Vitaminen, mineralen en aminozuren
Vitamine B3
De hoeveelheid vitamine B3 in het bloed; een tekort is in Nederland zeer zeldzaam, te veel kan door supplementen ontstaan.
Alles over deze analyseWat meet dit
Vitamine B3 (niacine) is een verzamelnaam voor nicotinezuur en nicotinamide. Het lichaam maakt er de hulpstoffen NAD en NADP van, die nodig zijn om eiwitten, vetten en koolhydraten om te zetten in energie. Niacine zit in eiwitrijke voeding zoals kip, vis, melkproducten en eieren en in volkorenproducten; het lichaam kan het ook zelf maken uit het aminozuur tryptofaan. Welke vorm de test meet, verschilt per laboratorium.
- Zelden: vitamine B3-tekort (pellagra) bij ernstige ondervoeding of een ernstige stoornis van maag en darmen
- Te veel vitamine B3 door hoog gedoseerde supplementen
Verhoogd
Een verhoogd vitamine B3 komt door supplementen; via gewone voeding krijg je niet te veel binnen. Hoge doses nicotinezuur verwijden de bloedvaten, wat opvliegers kan geven. Een zeer grote hoeveelheid nicotinamide kan de lever en de ogen beschadigen, en een overmaat kan ook misselijkheid, pijnklachten en darmklachten geven. Volgens de NVKC komt een echte vergiftiging zelden voor.
Verlaagd
Een verlaagd vitamine B3 kan bij een tekort passen, maar een tekort is in Nederland zeer zeldzaam omdat gewone voeding ruim genoeg niacine bevat. Een tekort ontstaat vooral bij ernstige ondervoeding, een zeer eenzijdig voedingspatroon op basis van maïs of een ernstige stoornis van maag en darmen, vaak samen met andere vitaminetekorten. Een ernstig tekort (pellagra) geeft huidafwijkingen, vooral in combinatie met zonlicht, diarree en verschijnselen die op dementie lijken. Een licht verlaagde waarde zonder deze klachten zegt weinig.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verlaagde waarde met passende klachten zoekt de huisarts naar ondervoeding of een darmziekte en kijkt ook naar andere voedingstekorten. Bij een verhoogde waarde door supplementen is het advies meestal om ermee te stoppen, en bij klachten kan de huisarts de leverwaarden controleren.
Betrouwbaarheid
Volgens de NVKC wordt de test gebruikt bij een zeldzaam vermoeden van een ernstig tekort of een overmaat. Laboratoria meten verschillende vormen van vitamine B3 met eigen referentiewaarden, waardoor uitslagen moeilijk te vergelijken zijn. Een losse waarde heeft zonder passende klachten weinig betekenis.
Beperkingen
- Supplementen en multivitaminen verhogen de waarde.
- De gemeten vorm (bijvoorbeeld nicotinamide of NAD), de meetmethode en de referentiewaarden verschillen per laboratorium.
- Een tekort komt meestal samen met andere voedingstekorten voor; een losse B3-waarde geeft daarvan geen volledig beeld.
Hoe vaak komt dit voor
Een vitamine B3-tekort is volgens het Voedingscentrum in Nederland heel erg zeldzaam, omdat ons eten ruim voldoende niacine bevat. Pellagra komt vooral voor in delen van de wereld waar maïs het hoofdvoedsel is. Te veel vitamine B3 komt alleen voor bij gebruik van hoog gedoseerde supplementen.
Voor wie is dit zinvol
Alleen zinvol bij een concreet vermoeden van een ernstig tekort, zoals bij ernstige ondervoeding of een ernstige darmziekte met huidafwijkingen, diarree en verwardheid, of bij klachten tijdens gebruik van hoog gedoseerde B3-supplementen. Bij gezonde mensen zonder klachten zegt de uitslag weinig; bij gewone Nederlandse voeding is een tekort vrijwel uitgesloten.
Nadelen en risico's
- Omdat een tekort zo zeldzaam is, kan een licht verlaagde uitslag bij iemand zonder klachten onnodige ongerustheid of onnodig vervolgonderzoek geven.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen