Uitleg

Salmonella species (feces): wat wordt er gemeten?

Salmonella is een bacterie die een darminfectie kan geven. Besmetting gaat meestal via besmet voedsel, zoals onvoldoende verhitte eieren, kip of varkensvlees, via rauwe melk of via contact met dieren, ook reptielen. Volgens de LCI-richtlijn heeft een PCR de voorkeur als eerste test; bij een positieve PCR volgt een kweek om de bacterie te typeren en op gevoeligheid voor antibiotica te testen.

Wat kan het signaleren?

Salmonellose: een darminfectie met diarree, buikkrampen en koorts
Buiktyfus of paratyfus door Salmonella Typhi of Paratyphi, een ernstigere ziekte die vooral na reizen voorkomt

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag past bij een infectie met Salmonella. Klachten beginnen meestal binnen een paar dagen na besmetting met plotselinge buikkrampen, diarree, soms met bloed, en koorts, en duren volgens de LCI-richtlijn meestal 3 tot 7 dagen. Bij jonge kinderen, ouderen en mensen met een verminderde afweer kan de bacterie in het bloed komen. Na herstel scheiden volwassenen de bacterie nog dagen tot weken uit.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat de verwekker niet is gevonden in deze portie ontlasting. Sommige verwekkers worden wisselend uitgescheiden, en vlak na besmetting is de verwekker soms nog niet aantoonbaar; een infectie is dus niet altijd uitgesloten. Diarree komt volgens Thuisarts.nl meestal door buikgriep; diarree die langer dan 2 weken duurt, kan ook andere oorzaken hebben, zoals medicijnen, slecht tegen lactose kunnen of een prikkelbare darm.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een milde infectie wordt volgens de LCI-richtlijn niet met antibiotica behandeld; genoeg drinken is het belangrijkst. Antibiotica zijn alleen nodig bij een ernstige infectie of een verhoogd risico op complicaties. Een losse salmonella-infectie is niet meldingsplichtig, maar wel als 2 of meer mensen ziek zijn door hetzelfde voedsel; buiktyfus en paratyfus zijn altijd meldingsplichtig (groep B2). Bij werk met voedsel of in de zorg kan een werkadvies gelden.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Onderzoek van de ontlasting op verwekkers van darminfecties is gewoon onderzoek in Nederlandse laboratoria. Volgens de LCI-richtlijnen heeft een PCR voor de meeste verwekkers de voorkeur boven microscopie of kweek, omdat die gevoeliger is; een kweek is soms daarna nog nodig om de bacterie te typeren of te testen op gevoeligheid voor antibiotica. Volgens Thuisarts.nl heeft onderzoek van de ontlasting bij diarree vooral zin als je heel erg ziek bent of als de diarree langer dan 2 weken duurt en niet minder wordt; kortdurende diarree komt meestal door buikgriep en gaat meestal vanzelf over.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Parasieten en wormeitjes worden wisselend uitgescheiden; één monster kan een infectie missen, daarom vragen laboratoria soms monsters van meerdere dagen.
Kort na besmetting kan de verwekker nog niet aantoonbaar zijn in de ontlasting.
Hoe langer het monster onderweg is, hoe kleiner de kans op een positieve kweek.
Een PCR kan ook erfelijk materiaal vinden van een verwekker die niet meer leeft of van een infectie die al over is.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Volgens Thuisarts.nl is onderzoek van de ontlasting zinvol als je heel erg ziek bent van diarree, of als de diarree langer dan 2 weken duurt en niet minder wordt, ook na een reis. Bij mensen zonder klachten zegt een positieve uitslag minder, omdat die kan passen bij dragerschap of een infectie die al over is. Zonder klachten is onderzoek vooral zinvol als de GGD daarom vraagt, bijvoorbeeld bij een uitbraak of vanwege werk in de voedselsector of de zorg.

Hoe vaak komt het voor?

Diarree komt veel voor en komt volgens Thuisarts.nl meestal door buikgriep; bacteriën en parasieten zijn minder vaak de oorzaak. Volgens de LCI-richtlijnen worden in Nederland per jaar enkele honderden tot ruim duizend infecties met bijvoorbeeld Salmonella, Shigella of Cryptosporidium in het laboratorium vastgesteld, en ligt het werkelijke aantal veel hoger omdat de meeste mensen niet worden getest. Na een reis naar een land met minder goede hygiëne is de kans op een bacteriële of parasitaire darminfectie groter.

RIVM-LCI-richtlijnen en Thuisarts.nl

Laten testen