Uitleg

Cotinine (urine): wat wordt er gemeten?

De analyse meet hoeveel cotinine er met de urine wordt uitgescheiden. Cotinine ontstaat in de lever uit nicotine en verlaat het lichaam via de nieren. In urine is cotinine in hogere concentraties aanwezig dan in bloed, waardoor ook kleine hoeveelheden nicotine zichtbaar worden. De bron kan roken zijn, maar ook een e-sigaret, snus of een nicotinevervanger.

Wat kan het signaleren?

Nicotine-inname in de afgelopen dagen, uit welke bron dan ook
Lage blootstelling, bijvoorbeeld door meeroken

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Cotinine (urine) te hoog

Een hoge waarde past bij dagelijks gebruik van nicotine. De hoogte hangt niet alleen af van hoeveel nicotine er is binnengekomen, maar ook van hoeveel je hebt gedronken: verdunde urine geeft een lagere uitslag. Daarom wordt de waarde vaak gecorrigeerd voor kreatinine. Nicotinepleisters, kauwgom, de e-sigaret en snus geven dezelfde verhoging als sigaretten.

Cotinine (urine) te laag

Een lage of niet meetbare waarde past bij iemand die geen nicotine gebruikt. Na het stoppen met roken daalt de waarde in de loop van enkele dagen tot niet meer meetbaar. Meeroken geeft een lage, maar vaak nog wel meetbare waarde. Veel drinken vlak voor het plassen kan een uitslag verlagen zonder dat er minder nicotine is binnengekomen.

Bij een afwijkende uitslag

Er is geen standaard medisch vervolg op een afwijkende uitslag. Bij een wens om te stoppen met roken biedt de huisarts of praktijkondersteuner begeleiding aan.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Cotinine in urine is een gevoelige maat voor nicotine-inname in de afgelopen dagen en maakt ook meeroken zichtbaar. Voor één persoon voegt de uitslag weinig toe aan wat iemand zelf over het eigen rookgedrag weet. Een enkele portie urine wisselt sterk met vochtinname; correctie voor het kreatininegehalte is gebruikelijk om uitslagen te kunnen vergelijken. De uitslag zegt iets over nicotine-inname in de afgelopen dagen en niets over de schade van roken bij die persoon.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Vochtinname bepaalt sterk hoe geconcentreerd de urine is; zonder correctie voor kreatinine zijn uitslagen slecht vergelijkbaar.
Nicotinevervangers, de e-sigaret en snus geven dezelfde verhoging als sigaretten.
De afbraaksnelheid van nicotine verschilt per persoon en verandert onder andere tijdens zwangerschap.
Er zijn geen afgesproken grenswaarden; het laboratorium bepaalt zelf welke grens het gebruikt.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt vooral iets als niet duidelijk is of iemand nicotine gebruikt. Soms is de uitslag van belang bij een medische vraag, bijvoorbeeld rond een operatie of een behandeling waarbij roken de uitkomst sterk beïnvloedt. Voor iemand die wil stoppen met roken voegt de meting niets toe aan begeleiding.

Hoe vaak komt het voor?

Van de volwassen Nederlanders rookt ongeveer 17,8 procent. Het percentage rokers in Nederland ligt lager dan het gemiddelde in de Europese Unie en daalt langzaam.

VZinfo (RIVM)

Nadelen en risico's

Een meetbare waarde door meeroken of door een nicotinevervanger kan ten onrechte worden uitgelegd als roken.
Een verdunde urineportie kan een lage uitslag geven bij iemand die wel rookt.

Laten testen

Cotinine (urine) laten testen

Cotinine (urine) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Urine
Nicotine
Nicotine (cotinine) in urine; recent gebruik.
€ 51,00

Onderbouwing

Bronnen

Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.

Meer over risico's en uitslagen

Meer uitleg

Andere analyses: Metalen, gifstoffen en medicijnen

Alle analyses