Schildklier
Totaal T4
De totale hoeveelheid thyroxine in het bloed, gebonden en vrij; hangt ook af van transporteiwit, daarom zegt vrij T4 meestal meer.
Alles over deze analyseWat meet dit
De schildklier maakt vooral thyroxine (T4). Bijna al het T4 in het bloed zit vast aan transporteiwitten, vooral thyroxinebindend globuline (TBG); maar een heel klein deel is vrij en werkzaam. Deze test meet het totale T4: het gebonden en het vrije deel samen. Daardoor hangt de uitslag niet alleen af van de schildklier, maar ook van de hoeveelheid transporteiwit in het bloed.
- Te snel of te traag werkende schildklier, samen met TSH (hyperthyreoïdie of hypothyreoïdie)
- Verandering in de hoeveelheid transporteiwit (TBG), bijvoorbeeld door de pil of een zwangerschap
- Beperkt: controle van een onverwacht vrij T4, bijvoorbeeld bij verdenking op een meetstoring
Verhoogd
Een verhoogd totaal T4 samen met een verlaagde TSH past bij een te snel werkende schildklier. Bij een normale TSH komt een verhoogde waarde vaak door meer transporteiwit in het bloed, bijvoorbeeld bij gebruik van de anticonceptiepil of tijdens een zwangerschap; het vrije, werkzame T4 is dan normaal. Ook bij gebruik van levothyroxine kan de waarde kort na inname hoger zijn.
Verlaagd
Een verlaagd totaal T4 samen met een verhoogde TSH past bij een te traag werkende schildklier. Bij een normale TSH komt een lage waarde vaak door minder transporteiwit, bijvoorbeeld bij ernstige ziekte of ondervoeding, of door een aangeboren tekort aan TBG; dat laatste heeft geen gevolgen voor de gezondheid. Zelden gaat het om een probleem van de hypofyse, die dan te weinig TSH maakt.
Voorbereiding
- Neem je schildkliermedicatie pas na de bloedafname.
- Slik je biotine (vitamine B8, vaak in haar- en nagelsupplementen)? Stop daar minstens 2 dagen voor de afname mee, bij een hoge dosis 4 dagen.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts beoordeelt de schildklierwerking met TSH en vrij T4. Een afwijkend totaal T4 met een normale TSH en vrij T4 is meestal geen reden voor verder onderzoek.
Betrouwbaarheid
Totaal T4 beweegt mee met de hoeveelheid transporteiwit; volgens de NVKC laat vrij T4 daarom beter zien hoeveel werkzaam hormoon er is. De schildklierwerking wordt vastgesteld met TSH en vrij T4 (NHG-Standaard Schildklieraandoeningen). Totaal T4 is vooral nuttig als controle bij een onverwacht hoog vrij T4 door heparine (richtlijn Schildklierfunctiestoornissen). De waarde is alleen te duiden naast TSH.
Beperkingen
- De anticonceptiepil en zwangerschap verhogen het transporteiwit en daarmee totaal T4, zonder dat de schildklier sneller werkt.
- Ernstige ziekte, ondervoeding en een aangeboren TBG-tekort verlagen totaal T4, zonder dat de schildklier trager werkt.
- Bij gebruik van levothyroxine is de waarde kort na inname hoger; neem de tablet bij voorkeur na de bloedafname.
- Referentiewaarden verschillen per laboratorium en meetmethode.
Hoe vaak komt dit voor
Een te traag werkende schildklier komt in Nederland bij ongeveer 3 tot 4 op de 100 volwassenen voor en een te snel werkende bij ongeveer 1 op de 100, beide vaker bij vrouwen en toenemend met de leeftijd. Een gedeeltelijk aangeboren tekort aan TBG komt volgens de NVKC bij ongeveer 1 op de 200 mensen voor.
Voor wie is dit zinvol
Over de schildklierwerking bij volwassenen zeggen TSH en vrij T4 meer dan totaal T4, omdat totaal T4 ook door de hoeveelheid transporteiwit verandert. Totaal T4 kan hooguit aanvullende informatie geven naast die waarden. Wie de pil gebruikt of zwanger is, moet rekening houden met een hogere uitslag zonder schildklierziekte.
Nadelen en risico's
- Een verhoogd totaal T4 door de pil of een zwangerschap kan ten onrechte als een te snel werkende schildklier worden gezien en tot onnodige ongerustheid of vervolgonderzoek leiden.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen