters
• FMS Richtlijnendatabase: Hereditaire hemochromatose, module Pathogenese en epidemiologie
• NHG-Standaard Anemie (M76)
• Thuisarts.nl: Ik heb erfelijke ijzerstapeling