Bloedafname
Pregnenolon
Pregnenolon; voorloper van steroïdhormonen.
€ 125,00
Alle analyses
Hormonen · Bloed
Pregnenolon
De eerste stap in de aanmaak van steroïdhormonen uit cholesterol; zegt vooral iets bij onderzoek naar een zeldzame bijnierstoornis.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 1 onderzoek
- Let op de voorbereiding
Uitleg
Pregnenolon: wat wordt er gemeten?
Pregnenolon wordt uit cholesterol gemaakt in de bijnieren, de eierstokken of zaadballen en in kleine hoeveelheden in de hersenen. Het is de gezamenlijke voorloper van progesteron, cortisol, aldosteron, DHEA en de geslachtshormonen, en heeft zelf nauwelijks een eigen werking. De aanmaak in de bijnier wordt aangestuurd door ACTH uit de hypofyse. Daardoor volgt de waarde een dagritme en is ze in de vroege ochtend het hoogst.
Wat kan het signaleren?
- Aanwijzing voor een stoornis in de eerste stappen van de hormoonaanmaak in de bijnier, als aanvulling op cortisol, ACTH en 17-hydroxyprogesteron
- Gebruik van pregnenolon- of DHEA-supplementen
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Pregnenolon te hoog
Een verhoogde waarde komt vaak door het tijdstip van prikken (vroeg in de ochtend is de waarde het hoogst), door spanning of ziekte, of door gebruik van pregnenolon- of DHEA-supplementen. In de zwangerschap is de waarde hoger. Bij een zeldzame aangeboren stoornis van een bijnierenzym (een vorm van adrenogenitaal syndroom, AGS) kan pregnenolon ophopen omdat de volgende stap in de aanmaak niet goed werkt; dat gaat samen met afwijkingen in cortisol en andere bijnierhormonen.
Pregnenolon te laag
Een lage waarde komt vaak door afname later op de dag of door gebruik van corticosteroïden (tabletten, inhalatie, neusspray, huidcrème of injectie), die de eigen aanmaak remmen. Bij een verminderde werking van de bijnieren of de hypofyse is pregnenolon ook laag, maar dan wijkt vooral cortisol af en zijn er klachten als ernstige vermoeidheid, gewichtsverlies en lage bloeddruk. Een lage waarde zonder klachten zegt weinig. Het idee dat stress pregnenolon 'wegtrekt' ten koste van de geslachtshormonen is niet aangetoond.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een afwijkende waarde kijkt de huisarts naar klachten, medicijnen en supplementen. Bij klachten die passen bij een bijnierstoornis volgt een cortisolmeting in de ochtend, zo nodig met ACTH en 17-hydroxyprogesteron, en bij een bevestigde afwijking verwijzing naar een internist-endocrinoloog. Een afwijkend pregnenolon zonder klachten leidt meestal niet tot verder onderzoek.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
De betekenis van een losse pregnenolonwaarde is weinig onderzocht en er zijn geen afgesproken grenswaarden buiten het onderzoek naar zeldzame bijnierstoornissen. De uitslag zegt vooral iets als ze samen met cortisol, ACTH en andere bijnierhormonen wordt bekeken, soms na een ACTH-stimulatietest. Als maat voor 'hormoonbalans', energie of veroudering is pregnenolon niet onderbouwd.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Tijdstip: de waarde volgt het dagritme van de bijnier en is in de vroege ochtend het hoogst.
- Corticosteroïden verlagen de waarde; pregnenolon- en DHEA-supplementen verhogen haar.
- Immunoassays kunnen reageren met verwante steroïden; een meting met massaspectrometrie is nauwkeuriger. Uitslagen van verschillende laboratoria zijn daardoor slecht te vergelijken.
- Spanning, ziekte en zwangerschap veranderen de waarde tijdelijk.
Voorbereiding
- Laat je bloed 's ochtends afnemen, omdat de waarde in de loop van de dag daalt.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
De uitslag zegt het meest bij een gerichte vraag naar een aangeboren stoornis in de aanmaak van bijnierhormonen, samen met andere bijnierhormonen. Niet geschikt als maat voor 'hormoonbalans', stress, vermoeidheid of veroudering, of om een supplement op te kiezen. Bij mensen zonder klachten zegt een losse waarde weinig.
Hoe vaak komt het voor?
De ernstige, aangeboren vorm van adrenogenitaal syndroom wordt in Nederland bij 12 tot 15 kinderen per jaar vastgesteld, tegenwoordig meestal met de hielprik; de vormen waarbij pregnenolon ophoopt zijn daarvan een klein en zeer zeldzaam deel. Een verminderde werking van de bijnieren is zeldzaam. Hoe vaak een afwijkend pregnenolon voorkomt bij mensen zonder klachten, is niet bekend.
Maastricht UMC+, afdeling Endocrinologie en Huisartsenbrochure Bijnierziekten (Bijniervereniging NVACP)
Nadelen en risico's
- Een afwijkende waarde zonder klachten kan onnodige ongerustheid over de bijnieren en onnodig vervolgonderzoek geven.
- Een 'lage' waarde wordt soms gebruikt als reden om pregnenolon of DHEA te slikken; dat is niet onderbouwd en DHEA staat op de dopinglijst.
Laten testen
Pregnenolon laten testen
Pregnenolon zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen