Bloedafname · 2 analyses
Kobalt en chroom
Kobalt en chroom in één bloedafname. Voor mensen met een metaal-op-metaal heupprothese, als aanvulling op de controle door de orthopeed.
€ 96,00
Alle analyses
Metalen, gifstoffen en medicijnen · Bloed
Kobalt (bloed)
Kobalt in bloed laat zien hoeveel metaal er vrijkomt uit een metaal-op-metaal heupprothese, of na blootstelling op het werk.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 1 onderzoek
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
Kobalt (bloed): wat wordt er gemeten?
De analyse meet hoeveel kobalt er in je bloed zit. Kobalt is een metaal dat onder andere wordt gebruikt in legeringen voor gewrichtsprotheses en in de hardmetaal-, glas- en keramiekindustrie. Bij een metaal-op-metaal heupprothese schuren metalen onderdelen langs elkaar; daarbij kunnen kobalt- en chroomdeeltjes vrijkomen die in het weefsel rond de heup en in het bloed terechtkomen. De nieren scheiden kobalt uit, dus bij een verminderde nierfunctie is de waarde hoger.
Wat kan het signaleren?
- Slijtage of corrosie van een metaal-op-metaal heupprothese, als onderdeel van de controle door de orthopeed
- Blootstelling aan kobalt op het werk
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Kobalt (bloed) te hoog
Bij mensen met een metaal-op-metaal heupprothese is de waarde vaak hoger dan bij mensen zonder zo'n prothese; een licht verhoogde waarde is dan niet ongewoon. Een oplopende of duidelijk verhoogde waarde kan passen bij extra slijtage of een slecht functionerende prothese. Volgens de NOV beslist de orthopeed niet op de bloedwaarde alleen, maar op het hele beeld van klachten, röntgenfoto en scan. Bij een sterk verhoogde waarde kunnen in zeldzame gevallen klachten buiten de heup ontstaan, zoals een traag werkende schildklier, tintelingen of gevoelloosheid in handen en voeten, slechter zien of horen en hartklachten. Ook een verminderde nierfunctie en blootstelling op het werk verhogen de waarde.
Kobalt (bloed) te laag
Een lage of niet meetbare waarde is normaal. Het lichaam heeft kobalt alleen nodig als onderdeel van vitamine B12, dus een lage uitslag is geen tekort. Bij een metaal-op-metaal heupprothese past een lage waarde bij weinig slijtage, maar volgens de NOV kunnen er ook bij een normale bloedwaarde reacties in het weefsel rond de prothese voorkomen.
Bij een afwijkende uitslag
Een verhoogde of oplopende waarde bij een metaal-op-metaal heupprothese is een reden om contact op te nemen met de orthopeed. Volgens de NOV wordt de controle dan vaker gedaan en zo nodig uitgebreid met een MRI- of CT-scan van de heup. Bij blootstelling op het werk loopt het vervolg via de bedrijfsarts.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
Kobalt in bloed zegt iets over hoeveel metaal er vrijkomt, maar niet over hoe het weefsel rond de prothese reageert. Volgens de NOV zijn er geen internationaal aanvaarde normaalwaarden; de NOV noemt eigen grenswaarden voor de controle van metaal-op-metaal prothesen, en de orthopeed legt de uitslag naast klachten en beeldvorming. De referentiewaarde van het laboratorium geldt voor mensen zonder prothese en is daarom niet de juiste maat voor iemand met een metaal-op-metaal heup. Het verloop over meerdere metingen zegt meer dan één waarde. De meting is geen onderzoek naar een ziekte bij mensen zonder prothese of blootstelling.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Een verminderde nierfunctie verhoogt de waarde, omdat kobalt via de nieren wordt uitgescheiden.
- Laboratoria meten in verschillende eenheden (nmol/l of µg/l) en in serum of volbloed; uitslagen zijn alleen goed te vergelijken als dezelfde methode is gebruikt.
- Bij de afname kan een kleine hoeveelheid metaal uit de naald of het buisje in het bloed komen, wat de uitslag licht kan verhogen.
- In de eerste maanden na het plaatsen van een prothese is de waarde vaak hoger en daalt daarna.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Zinvol voor mensen met een metaal-op-metaal heupprothese, als aanvulling op de controle door de orthopeed, en voor mensen die op het werk met kobalt in aanraking komen. Volgens de NOV hoort bij die controle ook een röntgenfoto en controle van de nierfunctie. Bij mensen zonder prothese en zonder blootstelling voegt de meting niets toe. Een kobaltallergie (bijvoorbeeld voor sieraden) wordt met een plakproef vastgesteld, niet met bloedonderzoek.
Hoe vaak komt het voor?
Volgens een enquête onder 95 Nederlandse ziekenhuizen zijn er tot 2012 ruim 8.400 metaal-op-metaal heupprothesen geplaatst. Sinds het NOV-advies van 2012 worden ze vrijwel niet meer geplaatst. Klachten door kobalt buiten de heup zijn zeldzaam.
Ned Tijdschr Geneeskd 2012 (NVIC) en LROI
Nadelen en risico's
- Een uitslag boven de referentiewaarde van het laboratorium kan onnodige ongerustheid geven, terwijl die waarde voor mensen met een metaal-op-metaal prothese niet de juiste maat is.
- Een normale waarde kan onterecht geruststellen, omdat reacties rond de prothese ook bij een lage bloedwaarde voorkomen.
Laten testen
Kobalt (bloed) laten testen
Kobalt (bloed) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen- Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV): Advies metaal-op-metaal heupprothesen per 1 augustus 2015
- LROI: NOV-advies tegen grote kop en resurfacing metaal-op-metaal heupprothesen terecht (Nederlands Tijdschrift voor Orthopedie, 2020)
- RIVM: Heupimplantaten
- Dijkman e.a. (NVIC, UMC Utrecht): Kobaltvergiftiging door metaal-op-metaalheupprothese. Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A4983
Meer uitleg
Andere analyses: Metalen, gifstoffen en medicijnen
- 11-OH-THC
- Aluminium (bloed)
- Aluminium (urine)
- Amfetamines (urine)
- Arseen (bloed)
- Arseen (urine)
- Arseen in haar
- Barbituraten (urine)
- Benzodiazepinen (urine)
- Cadmium (bloed)
- Cadmium (urine)
- Cannabis-screening (THC)