Vitaminen, mineralen en aminozuren
Selenium
Selenium in urine laat zien hoeveel selenium je recent binnenkreeg; het is geen maat voor de seleniumvoorraad.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel selenium er met de urine wordt uitgescheiden. Selenium, ook seleen genoemd, is een spoorelement dat hoort bij enzymen die cellen beschermen tegen beschadiging en dat nodig is voor de omzetting van schildklierhormoon. Je krijgt het binnen via vis, vlees, eieren, granen en vooral paranoten. De nieren voeren een overschot af, dus de uitslag weerspiegelt vooral de inname van de afgelopen dagen.
- De seleniuminname via voeding en supplementen in de dagen voor de meting
- Een ongewoon hoge inname, bijvoorbeeld door supplementen of door veel paranoten
Verhoogd
Een hoge waarde betekent meestal dat je veel selenium binnenkrijgt, bijvoorbeeld via supplementen of doordat je veel paranoten eet; die bevatten veel meer selenium dan andere noten. De nieren voeren het overschot af. Langdurig veel te veel selenium kan klachten geven zoals broze nagels, haaruitval, maagdarmklachten en een knoflookachtige adem, maar dat komt in Nederland vrijwel niet voor door voeding alleen.
Verlaagd
Een lage waarde betekent dat je in de dagen voor de meting weinig selenium binnenkreeg, of dat de urine verdund was. Een seleniumtekort komt in Nederland normaal gesproken niet voor. Een lage urinewaarde is dus geen bewijs van een tekort en op zichzelf geen reden om supplementen te gaan gebruiken.
Bij een afwijkende uitslag
Er is geen vast vervolgonderzoek. Bij een vraag over voeding kan de huisarts of een diëtist naar het eetpatroon kijken; bij klachten zoekt de huisarts eerst naar andere, vaker voorkomende oorzaken.
Betrouwbaarheid
De betekenis van een afwijkende seleniumuitscheiding voor de gezondheid is weinig onderzocht. De uitscheiding volgt vooral de inname van de laatste dagen en is geen maat voor de hoeveelheid selenium in de weefsels. Over de seleniumstatus zegt een bepaling in bloed meer dan een bepaling in urine. Een enkele portie urine wisselt sterk met hoeveel je drinkt en met wat je de dag ervoor hebt gegeten. Daarom wordt de uitslag meestal gecorrigeerd voor het kreatininegehalte, of wordt urine 24 uur lang verzameld.
Beperkingen
- De uitslag volgt de inname van de laatste dagen en niet de voorraad in het lichaam.
- Paranoten en supplementen kunnen de waarde sterk verhogen.
- Vochtinname bepaalt de concentratie; zonder correctie voor kreatinine zijn uitslagen slecht vergelijkbaar.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden; het laboratorium bepaalt zelf welke grens het gebruikt.
Hoe vaak komt dit voor
In Nederland komt een seleniumtekort normaal gesproken niet voor. Te veel selenium binnenkrijgen via gewone voeding is ook lastig; alleen paranoten bevatten er veel van. Klachten door een teveel aan selenium zijn in Nederland zeldzaam en hangen vrijwel altijd samen met supplementen.
Voor wie is dit zinvol
Bij mensen zonder klachten zegt een losse waarde weinig. Bij een specifieke medische vraag, bijvoorbeeld bij langdurige voeding via een infuus of bij een ernstige darmaandoening, zegt een bepaling in bloed meer. Een uitslag bij iemand zonder klachten is geen reden om het eetpatroon te veranderen of supplementen te gaan gebruiken.
Nadelen en risico's
- Een lage uitslag kan ten onrechte tot het slikken van supplementen leiden, terwijl een seleniumtekort in Nederland niet voorkomt en te veel selenium juist schadelijk is.
- Een hoge uitslag na het eten van paranoten kan onnodig ongerust maken.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen