Bloedafname
IGF‑1 (somatomedine)
IGF‑1; groei en metabolisme.
€ 50,00
Alle analyses
Hormonen · Bloed
IGF-1
Groeifactor uit de lever die laat zien hoeveel groeihormoon er gemiddeld werkzaam is.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 1 onderzoek
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
IGF-1: wat wordt er gemeten?
IGF-1 (insuline-achtige groeifactor 1, ook somatomedine C genoemd) is een eiwithormoon dat vooral in de lever wordt gemaakt onder invloed van groeihormoon uit de hypofyse. Samen met groeihormoon regelt het de groei van botten en spieren. Groeihormoon wordt in pieken afgegeven en wisselt sterk per moment, terwijl IGF-1 over de dag veel stabieler is; daardoor geeft IGF-1 een beter beeld van de gemiddelde werking van groeihormoon. De waarde hangt sterk af van de leeftijd: hoog in de puberteit en daarna geleidelijk lager.
Wat kan het signaleren?
- Acromegalie: te veel groeihormoon, meestal door een goedaardig gezwel van de hypofyse
- Een tekort aan groeihormoon, bijvoorbeeld door beschadiging van de hypofyse na een operatie, bestraling of door een hypofysegezwel
- Controle van een behandeling met groeihormoon of van de behandeling van acromegalie
- Gebruik van groeihormoon of van middelen die de afgifte van groeihormoon stimuleren
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
IGF-1 te hoog
Een hoog IGF-1 is normaal in de puberteit en tijdens de zwangerschap. Bij volwassenen komt een verhoogde waarde vaak door het gebruik van groeihormoon of van middelen die de afgifte ervan stimuleren. Een waarde die voor de leeftijd duidelijk te hoog is en blijft, kan wijzen op acromegalie: te veel groeihormoon door een meestal goedaardig gezwel van de hypofyse. De klachten ontstaan langzaam over jaren: grotere handen en voeten (knellende ringen en schoenen), grover wordende gelaatstrekken, veel zweten, gewrichts- en spierklachten, snurken, hoofdpijn en tintelingen in de vingers.
IGF-1 te laag
IGF-1 daalt geleidelijk met de leeftijd; een lage waarde bij oudere mensen is meestal normaal. Ook ondervoeding, snel afvallen, een slecht werkende lever, een onbehandelde te traag werkende schildklier, slecht ingestelde diabetes en het slikken van oestrogenen kunnen de waarde verlagen. Een lage waarde kan passen bij een tekort aan groeihormoon door een beschadigde hypofyse, met klachten als minder energie, minder spierkracht, een andere lichaamssamenstelling en botontkalking. Een lage waarde bewijst dat tekort niet en een normale waarde sluit het niet uit: daarvoor is een stimulatietest in het ziekenhuis nodig.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een waarde die voor de leeftijd te hoog is en klachten die daarbij passen, volgt verwijzing naar een internist-endocrinoloog voor een suikerwatertest en zo nodig een MRI van de hypofyse. Bij een lage waarde met een bekende hypofyseaandoening volgt aanvullend hormoononderzoek en eventueel een stimulatietest in het ziekenhuis. Bij een licht afwijkende waarde zonder klachten kijkt de huisarts eerst naar leeftijd, voeding, ziekten en medicijnen en herhaalt de meting.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
IGF-1 is bij volwassenen de gangbare eerste bloedtest bij een vermoeden van acromegalie en wordt gebruikt om een behandeling met groeihormoon of tegen acromegalie te volgen. Een verhoogde waarde wordt bevestigd met een suikerwatertest: bij gezonde mensen daalt het groeihormoon na suiker, bij acromegalie niet. Voor het aantonen van een tekort is IGF-1 minder betrouwbaar; daarvoor is een stimulatietest nodig. Als maat voor veroudering of fitheid bij mensen zonder klachten is IGF-1 niet onderbouwd.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Leeftijd: de referentiewaarden verschillen sterk per leeftijdsgroep; een uitslag is alleen te duiden naast de grenzen die bij die leeftijd horen.
- Meetmethoden geven onderling verschillende uitslagen en er is geen algemene tabel met referentiewaarden; vergelijk uitslagen bij voorkeur uit hetzelfde laboratorium.
- Gebruik van groeihormoon, IGF-1 of middelen die de afgifte van groeihormoon stimuleren verhoogt de waarde; oestrogenen via de mond verlagen haar.
- Ondervoeding, leverziekte, een onbehandelde te traag werkende schildklier en slecht ingestelde diabetes verlagen de waarde; puberteit en zwangerschap verhogen haar.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Zinvol bij klachten die passen bij acromegalie, zoals langzaam groter wordende handen en voeten, grover wordende gelaatstrekken en veel zweten, en bij mensen met een bekende hypofyseaandoening of na een hypofyseoperatie of bestraling. Ook bruikbaar bij de controle van een behandeling met groeihormoon. Niet zinvol als maat voor veroudering, fitheid of spieropbouw bij gezonde mensen: daarvoor is de waarde niet onderbouwd, en een lage waarde is geen reden voor behandeling met groeihormoon.
Hoe vaak komt het voor?
Acromegalie is zeldzaam: in Nederland wordt de diagnose bij ongeveer 50 tot 100 mensen per jaar gesteld. Omdat de klachten langzaam ontstaan, duurt het vaak jaren voordat de ziekte wordt herkend. Een tekort aan groeihormoon bij volwassenen komt vooral voor bij mensen met een bekende hypofyseaandoening of na een hypofyseoperatie of bestraling.
Maastricht UMC+, afdeling Endocrinologie
Nadelen en risico's
- Een licht afwijkende waarde zonder klachten kan tot onnodige zorgen over de hypofyse en tot onnodig onderzoek zoals een MRI leiden.
- Een lage waarde wordt soms uitgelegd als reden om groeihormoon te gebruiken; gebruik zonder aangetoond tekort heeft geen medische onderbouwing en staat op de dopinglijst.
Laten testen
IGF-1 laten testen
IGF-1 zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen