Uitleg

Clostridioides (Clostridium) difficile (feces): wat wordt er gemeten?

Clostridioides difficile, vroeger Clostridium difficile genoemd, is een bacterie die bij een deel van de gezonde mensen in de darm leeft. Bij gebruik van antibiotica kan de bacterie de overhand krijgen en gifstoffen (toxinen) maken die de dikke darm ontsteken. Het laboratorium zoekt naar de bacterie of een eiwit ervan (GDH) en naar de toxinen of de genen daarvoor, met een sneltest of een PCR. Alleen een bacterie die toxinen maakt, kan ziek maken.

Wat kan het signaleren?

C. difficile-infectie: diarree door toxinen, vaak tijdens of tot 3 maanden na antibiotica
Dragerschap zonder klachten, dat volgens de LCI-richtlijn bij 3 tot 15 op de 100 gezonde volwassenen voorkomt

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat de bacterie of haar toxinen zijn gevonden. Bij diarree, vooral tijdens of na antibiotica, kan dat passen bij een C. difficile-infectie; die varieert van milde diarree tot een ernstige darmontsteking met koorts en buikpijn. Zonder diarree past een positieve uitslag bij dragerschap, en dat is volgens de LCI-richtlijn geen reden voor behandeling. Bij kinderen jonger dan 2 jaar is dragerschap heel gewoon: het komt voor bij tot 30 op de 100.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat de verwekker niet is gevonden in deze portie ontlasting. Sommige verwekkers worden wisselend uitgescheiden, en vlak na besmetting is de verwekker soms nog niet aantoonbaar; een infectie is dus niet altijd uitgesloten. Diarree komt volgens Thuisarts.nl meestal door buikgriep; diarree die langer dan 2 weken duurt, kan ook andere oorzaken hebben, zoals medicijnen, slecht tegen lactose kunnen of een prikkelbare darm.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een infectie is volgens de LCI-richtlijn het stoppen van de antibiotica, als dat kan, de belangrijkste maatregel; bij matige tot ernstige klachten schrijft de arts een antibioticum voor dat specifiek tegen C. difficile werkt. Middelen tegen diarree zoals loperamide worden afgeraden. Een C. difficile-infectie is voor individuele gevallen niet meldingsplichtig; alleen meerdere gevallen in een instelling moeten door de instelling bij de GGD worden gemeld.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Onderzoek van de ontlasting op verwekkers van darminfecties is gewoon onderzoek in Nederlandse laboratoria. Volgens de LCI-richtlijnen heeft een PCR voor de meeste verwekkers de voorkeur boven microscopie of kweek, omdat die gevoeliger is; een kweek is soms daarna nog nodig om de bacterie te typeren of te testen op gevoeligheid voor antibiotica. Volgens Thuisarts.nl heeft onderzoek van de ontlasting bij diarree vooral zin als je heel erg ziek bent of als de diarree langer dan 2 weken duurt en niet minder wordt; kortdurende diarree komt meestal door buikgriep en gaat meestal vanzelf over.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Parasieten en wormeitjes worden wisselend uitgescheiden; één monster kan een infectie missen, daarom vragen laboratoria soms monsters van meerdere dagen.
Kort na besmetting kan de verwekker nog niet aantoonbaar zijn in de ontlasting.
Hoe langer het monster onderweg is, hoe kleiner de kans op een positieve kweek.
Een PCR kan ook erfelijk materiaal vinden van een verwekker die niet meer leeft of van een infectie die al over is.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Volgens de LCI-richtlijn is testen zinvol bij diarree tijdens of tot 3 maanden na antibioticagebruik, en bij ouderen of mensen met een ernstige ziekte die diarree hebben zonder andere verklaring. Zonder diarree, op vaste ontlasting of bij kinderen jonger dan 2 jaar zegt een positieve uitslag weinig, omdat die dan vaak door dragerschap komt.

Hoe vaak komt het voor?

Volgens de LCI-richtlijn draagt 3 tot 15 op de 100 gezonde volwassenen C. difficile zonder klachten bij zich, en ongeveer 35 op de 100 ziekenhuispatiënten. In Nederlandse ziekenhuizen gaat het om ongeveer 15 infecties per 10.000 opnames. Een steeds groter deel van de infecties, 20 tot 30 op de 100, ontstaat buiten het ziekenhuis.

RIVM-LCI-richtlijn Clostridioides difficile

Laten testen