Uitleg

Schimmelmengsel (allergie): wat wordt er gemeten?

De test meet in één keer IgE-antistoffen tegen een vaste mix van 4 schimmels: Penicillium chrysogenum, Cladosporium herbarum, Aspergillus fumigatus en Alternaria alternata. Cladosporium en Alternaria komen vooral in de buitenlucht voor, met de meeste sporen in de zomer en nazomer; Penicillium en Aspergillus groeien vaker binnen op vochtige plekken en in compost, hooi of potgrond. IgE is het type antistof dat bij een allergische reactie mestcellen aanzet tot het afgeven van histamine; het lichaam maakt die antistoffen pas nadat het eerder met een allergeen in aanraking is geweest, en dat heet sensibilisatie. Omdat de 4 schimmels samen worden getest, geeft de uitslag één getal en het oordeel positief of negatief, maar niet tegen welke schimmel de antistoffen gericht zijn. Gisten zoals Candida zitten niet in de mix.

Wat kan het signaleren?

Sensibilisatie voor ten minste één van de 4 schimmels in de mix: het lichaam heeft IgE-antistoffen tegen een of meer ervan aangemaakt
Een aanwijzing of klachten van neus, ogen of luchtwegen door schimmels kunnen komen, buiten in de zomer en nazomer of in een vochtig huis

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat je IgE-antistoffen hebt tegen ten minste één van de schimmels in de mix: sensibilisatie. Dat is niet hetzelfde als een allergie, en de test zegt niet tegen welke schimmel de antistoffen gericht zijn. Bij mensen met neus- of oogklachten, hoesten of benauwdheid in de zomer en nazomer, in een vochtig huis of bij werk met planten, hooi of compost kan een positieve uitslag passen bij een allergie voor schimmels. Volgens Thuisarts.nl kunnen schimmels het hele jaar neusklachten geven. Bij mensen zonder zulke klachten betekent een positieve uitslag alleen dat de antistoffen er zijn; er volgt dan geen behandeling.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen IgE-antistoffen tegen de 4 schimmels zijn gevonden. Een allergie voor deze schimmels is dan minder waarschijnlijk, maar een allergie voor andere schimmels is daarmee niet uitgesloten. Klachten in de zomer kunnen ook door pollen komen, en klachten in een vochtig huis door huisstofmijt of door prikkels als rook en geuren.

Bij een afwijkende uitslag

De huisarts kijkt vooral naar het verhaal: wanneer en waar de klachten optreden. Bij een positieve uitslag met passende klachten gaat het advies vooral over het beperken van contact met schimmels, bijvoorbeeld door vocht en schimmelplekken in huis aan te pakken en goed te ventileren, en zo nodig volgt een test op losse schimmels. Bij astma die slecht onder controle is, zeker bij gevoeligheid voor Aspergillus fumigatus, kan verwijzing naar een longarts volgen.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Een positieve IgE-uitslag toont sensibilisatie aan, geen allergie: hij zegt alleen dat er antistoffen zijn, niet dat je er klachten van krijgt. De FMS-richtlijn Allergie van de bovenste luchtwegen raadt aan een IgE-test op losse allergenen te kiezen op basis van het verhaal over de klachten; in een mengsel worden meer allergenen tegelijk getest, waardoor een lage sensibilisatie zonder klinische betekenis de uitslag eerder positief kan maken. Bij schimmels is de uitslag lastiger te duiden dan bij pollen of huisstofmijt: er zijn veel soorten schimmels en de klachten hangen minder duidelijk samen met één seizoen of één plek. Het mengsel is vooral een eerste stap: een negatieve uitslag maakt een allergie voor deze 4 schimmels minder waarschijnlijk, een positieve uitslag kan met een test op losse schimmels verder worden uitgezocht.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Sensibilisatie zonder klachten komt veel voor; de uitslag is alleen te duiden samen met het verhaal over de klachten.
De test zegt niet op welke schimmel je reageert; daarvoor is een test op losse schimmels nodig.
Andere schimmels en gisten worden niet gemeten.
Laboratoria gebruiken verschillende mengsels, meetmethoden en afkapwaarden; uitslagen van verschillende labs zijn niet één op één te vergelijken.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij neus- of oogklachten, hoesten of benauwdheid die passen bij schimmels: in de zomer en nazomer buiten, bij werk met planten, hooi of compost, of in een huis met vocht en schimmelplekken. Bij mensen met astma kan de uitslag helpen om schimmels als prikkel te herkennen. Bij mensen zonder zulke klachten voegt de test niets toe: sensibilisatie zonder klachten is geen ziekte en wordt niet behandeld.

Hoe vaak komt het voor?

Schimmels zijn naast pollen, huisstofmijt en huisdieren een bekende oorzaak van allergische neusklachten. Allergie voor schimmels komt minder vaak voor dan allergie voor pollen of huisstofmijt. Sensibilisatie komt vaker voor dan de allergie zelf.

Thuisarts.nl en FMS-richtlijn Allergie van de bovenste luchtwegen; er is geen Nederlands prevalentiecijfer gecontroleerd

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag zonder klachten kan leiden tot onnodige ongerustheid over schimmel in huis, terwijl sensibilisatie zonder klachten niet behandeld hoeft te worden.
Een negatieve uitslag sluit een allergie voor andere schimmels niet uit.

Laten testen