Vitaminen, mineralen en aminozuren
Vitamine C
De hoeveelheid vitamine C in het bloed; een ernstig tekort is zeldzaam, een licht tekort komt voor bij eenzijdige voeding.
Alles over deze analyseWat meet dit
Vitamine C (ascorbinezuur) is nodig voor de vorming van bindweefsel, botten, tanden en bloedvaten, voor de afweer en voor de opname van ijzer, en werkt als antioxidant. Het lichaam kan het niet zelf maken en haalt het uit vers fruit, groente en aardappelen. De waarde in het bloed volgt vooral de inname van de laatste tijd. Vitamine C breekt snel af, ook in een bloedmonster na de afname.
- Vitamine C-tekort bij een heel eenzijdig voedingspatroon met weinig fruit en groente, bijvoorbeeld bij alleenstaande ouderen of bij overmatig alcoholgebruik
- Zelden: scheurbuik, het gevolg van een langdurig ernstig tekort
Verhoogd
Een hoge waarde komt door veel fruit en groente of door supplementen en is meestal onschuldig; een teveel wordt uitgeplast. Volgens het Voedingscentrum kan een inname van meer dan 2 gram per dag darmklachten of diarree geven. Een hoge waarde geeft verder op zichzelf geen klachten en vraagt geen vervolg.
Verlaagd
Een verlaagd vitamine C past bij een lage inname; een duidelijk verlaagde waarde wijst volgens de NVKC op een tekort. Een tekort ontstaat vooral bij weinig vers fruit en groente, bijvoorbeeld bij alleenstaande ouderen met slechte voedingsgewoonten, bij overmatig alcoholgebruik of bij een eetstoornis. Klachten bij een tekort zijn vermoeidheid, gewichtsverlies, een verminderde weerstand, gewrichtsklachten, blauwe plekken en slechte wondgenezing; bij een langdurig ernstig tekort kan scheurbuik ontstaan, met bloedend tandvlees en onderhuidse bloedingen. Een licht verlaagde waarde zonder klachten kan ook komen doordat het monster te lang onderweg was.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een duidelijk verlaagde waarde met passende klachten kijkt de huisarts naar voeding en alcoholgebruik en adviseert meestal meer fruit en groente of een supplement. Bij een licht verlaagde waarde zonder klachten volgt soms een herhaling, omdat de waarde door het transport van het monster te laag kan uitvallen.
Betrouwbaarheid
Een duidelijk verlaagde waarde past bij een lage inname, maar vitamine C is in een bloedmonster instabiel: bij te lang of te warm transport of blootstelling aan licht daalt de waarde, wat een tekort kan suggereren dat er niet is. De test wordt vooral gebruikt bij een vermoeden van een tekort of om een behandeling te volgen.
Beperkingen
- Vitamine C breekt snel af in het monster; laboratoria vragen het bloed direct na de afname op ijs te zetten en gekoeld te verwerken.
- Fruit, sap of een supplement kort voor de afname verhoogt de waarde tijdelijk.
- Bij een ernstig ongeval, brandwonden of een ernstige ziekte is het verbruik hoger en kan de waarde dalen.
- Referentiewaarden verschillen per laboratorium.
Hoe vaak komt dit voor
Scheurbuik, het gevolg van een ernstig vitamine C-tekort, is volgens de NVKC in landen als Nederland verleden tijd. Lichtere tekorten komen nog voor, vooral bij ouderen met slechte voedingsgewoonten en bij overmatig alcoholgebruik. Hoe vaak een licht tekort in Nederland voorkomt, is niet goed bekend.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een vermoeden van een tekort bij een heel eenzijdig voedingspatroon met weinig fruit en groente, zoals bij alleenstaande ouderen, overmatig alcoholgebruik of een eetstoornis, samen met klachten als bloedend tandvlees, blauwe plekken of slechte wondgenezing. Bij gezonde mensen zonder klachten zegt de uitslag weinig; bij gevarieerde voeding is een tekort zeldzaam.
Nadelen en risico's
- Door afbraak van vitamine C in het monster kan een vals-lage uitslag ontstaan, met onnodige ongerustheid of onnodige supplementen als gevolg.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen