Uitleg

Shigella species (feces): wat wordt er gemeten?

Shigella is een bacterie die een ontsteking van de dikke darm kan geven (bacillaire dysenterie). Besmetting gaat via ontlasting: van mens op mens, via besmet voedsel of water, en ook via seks. Volgens de LCI-richtlijn zoekt het laboratorium eerst met een PCR; bij een positieve PCR volgt een kweek, maar die lukt maar bij ongeveer een derde van de monsters. De PCR vindt ook entero-invasieve E. coli (EIEC), een verwante bacterie die dezelfde ziekte geeft.

Wat kan het signaleren?

Shigellose: een darminfectie met koorts, buikkrampen en diarree, soms met bloed of slijm
Een infectie zonder klachten, die volgens de LCI-richtlijn bij mannen die seks hebben met mannen regelmatig voorkomt

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag past bij een infectie met Shigella of de verwante EIEC. Klachten zijn koorts, buikkrampen, diarree en loze aandrang, soms met bloed of slijm, en soms volgt een gewrichtsontsteking. Volgens de LCI-richtlijn loopt ongeveer de helft van de mensen de infectie op in het buitenland. Shigella is steeds vaker ongevoelig voor antibiotica.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat de verwekker niet is gevonden in deze portie ontlasting. Sommige verwekkers worden wisselend uitgescheiden, en vlak na besmetting is de verwekker soms nog niet aantoonbaar; een infectie is dus niet altijd uitgesloten. Diarree komt volgens Thuisarts.nl meestal door buikgriep; diarree die langer dan 2 weken duurt, kan ook andere oorzaken hebben, zoals medicijnen, slecht tegen lactose kunnen of een prikkelbare darm.

Bij een afwijkende uitslag

Shigellose is meldingsplichtig (groep B2): bij een positieve kweek melden het laboratorium en de arts dit binnen 1 werkdag bij de GGD, die contact met je kan opnemen voor bron- en contactonderzoek en hygiëneadviezen. Een milde infectie wordt volgens de LCI-richtlijn niet met antibiotica behandeld; bij matig ernstige tot ernstige ziekte of een verminderde afweer wel, bij voorkeur op basis van een gevoeligheidstest. Met klachten mag je tot herstel niet werken in de voedselsector, de directe patiëntenzorg of de kinderopvang, en gaan kinderen niet naar kinderopvang of basisschool.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Onderzoek van de ontlasting op verwekkers van darminfecties is gewoon onderzoek in Nederlandse laboratoria. Volgens de LCI-richtlijnen heeft een PCR voor de meeste verwekkers de voorkeur boven microscopie of kweek, omdat die gevoeliger is; een kweek is soms daarna nog nodig om de bacterie te typeren of te testen op gevoeligheid voor antibiotica. Volgens Thuisarts.nl heeft onderzoek van de ontlasting bij diarree vooral zin als je heel erg ziek bent of als de diarree langer dan 2 weken duurt en niet minder wordt; kortdurende diarree komt meestal door buikgriep en gaat meestal vanzelf over.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Parasieten en wormeitjes worden wisselend uitgescheiden; één monster kan een infectie missen, daarom vragen laboratoria soms monsters van meerdere dagen.
Kort na besmetting kan de verwekker nog niet aantoonbaar zijn in de ontlasting.
Hoe langer het monster onderweg is, hoe kleiner de kans op een positieve kweek.
Een PCR kan ook erfelijk materiaal vinden van een verwekker die niet meer leeft of van een infectie die al over is.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Volgens Thuisarts.nl is onderzoek van de ontlasting zinvol als je heel erg ziek bent van diarree, of als de diarree langer dan 2 weken duurt en niet minder wordt, ook na een reis. Bij mensen zonder klachten zegt een positieve uitslag minder, omdat die kan passen bij dragerschap of een infectie die al over is. Zonder klachten is onderzoek vooral zinvol als de GGD daarom vraagt, bijvoorbeeld bij een uitbraak of vanwege werk in de voedselsector of de zorg.

Hoe vaak komt het voor?

Diarree komt veel voor en komt volgens Thuisarts.nl meestal door buikgriep; bacteriën en parasieten zijn minder vaak de oorzaak. Volgens de LCI-richtlijnen worden in Nederland per jaar enkele honderden tot ruim duizend infecties met bijvoorbeeld Salmonella, Shigella of Cryptosporidium in het laboratorium vastgesteld, en ligt het werkelijke aantal veel hoger omdat de meeste mensen niet worden getest. Na een reis naar een land met minder goede hygiëne is de kans op een bacteriële of parasitaire darminfectie groter.

RIVM-LCI-richtlijnen en Thuisarts.nl

Laten testen