Suiker en stofwisseling · Bloed

Insuline

Het hormoon dat de bloedsuiker verlaagt; nuchter gemeten een grove maat voor insulineresistentie, met beperkte klinische waarde.

In het kort

Gemeten in bloed
In 9 onderzoeken
Let op de voorbereiding

Uitleg

Insuline: wat wordt er gemeten?

Insuline wordt gemaakt door de bètacellen van de alvleesklier en zorgt dat spieren, lever en vetweefsel glucose uit het bloed opnemen. Reageren die weefsels minder goed op insuline (insulineresistentie), dan maakt de alvleesklier meer insuline om de bloedsuiker normaal te houden; de nuchtere insulinewaarde stijgt dan terwijl de glucose nog normaal is. Pas als de alvleesklier dat niet meer volhoudt, stijgt de bloedsuiker en ontstaat diabetes type 2. De waarde wordt altijd samen met de op hetzelfde moment gemeten glucose beoordeeld.

Wat kan het signaleren?

Verhoogde insulineafgifte als aanwijzing voor insulineresistentie bij overgewicht, metabool syndroom of PCOS
Oorzaak van een te lage bloedsuiker (hypoglykemie), zoals een insulineproducerend gezwel (insulinoom) of gebruik van insuline of diabetesmedicijnen
Restcapaciteit van de alvleesklier bij bekende diabetes (in het ziekenhuis, meestal via C-peptide)

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Insuline te hoog

Een verhoogde nuchtere insuline bij een normale glucose past bij insulineresistentie: het lichaam heeft meer insuline nodig voor dezelfde bloedsuiker. Dat komt vooral voor bij overgewicht rond de buik, weinig beweging, een verstoorde vetstofwisseling (hoge triglyceriden, laag HDL), PCOS en in de zwangerschap. Klachten geeft het meestal niet; het is een risicofactor, geen ziekte. Een hoge insuline bij een lage glucose is iets anders en kan wijzen op een insulinoom of op gebruik van insuline of sulfonylureumtabletten; dat hoort thuis bij de specialist. Ook niet nuchter zijn, corticosteroïden, sommige antipsychotica en de anticonceptiepil verhogen de waarde.

Insuline te laag

Een lage nuchtere insuline bij een normale glucose is normaal en past bij een goede insulinegevoeligheid, bijvoorbeeld bij slanke, actieve mensen. Een lage insuline bij een hoge glucose betekent dat de alvleesklier te weinig maakt: dat past bij diabetes type 1, bij langer bestaande diabetes type 2 of bij een beschadigde alvleesklier. Vasten, zware inspanning en een koolhydraatarm dieet verlagen de waarde. Bij mensen die insuline spuiten zegt de gemeten waarde niets over de eigen aanmaak.

Bij een afwijkende uitslag

De huisarts beoordeelt een verhoogde insuline samen met glucose, gewicht, bloeddruk en vetwaarden en laat meestal nuchtere glucose of HbA1c bepalen om te zien of er een gestoorde bloedsuiker of diabetes is; een geïsoleerd verhoogde insuline leidt niet tot aanvullend onderzoek. Bij een hoge insuline in combinatie met te lage bloedsuikers volgt verwijzing naar een internist.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Nuchtere insuline is een losse waarde met beperkte voorspellende waarde. Diabetes wordt vastgesteld met nuchtere glucose, die vaste grenswaarden heeft (NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2); bij bekende diabetes wordt HbA1c gevolgd. Insuline voegt voor het opsporen van diabetes of insulineresistentie weinig toe. De NVKC noemt als toepassingen het onderzoek naar een insulinoom of een andere oorzaak van een te lage bloedsuiker, en de vraag of iemand met diabetes insuline nodig heeft. Er bestaat geen algemeen aanvaarde grenswaarde voor 'te veel' insuline: de meting is niet gestandaardiseerd tussen laboratoria en de spreiding tussen gezonde mensen is groot. Een hoge waarde is een aanwijzing, geen diagnose.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

De uitslag hangt sterk af van de voedingstoestand: strikt nuchter zijn (minstens 8 tot 12 uur) is noodzakelijk; na een maaltijd is de waarde een veelvoud hoger.
Insulinemetingen verschillen tussen laboratoria en meetmethoden, soms tientallen procenten; referentiewaarden zijn niet uitwisselbaar en er is geen afgesproken afkapwaarde.
Insuline wordt snel afgebroken: het buisje moet snel worden verwerkt en hemolyse (kapotte rode bloedcellen) verlaagt de uitslag vals.
Bij mensen die insuline spuiten, antistoffen tegen insuline hebben of medicijnen als corticosteroïden, bètablokkers of orale anticonceptie gebruiken, is de waarde niet goed te duiden; zware inspanning, slaaptekort, ziekte en de zwangerschap veranderen de waarde ook.

Voorbereiding

Eet vanaf 12 uur voor de afname niets meer en drink alleen water. Na een maaltijd is de waarde vele malen hoger.
Slik je biotine (vitamine B8, vaak in haar- en nagelsupplementen)? Stop daar minstens 2 dagen voor de afname mee, bij een hoge dosis 4 dagen.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Bij overgewicht, een verhoogde bloedsuiker of een vermoeden van diabetes zeggen nuchtere glucose en HbA1c meer dan insuline, en een insulinewaarde verandert daar weinig aan. De uitslag zegt het meest bij onderzoek naar onverklaarde te lage bloedsuikers, via de specialist. Wie de waarde uit interesse laat meten, moet weten dat er geen afgesproken grenswaarde is en dat een hoge uitslag geen behandeling met medicijnen oplevert; het advies is dan hetzelfde als bij overgewicht: meer bewegen, gezonder eten, afvallen.

Hoe vaak komt het voor?

Insulineresistentie is geen geregistreerde diagnose; cijfers over hoe vaak een verhoogde nuchtere insuline voorkomt zijn er voor Nederland niet. Wel waren er in 2024 ruim 1,1 miljoen mensen met diabetes type 2 bij de huisarts bekend (61 per 1000 inwoners), en heeft volgens de NHG-Standaard ongeveer 30 procent van de 60-plussers een gestoorde nuchtere glucose of glucosetolerantie, waarbij insulineresistentie vrijwel altijd een rol speelt.

VZinfo (RIVM) op basis van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, 2024; NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2

Nadelen en risico's

Een 'verhoogde' insuline zonder afgesproken grenswaarde wordt online snel als ziekte (insulineresistentie) gelabeld, terwijl de uitslag sterk wisselt en het advies niet anders is dan bij overgewicht.
Een normale insuline sluit een verstoorde bloedsuiker niet uit; bij langer bestaande diabetes type 2 kan de waarde juist laag zijn.

Laten testen

Insuline laten testen

Insuline zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Bloedafname
Insuline
Insuline; glucosemetabolisme.
€ 32,00
Bloedafname
Afvallen test
Panel voor metabolisme en gewicht; glucose, lipiden en hormonen.
€ 89,00
Bloedafname
HOMA‑IR
Berekening van insulineresistentie uit nuchtere glucose en insuline.
€ 44,00
Bloedafname
Spier (Testosteron, DHEA‑S, insuline)
Panel DHEA‑S, testosteron en insuline; voor spieropbouw en metabolisme.
€ 107,00
Vingerprik
Insuline
Insuline; glucosemetabolisme.
€ 32,00
Bloedafname
InsideTracker
InsideTracker Bloedanalyse: analyseer 48 biomarkers voor complete gezondheidsoptimalisatie en gepersonaliseerde aanbevelingen.
€ 335,00
Bloedafname
Aanvullend: Testosteron Replacement Therapie (TRT)
Complete hormonale analyse met testosteron, DHEA-S, schildklier, bloedbeeld, leverfunctie, nierfunctie, lipiden, glucose, HbA1c, insuline, hs-CRP, vitamine D en ferritine.
€ 335,00
Bloedafname
Whoop (Advanced Labs)
Uitgebreid onderzoek die direct integreert met je WHOOP wearable voor optimale prestaties en herstel.
€ 385,00
Bloedafname
Platos Panel
Een vast metabool bloedpakket met 14 markers — bloedsuiker, insulinegevoeligheid, hart- en levergezondheid, ontsteking en stress
€ 149,00

Hoe betrouwbaar is de test?

Insuline