Metalen, gifstoffen en medicijnen
Cotinine
Cotinine in urine laat zien of iemand de afgelopen dagen nicotine heeft binnengekregen, uit welke bron dan ook.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel cotinine er met de urine wordt uitgescheiden. Cotinine ontstaat in de lever uit nicotine en verlaat het lichaam via de nieren. In urine is cotinine in hogere concentraties aanwezig dan in bloed, waardoor ook kleine hoeveelheden nicotine zichtbaar worden. De bron kan roken zijn, maar ook een e-sigaret, snus of een nicotinevervanger.
- Nicotine-inname in de afgelopen dagen, uit welke bron dan ook
- Lage blootstelling, bijvoorbeeld door meeroken
Verhoogd
Een hoge waarde past bij dagelijks gebruik van nicotine. De hoogte hangt niet alleen af van hoeveel nicotine er is binnengekomen, maar ook van hoeveel je hebt gedronken: verdunde urine geeft een lagere uitslag. Daarom wordt de waarde vaak gecorrigeerd voor kreatinine. Nicotinepleisters, kauwgom, de e-sigaret en snus geven dezelfde verhoging als sigaretten.
Verlaagd
Een lage of niet meetbare waarde past bij iemand die geen nicotine gebruikt. Na het stoppen met roken daalt de waarde in de loop van enkele dagen tot niet meer meetbaar. Meeroken geeft een lage, maar vaak nog wel meetbare waarde. Veel drinken vlak voor het plassen kan een uitslag verlagen zonder dat er minder nicotine is binnengekomen.
Bij een afwijkende uitslag
Er is geen standaard medisch vervolg op een afwijkende uitslag. Bij een wens om te stoppen met roken biedt de huisarts of praktijkondersteuner begeleiding aan.
Betrouwbaarheid
Cotinine in urine is een gevoelige maat voor nicotine-inname in de afgelopen dagen en maakt ook meeroken zichtbaar. Voor één persoon voegt de uitslag weinig toe aan wat iemand zelf over het eigen rookgedrag weet. Een enkele portie urine wisselt sterk met vochtinname; correctie voor het kreatininegehalte is gebruikelijk om uitslagen te kunnen vergelijken. De uitslag zegt iets over nicotine-inname in de afgelopen dagen en niets over de schade van roken bij die persoon.
Beperkingen
- Vochtinname bepaalt sterk hoe geconcentreerd de urine is; zonder correctie voor kreatinine zijn uitslagen slecht vergelijkbaar.
- Nicotinevervangers, de e-sigaret en snus geven dezelfde verhoging als sigaretten.
- De afbraaksnelheid van nicotine verschilt per persoon en verandert onder andere tijdens zwangerschap.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden; het laboratorium bepaalt zelf welke grens het gebruikt.
Hoe vaak komt dit voor
Van de volwassen Nederlanders rookt ongeveer 17,8 procent. Het percentage rokers in Nederland ligt lager dan het gemiddelde in de Europese Unie en daalt langzaam.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt vooral iets als niet duidelijk is of iemand nicotine gebruikt. Soms is de uitslag van belang bij een medische vraag, bijvoorbeeld rond een operatie of een behandeling waarbij roken de uitkomst sterk beïnvloedt. Voor iemand die wil stoppen met roken voegt de meting niets toe aan begeleiding.
Nadelen en risico's
- Een meetbare waarde door meeroken of door een nicotinevervanger kan ten onrechte worden uitgelegd als roken.
- Een verdunde urineportie kan een lage uitslag geven bij iemand die wel rookt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen