Hormonen
hCG
Zwangerschapshormoon uit de moederkoek; laat zien of je zwanger bent en hoe een vroege zwangerschap verloopt.
Alles over deze analyseWat meet dit
hCG (humaan choriongonadotrofine) wordt gemaakt door de moederkoek (placenta) van een zwangere vrouw. In het begin van een normale zwangerschap verdubbelt de hoeveelheid in het bloed ongeveer elke twee tot drie dagen. Rond de tiende week na de laatste menstruatie is de waarde het hoogst en daarna daalt hij langzaam; enkele weken na de bevalling is hCG niet meer meetbaar. Anders dan een zwangerschapstest uit de winkel geeft deze bloedtest een getal, zodat bij herhaling te zien is of de waarde stijgt of daalt.
- Zwangerschap
- Het verloop van een vroege zwangerschap bij bloedverlies of buikpijn: een te langzaam stijgend hCG kan passen bij een (dreigende) miskraam of een zwangerschap buiten de baarmoeder
- Achtergebleven zwangerschapsweefsel na een miskraam, als het hCG niet daalt
- Zelden: een molazwangerschap (een niet-levensvatbare zwangerschap waarbij het weefsel van de moederkoek woekert) of een gezwel dat hCG maakt
Verhoogd
Bij een vrouw in de vruchtbare leeftijd betekent een verhoogd hCG bijna altijd een zwangerschap. Eén waarde zegt niet of de zwangerschap goed verloopt of in de baarmoeder zit; daarvoor zijn een herhaalmeting na enkele dagen en een echo nodig. Na een miskraam of bevalling blijft hCG nog enkele weken meetbaar, en hCG-injecties (bij een vruchtbaarheidsbehandeling of als middel bij anabolengebruik) geven ook een verhoogde waarde. Na de overgang kan een licht verhoogde waarde voorkomen zonder zwangerschap, doordat de hypofyse een beetje hCG maakt. Zelden: een sterk of aanhoudend verhoogde waarde past bij een molazwangerschap, of bij een man of niet-zwangere vrouw bij een gezwel van zaadbal of eierstok.
Verlaagd
Een niet-meetbaar hCG betekent meestal dat je niet zwanger bent. Heel vroeg na de bevruchting kan de waarde nog te laag zijn om een zwangerschap aan te tonen; een herhaling na enkele dagen geeft dan duidelijkheid. In een vroege zwangerschap past een waarde die te langzaam stijgt, gelijk blijft of daalt bij een (dreigende) miskraam of een zwangerschap buiten de baarmoeder. Na een miskraam is een dalend hCG juist normaal.
Voorbereiding
- Slik je biotine (vitamine B8, vaak in haar- en nagelsupplementen)? Stop daar minstens 2 dagen voor de afname mee, bij een hoge dosis 4 dagen.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag zonder klachten volgt het gebruikelijke eerste contact met de verloskundige. Bij bloedverlies of buikpijn in een vroege zwangerschap herhaalt de huisarts of gynaecoloog het hCG na enkele dagen en laat een echo maken. Bij een verhoogd hCG bij een man of een niet-zwangere vrouw wordt de meting eerst herhaald en volgt bij een bevestigde uitslag verwijzing naar een specialist.
Betrouwbaarheid
Als test op zwangerschap is hCG in bloed betrouwbaar, mits niet te vroeg na de bevruchting gemeten. Over het verloop van een vroege zwangerschap zegt één waarde weinig: volgens de NVKC kijken artsen naar de stijging tussen metingen, en in de praktijk altijd samen met een echo. Bij mannen en niet-zwangere vrouwen heeft een licht verhoogde waarde vaak geen ziekte als oorzaak en wordt die eerst herhaald. Buiten een (mogelijke) zwangerschap zegt de uitslag bij mensen zonder klachten weinig.
Beperkingen
- Tijdstip: te vroeg na de bevruchting kan de waarde nog onder de meetgrens liggen.
- Meetmethoden en referentiewaarden verschillen per laboratorium; vergelijk opeenvolgende metingen bij voorkeur uit hetzelfde laboratorium.
- hCG-injecties bij een vruchtbaarheidsbehandeling of anabolengebruik geven een tijdelijk verhoogde waarde.
- Na de overgang kan een licht verhoogde waarde voorkomen zonder zwangerschap; zeldzame storende antistoffen in het bloed en biotinesupplementen kunnen de meting verstoren.
Hoe vaak komt dit voor
Ongeveer 1 op de 10 zwangerschappen eindigt in een miskraam. Minder dan 1 op de 100 zwangerschappen groeit buiten de baarmoeder. Een molazwangerschap of een gezwel dat hCG maakt is zeldzaam.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol voor vrouwen die willen weten of ze zwanger zijn, en in een vroege zwangerschap met bloedverlies of buikpijn om samen met de verloskundige of huisarts het verloop te volgen. Ook bruikbaar na een miskraam om te zien of het hCG daalt. Bij hevige buikpijn, duizeligheid of veel bloedverlies in een (mogelijke) zwangerschap is een bloedtest niet de juiste eerste stap: dan is direct contact met de huisarts, verloskundige of huisartsenpost nodig. Niet zinvol voor mannen of niet-zwangere vrouwen zonder klachten.
Nadelen en risico's
- Een licht verhoogde waarde bij een man of niet-zwangere vrouw, bijvoorbeeld na de overgang of door storende antistoffen, kan tot onnodige ongerustheid en vervolgonderzoek leiden.
- Eén waarde in een vroege zwangerschap kan ten onrechte geruststellen of ongerust maken; alleen het verloop en een echo zeggen iets over hoe de zwangerschap zich ontwikkelt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen