Metalen, gifstoffen en medicijnen
Morfine
Een urinetest op opiaten laat zien of er kort geleden morfine, codeïne of een verwante stof in het lichaam is geweest.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse zoekt in urine naar opiaten als groep: morfine, codeïne en verwante stoffen. Je krijgt één uitslag voor de hele groep, geen aparte waarde per stof. Morfine is een sterke pijnstiller die ook als medicijn wordt voorgeschreven. Daarnaast ontstaat morfine in het lichaam uit heroïne en uit codeïne. Heroïnegebruik geeft dus ook een positieve uitslag, maar de test kan heroïne niet onderscheiden van morfine of codeïne; hij kijkt naar een stofgroep en niet naar één bron.
- De aanwezigheid van morfine of verwante opiaten in de urine, na gebruik van morfine als medicijn, van codeïne of van heroïne
Positief
Een positieve uitslag betekent dat er morfine of een verwante stof in de urine zit boven de grens van het laboratorium. Volgens de NVKC zijn opiaten ongeveer 2 tot 3 dagen na gebruik aantoonbaar; het Trimbos-instituut noemt voor heroïne 2 tot 4 dagen. Er zijn meer verklaringen dan drugsgebruik: morfine en codeïne als medicijn, oxycodon en hydromorfon, het middel ranitidine en het eten van maanzaad kunnen een positieve uitslag of een kruisreactie geven. Een positieve uitslag laat zien dat een stof in het lichaam zit; het is geen diagnose en zegt niets over afhankelijkheid, over de hoeveelheid of over het moment van gebruik.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er geen morfine of verwante stof is gevonden boven de grens van het laboratorium. Dat sluit gebruik niet helemaal uit: na enkele dagen is de stof verdwenen, en heel kort na gebruik kan de uitslag nog negatief zijn. Verdunde urine door veel drinken kan de waarde onder de grens brengen.
Voorbereiding
- Eet de 3 dagen voor het opvangen geen maanzaad, ook niet op brood of in gebak. Maanzaad kan een positieve uitslag geven.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag die gevolgen kan hebben, is een bevestiging nodig met een tweede analysemethode die morfine, codeïne en andere opiaten van elkaar kan onderscheiden; dat gebeurt in bloed. De huisarts neemt daarna de medicijnen en de voeding van de afgelopen dagen door.
Betrouwbaarheid
Een opiatentest in urine laat zien dat morfine of een verwante stof aanwezig was, maar niet waar die vandaan kwam. De NVKC schrijft dat een positieve uitslag van een screeningstest bevestigd moet worden met een tweede, andere analysemethode. Zonder kennis van de medicijnen die iemand gebruikt en van wat iemand heeft gegeten, is een positieve uitslag niet te duiden.
Beperkingen
- Maanzaad, bijvoorbeeld op brood of in gebak, kan een positieve uitslag geven zonder dat er drugs zijn gebruikt.
- Voorgeschreven medicijnen zoals morfine, codeïne, oxycodon en hydromorfon geven een positieve uitslag.
- Een screeningstest kan kruisreacties geven; bevestiging met een andere methode is nodig voordat een uitslag zwaar mag wegen.
- Vochtinname bepaalt hoe geconcentreerd de urine is; verdunde urine kan een negatieve uitslag geven.
Hoe vaak komt dit voor
Gebruik van heroïne komt in Nederland weinig voor en gaat vooral om een kleine, vaak oudere groep langdurige gebruikers. Morfine en verwante opiaten worden daarnaast veel vaker als pijnstiller voorgeschreven, bijvoorbeeld na een operatie of bij ernstige pijn.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een medische vraag van een behandelaar, bijvoorbeeld in de verslavingszorg, bij pijnbehandeling met opiaten of bij een vermoeden van een vergiftiging. Bij mensen zonder zo'n vraag voegt de uitslag weinig toe. Een uitslag is alleen te beoordelen als bekend is welke medicijnen iemand gebruikt.
Nadelen en risico's
- Maanzaad of een voorgeschreven pijnstiller kan leiden tot een positieve uitslag die ten onrechte als drugsgebruik wordt gelezen.
- Een uitslag zonder bevestigingstest kan grote gevolgen hebben die niet in verhouding staan tot de zekerheid van de test.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen