Hormonen · Bloed

SHBG

Het eiwit dat testosteron en oestradiol in het bloed bindt; nodig om te weten hoeveel testosteron echt werkzaam is.

In het kort

Gemeten in bloed
In 11 onderzoeken
Let op de voorbereiding

Uitleg

SHBG: wat wordt er gemeten?

SHBG (sekshormoonbindend globuline) wordt in de lever gemaakt en bindt testosteron en oestradiol, die daardoor niet werkzaam zijn. Bij mannen zit ongeveer de helft van het testosteron aan SHBG vast, bij vrouwen ongeveer driekwart. Hoe hoger SHBG, hoe minder vrij testosteron er bij dezelfde totale waarde overblijft. De uitslag wordt daarom vrijwel altijd samen met totaal testosteron gebruikt om het vrije testosteron te berekenen.

Wat kan het signaleren?

Een afwijkende hoeveelheid werkzaam testosteron bij mannen bij wie de totale waarde moeilijk te duiden is (overgewicht, hogere leeftijd, leverziekte)
Te veel werkzaam mannelijk hormoon bij vrouwen met PCOS, overbeharing of een onregelmatige cyclus: SHBG is daarbij vaak verlaagd
Aanwijzing voor insulineresistentie of een schildklierstoornis, die SHBG sterk beïnvloeden

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

SHBG te hoog

Een verhoogd SHBG betekent dat er minder vrij testosteron beschikbaar is dan het totale testosteron doet vermoeden. Veel voorkomende oorzaken zijn de anticonceptiepil en andere oestrogenen, zwangerschap, een te snel werkende schildklier, leverziekte, hogere leeftijd en ondergewicht. Bij mannen met een verhoogd SHBG kan het totale testosteron normaal zijn terwijl er toch een tekort aan werkzaam hormoon is.

SHBG te laag

Een verlaagd SHBG betekent dat er meer vrij testosteron beschikbaar is dan de totale waarde laat zien. Het komt vaak voor bij overgewicht, insulineresistentie en diabetes type 2, bij een te traag werkende schildklier, bij gebruik van anabole steroïden of testosteron, en bij vrouwen met PCOS. Bij mannen met overgewicht is dit de reden dat een laag totaal testosteron vaak toch een normaal vrij testosteron oplevert.

Bij een afwijkende uitslag

De huisarts gebruikt SHBG om het vrije testosteron te berekenen en beoordeelt dat samen met de klachten en het totale testosteron. Bij een sterk afwijkend SHBG zonder duidelijke oorzaak wordt soms de schildklier- of leverfunctie nagekeken.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

SHBG is op zichzelf geen ziektemarker maar een hulpwaarde: het zegt hoe het totale testosteron gelezen moet worden. De NVE-leidraad adviseert SHBG mee te bepalen als het totale testosteron in het grensgebied ligt of als er een reden is voor een afwijkend SHBG, zoals overgewicht of leverziekte. De meting zelf is stabiel en heeft weinig dagritme; de duiding vraagt altijd totaal testosteron erbij.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Oestrogenen (pil, hormoontherapie), zwangerschap en een schildklierstoornis verhogen of verlagen SHBG sterk zonder dat er iets met de geslachtshormonen mis is.
Overgewicht, insulineresistentie, anabole steroïden en corticosteroïden verlagen SHBG.
Een los SHBG zonder totaal testosteron is niet te duiden; de berekening van vrij testosteron verschilt per laboratorium.

Voorbereiding

Slik je biotine (vitamine B8, vaak in haar- en nagelsupplementen)? Stop daar minstens 2 dagen voor de afname mee, bij een hoge dosis 4 dagen.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol samen met totaal testosteron: bij mannen met klachten van een testosterontekort, zeker bij overgewicht, leverziekte of hogere leeftijd, en bij vrouwen met overbeharing, acne of een onregelmatige cyclus bij wie PCOS wordt overwogen. Als losse bepaling zonder testosteron heeft SHBG geen waarde; bij gezonde mensen zonder klachten is meten niet nodig.

Hoe vaak komt het voor?

SHBG-afwijkingen zijn geen ziekte op zich. Ze komen vooral voor bij veelvoorkomende situaties: overgewicht en diabetes type 2 (laag SHBG), pilgebruik en hogere leeftijd (hoog SHBG). Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft ongeveer 5 tot 10 op de 100 PCOS, waarbij SHBG vaak verlaagd is.

NHG-Standaard Amenorroe en NVE-leidraad Hypogonadisme bij de volwassen man

Nadelen en risico's

Een afwijkend SHBG wordt soms op zichzelf als probleem gezien, terwijl het meestal een gevolg is van pilgebruik, gewicht of leeftijd en geen behandeling vraagt.

Laten testen

SHBG laten testen

SHBG zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Bloedafname
Seks‑hormoonbindend globuline (SHBG)
SHBG; binding van testosteron en oestradiol.
€ 35,00
Bloedafname
Bodybuilder test
Panel voor kracht en spieropbouw; hormonen, lever en spieren.
€ 134,00
Bloedafname
Vrije testosteron
Beschikbaar testosteron; berekend met totaal testosteron, SHBG en albumine.
€ 71,00
Vingerprik
Seks‑hormoonbindend globuline (SHBG)
SHBG; binding van testosteron en oestradiol.
€ 35,00
Bloedafname
InsideTracker
InsideTracker Bloedanalyse: analyseer 48 biomarkers voor complete gezondheidsoptimalisatie en gepersonaliseerde aanbevelingen.
€ 335,00
Bloedafname
Hormonen Man
Testosteron totaal, vrij testosteron, SHBG, kreatinine en eGFR. Voor mannen met hypogonadisme, laag libido of bij krachttraining.
€ 125,00
Bloedafname
Hormoon Herstel (Na Steroïden)
Testosteron, vrij testosteron, SHBG, LH, FSH, oestradiol, TSH, leverfunctie en lipidenprofiel. Voor herstel na anabole steroïden gebruik.
€ 325,00
Bloedafname
Duursport
Volledig bloedbeeld, ijzerstatus (ferritine, transferrine), nierfunctie, leverfunctie, testosteron en hs-CRP. Voor atleten en duursporters.
€ 203,00
Bloedafname
Aanvullend: Testosteron Replacement Therapie (TRT)
Complete hormonale analyse met testosteron, DHEA-S, schildklier, bloedbeeld, leverfunctie, nierfunctie, lipiden, glucose, HbA1c, insuline, hs-CRP, vitamine D en ferritine.
€ 335,00

Hoe betrouwbaar is de test?

SHBG