Uitleg

Consistentie (feces): wat wordt er gemeten?

Het laboratorium beschrijft hoe vast of dun de ingestuurde ontlasting is, van hard en korrelig tot brijig of waterdun. De consistentie hangt af van hoeveel water de ontlasting bevat en hoe lang ze in de dikke darm is geweest. Het is een beschrijving en geen meting van een stof.

Wat kan het signaleren?

Aanwijzing voor diarree of juist verstopping op het moment van afname

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Wat de uitslag zegt

Een gevormde, zachte ontlasting is de gewone uitslag. Harde of korrelige ontlasting past bij een trage darmpassage of verstopping, bijvoorbeeld door weinig vezels, weinig drinken of weinig bewegen. Brijige of waterdunne ontlasting past bij een snelle darmpassage, bijvoorbeeld door een darminfectie, voeding of spanning. Een dunne ontlasting kan de uitslag van andere bepalingen in dit onderzoek beïnvloeden, zoals vetten en zetmeel.

Bij een afwijkende uitslag

Zonder klachten is bij een afwijkende uitslag van dit onderzoek meestal geen vervolg nodig. Bij klachten die passen bij een slechte vertering kan de huisarts pancreas-elastase in de ontlasting of een bloedtest op coeliakie aanvragen, en zo nodig verwijzen naar de MDL-arts of internist.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Voedselresten in een losse portie ontlasting zeggen vooral iets over wat je hebt gegeten en hoe snel het eten door de darm ging. Hoe goed de uitslag een slechte vertering aantoont of uitsluit, is niet goed onderzocht, bij mensen zonder klachten en ook bij darmklachten. Bij een vermoeden van een slechte vetvertering (malabsorptie) kan de specialist vet laten bepalen in ontlasting die een paar dagen wordt verzameld. Voor de werking van de alvleesklier is pancreas-elastase in de ontlasting beter onderzocht.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Voeding in de dagen voor de afname (vet, vlees, rauwe groente, peulvruchten, zuivel, suikers) bepaalt voor een groot deel de uitslag.
Diarree of juist verstopping verandert de uitslag, omdat de snelheid door de darm bepaalt hoeveel wordt verteerd.
Eén portie ontlasting geeft een momentopname; de samenstelling verschilt van dag tot dag.
Medicijnen zoals laxeermiddelen, antibiotica, maagzuurremmers, pancreasenzymen en afslankmiddelen die vetopname remmen (orlistat) beïnvloeden de uitslag.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Omdat voeding de uitslag sterk bepaalt, zegt dit onderzoek weinig bij mensen zonder klachten, en ook bij klachten wijst het geen oorzaak aan. Bij klachten die kunnen passen bij een slechte vertering, zoals langdurig vettige of brijige ontlasting, onbedoeld afvallen of langdurige diarree, is onderzoek via de huisarts de aangewezen route. Pancreas-elastase in de ontlasting en een bloedtest op coeliakie zijn dan gerichtere eerste tests. Bij bloed bij de ontlasting, onbedoeld afvallen of nieuwe darmklachten na je 50e is dit onderzoek geen vervanging voor een bezoek aan de huisarts.

Hoe vaak komt het voor?

Er zijn geen Nederlandse cijfers over hoe vaak een afwijkende uitslag van deze bepalingen voorkomt. Darmklachten zelf komen veel voor: het prikkelbaredarmsyndroom heeft volgens de richtlijn ongeveer 4 op de 100 volwassenen. Aandoeningen waarbij voedsel echt slecht wordt verteerd, zoals een chronische ontsteking van de alvleesklier, zijn veel zeldzamer.

FMS-richtlijnen Prikkelbaredarmsyndroom (NHG en NVMDL) en Chronische pancreatitis

Laten testen