Uitleg

Boompollenmengsel (allergie): wat wordt er gemeten?

De test meet in één keer IgE-antistoffen tegen een vaste mix van pollen van 5 bomen die in de late winter en het voorjaar bloeien: els, berk, hazelaar, eik en wilg (boswilg). Els en hazelaar bloeien het vroegst, vaak al vanaf januari; berk, eik en wilg volgen later in het voorjaar. IgE is het type antistof dat bij een allergische reactie mestcellen aanzet tot het afgeven van histamine; het lichaam maakt die antistoffen pas nadat het eerder met een allergeen in aanraking is geweest, en dat heet sensibilisatie. Omdat de 5 bomen samen worden getest, geeft de uitslag één getal en het oordeel positief of negatief, maar niet tegen welke boom de antistoffen gericht zijn. Pollen van els, hazelaar en eik lijken op die van de berk, zodat antistoffen tegen deze bomen vaak samen voorkomen. Pollen van andere bomen, zoals es, plataan of den, zitten niet in de mix.

Wat kan het signaleren?

Sensibilisatie voor boompollen: het lichaam heeft IgE-antistoffen aangemaakt tegen pollen van ten minste één van de 5 bomen in de mix
Een aanwijzing of klachten van neus, ogen of luchtwegen in de late winter en het voorjaar door boompollen kunnen komen

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat je IgE-antistoffen hebt tegen pollen van ten minste één van de bomen in de mix: sensibilisatie. Dat is niet hetzelfde als een allergie, en de test zegt niet tegen welke boom de antistoffen gericht zijn. Bij klachten als niezen, een verstopte of loopneus, jeukende of tranende ogen of benauwdheid in het voorjaar past een positieve uitslag bij hooikoorts door boompollen; volgens het Longfonds geven bomen zoals hazelaar, els en berk klachten van januari tot mei. Een deel van de mensen met hooikoorts krijgt ook jeuk of een branderig gevoel in mond of keel bij het eten van bijvoorbeeld appel of hazelnoot. Bij mensen zonder zulke klachten betekent een positieve uitslag alleen dat de antistoffen er zijn; er volgt dan geen behandeling.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen IgE-antistoffen tegen pollen van de 5 bomen zijn gevonden. Hooikoorts door deze bomen is dan een stuk minder waarschijnlijk. Een allergie voor bomen die niet in de mix zitten, zoals es of plataan, wordt gemist. Klachten later in het jaar passen eerder bij graspollen (mei tot augustus) of kruidpollen zoals bijvoet (nazomer), en huisstofmijt, dieren of schimmels kunnen het hele jaar klachten geven. Neusklachten kunnen ook een niet-allergische oorzaak hebben.

Bij een afwijkende uitslag

De huisarts kijkt vooral naar het verhaal: in welke maanden en waar de klachten optreden, en of er klachten in de mond zijn na het eten van fruit of noten. Bij een positieve uitslag met passende klachten volgen adviezen om minder met pollen in contact te komen, zoals ramen dicht op droge, zonnige dagen, en zo nodig medicijnen voor neus en ogen. Een test op losse boompollen kan laten zien om welke bomen het gaat; bij veel klachten ondanks medicijnen kan een allergoloog of kno-arts immuuntherapie bespreken.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Een positieve IgE-uitslag toont sensibilisatie aan, geen allergie: hij zegt alleen dat er antistoffen zijn, niet dat je er klachten van krijgt. De FMS-richtlijn Allergie van de bovenste luchtwegen raadt aan een IgE-test op losse allergenen te kiezen op basis van het verhaal over de klachten; in een mengsel worden meer allergenen tegelijk getest, waardoor een lage sensibilisatie zonder klinische betekenis de uitslag eerder positief kan maken. Het mengsel is daarom vooral een eerste stap: een negatieve uitslag maakt hooikoorts door deze bomen minder waarschijnlijk, een positieve uitslag kan met een test op losse boompollen verder worden uitgezocht. Klachten die passen bij de bloei van bomen maken een positieve uitslag betekenisvoller.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Sensibilisatie zonder klachten komt veel voor; de uitslag is alleen te duiden samen met het verhaal over de klachten.
De test zegt niet op welke boom je reageert; daarvoor is een test op losse boompollen nodig, en ook die laat door kruisreactie tussen berk, els, hazelaar en eik niet altijd zien welke boom de klachten geeft.
Antistoffen tegen boompollen geven vaak ook een positieve IgE-uitslag voor noten, fruit of soja zonder dat er een echte voedselallergie is.
Laboratoria gebruiken verschillende mengsels, meetmethoden en afkapwaarden; uitslagen van verschillende labs zijn niet één op één te vergelijken.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij klachten van neus, ogen of luchtwegen die elk jaar terugkomen in de late winter en het voorjaar, vooral buiten op droge, zonnige dagen, en bij jeuk in mond of keel na het eten van appel of noten bij iemand met hooikoorts. Bij mensen zonder zulke klachten voegt de test niets toe: sensibilisatie zonder klachten is geen ziekte en wordt niet behandeld.

Hoe vaak komt het voor?

Hooikoorts komt veel voor en begint vaak al op jonge leeftijd. Volgens het Longfonds geven bomen zoals hazelaar, els en berk klachten van januari tot mei. Sensibilisatie komt vaker voor dan de allergie zelf.

Longfonds en Thuisarts.nl; er is geen Nederlands prevalentiecijfer gecontroleerd

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag kan, samen met positieve uitslagen voor noten of fruit door kruisreactie, leiden tot onnodig vermijden van voedingsmiddelen die je zonder ernstige klachten eet.
Een negatieve uitslag sluit klachten in het voorjaar door andere bomen of andere oorzaken niet uit.

Laten testen