Urine · 2 analyses
Kobalt
Meet kobalt in je urine, als maat voor recente blootstelling. Voor wie op het werk met kobalt in aanraking komt, bijvoorbeeld in de hardmetaalindustrie.
€ 62,00
Alle analyses
Metalen, gifstoffen en medicijnen · Urine
Kobalt (urine)
Kobalt in urine is een maat voor recente blootstelling aan kobalt, vooral bij werk in bijvoorbeeld de hardmetaalindustrie.
In het kort
- Gemeten in urine
- In 2 onderzoeken
- Let op de voorbereiding
Uitleg
Kobalt (urine): wat wordt er gemeten?
De analyse meet hoeveel kobalt er met de urine het lichaam verlaat. Kobalt is een metaal dat wordt gebruikt in legeringen voor snij- en slijpgereedschap, magneten en protheses, en in kleurstoffen voor glas, keramiek en verf. Iedereen krijgt via voeding een kleine hoeveelheid kobalt binnen, onder meer als onderdeel van vitamine B12. Opgenomen kobalt wordt vooral met de urine uitgescheiden, dus de waarde zegt vooral iets over de afgelopen tijd.
Wat kan het signaleren?
- Blootstelling aan kobalt op het werk, bijvoorbeeld bij het maken of slijpen van hardmetalen gereedschap of in de glas- en keramiekindustrie
- Kobalt dat vrijkomt uit een metaal-op-metaal heupprothese
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Kobalt (urine) te hoog
Een verhoogde waarde past bij blootstelling aan kobalt, bijvoorbeeld op het werk. Ook bij een metaal-op-metaal heupprothese kan de uitscheiding hoger zijn. De hoogte zegt niet precies hoeveel kobalt iemand heeft binnengekregen en voorspelt geen klachten. Volgens de ATSDR kan het inademen van kobaltdeeltjes klachten van neus, keel en longen geven, en kan kobalt dat via de mond binnenkomt effect hebben op het bloed en de schildklier.
Kobalt (urine) te laag
Een lage of niet meetbare waarde is normaal. Het lichaam heeft kobalt alleen nodig als onderdeel van vitamine B12, dus een lage uitslag is geen tekort. Bij een metaal-op-metaal heupprothese sluit een lage waarde reacties in het weefsel rond de prothese niet uit.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde uitslag zoekt de huisarts, zo nodig met de bedrijfsarts, naar de bron en laat de meting zo nodig herhalen. Bij een metaal-op-metaal heupprothese is een verhoogde waarde een reden om kobalt in bloed te laten meten en contact op te nemen met de orthopeed.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
Kobalt in urine zegt vooral iets bij een bekende blootstelling op het werk; bij mensen zonder bekende blootstelling zegt een losse waarde weinig. Bij blootstelling op het werk wordt de urine meestal aan het eind van een werkdag opgevangen, na een paar werkdagen achter elkaar. Voor de controle van een metaal-op-metaal heupprothese gebruikt de NOV kobalt in bloed, niet in urine. De uitslag zegt iets over blootstelling, niet over een stapeling die je met een kuur kunt wegnemen.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Een losse portie urine hangt sterk af van hoeveel je hebt gedronken; de uitslag is beter te vergelijken als hij per gram kreatinine wordt uitgedrukt, waarvoor kreatinine in dezelfde portie moet worden gemeten.
- Bij een verminderde nierfunctie scheidt het lichaam minder kobalt uit, waardoor de urinewaarde lager is dan de belasting.
- Bij blootstelling op het werk hangt de uitslag af van het moment van opvangen; urine aan het eind van een werkdag is het best te vergelijken.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden; de grens tussen normaal en verhoogd komt van het laboratorium zelf.
Voorbereiding
- Werk je met kobalt? Vang de urine dan op aan het eind van een werkdag, na een paar werkdagen achter elkaar.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Zinvol bij een bekende blootstelling aan kobalt op het werk, meestal in overleg met de bedrijfsarts. Wie een metaal-op-metaal heupprothese heeft, kan beter kobalt in bloed laten meten, omdat de controleafspraken van de NOV daarop zijn gebaseerd. Bij mensen zonder blootstelling en zonder prothese voegt de meting niets toe. Een kobaltallergie wordt met een plakproef vastgesteld, niet met urineonderzoek.
Hoe vaak komt het voor?
Blootstelling aan kobalt komt vooral voor bij werk met snij- en slijpgereedschap van hardmetaal en in de productie van kobaltlegeringen. Volgens een enquête onder 95 Nederlandse ziekenhuizen zijn er tot 2012 ruim 8.400 metaal-op-metaal heupprothesen geplaatst; sinds het NOV-advies van 2012 worden ze vrijwel niet meer geplaatst.
ATSDR, Ned Tijdschr Geneeskd 2012 (NVIC) en LROI
Nadelen en risico's
- Een verdunde of juist geconcentreerde urineportie kan een verhoogde of verlaagde uitslag geven die niets met blootstelling te maken heeft.
- Een normale urinewaarde kan bij een metaal-op-metaal heupprothese onterecht geruststellen.
Laten testen
Kobalt (urine) laten testen
Kobalt (urine) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen- ATSDR (CDC), ToxFAQs: Cobalt
- Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV): Advies metaal-op-metaal heupprothesen per 1 augustus 2015
- Dijkman e.a. (NVIC, UMC Utrecht): Kobaltvergiftiging door metaal-op-metaalheupprothese. Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A4983
- LROI: NOV-advies tegen grote kop en resurfacing metaal-op-metaal heupprothesen terecht (Nederlands Tijdschrift voor Orthopedie, 2020)
Meer uitleg
Andere analyses: Metalen, gifstoffen en medicijnen
- 11-OH-THC
- Aluminium (bloed)
- Aluminium (urine)
- Amfetamines (urine)
- Arseen (bloed)
- Arseen (urine)
- Arseen in haar
- Barbituraten (urine)
- Benzodiazepinen (urine)
- Cadmium (bloed)
- Cadmium (urine)
- Cannabis-screening (THC)