Uitleg

Voedingsmiddelenscreening (fx5): wat wordt er gemeten?

De test meet in één keer IgE-antistoffen tegen een vaste mix van 6 voedingsmiddelen: kippeneiwit, koemelk, kabeljauw, tarwe, pinda en soja. Fx5 is de code van de mix; het cijfer 5 staat niet voor het aantal allergenen. IgE is het type antistof dat bij een allergische reactie mestcellen aanzet tot het afgeven van histamine; het lichaam maakt die antistoffen pas nadat het eerder met het allergeen in aanraking is geweest, en dat heet sensibilisatie. Omdat de 6 allergenen samen worden getest, geeft de uitslag één getal en het oordeel positief of negatief, maar niet tegen welk voedingsmiddel de antistoffen gericht zijn.

Wat kan het signaleren?

Sensibilisatie voor ten minste één van de 6 voedingsmiddelen in de mix: het lichaam heeft IgE-antistoffen tegen een of meer ervan aangemaakt
Een eerste aanwijzing of een acute reactie kort na het eten met een van deze voedingsmiddelen te maken kan hebben

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat je IgE-antistoffen hebt tegen ten minste één van de voedingsmiddelen in de mix: sensibilisatie. Dat is niet hetzelfde als een allergie, en de test zegt niet tegen welk voedingsmiddel de antistoffen gericht zijn. Een positieve uitslag telt pas als er ook een duidelijke reactie is geweest kort na het eten: jeuk in de mond, netelroos, zwelling, buikklachten of benauwdheid, meestal meteen na het eten. Welk voedingsmiddel het is, blijkt uit losse IgE-bepalingen samen met het verhaal over de klachten. Zonder klachten volgt er geen behandeling.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen IgE-antistoffen tegen de 6 voedingsmiddelen zijn gevonden. Een allergie die via IgE loopt voor ei, melk, kabeljauw, tarwe, pinda of soja is dan minder waarschijnlijk, maar niet volledig uitgesloten: bij soja en tarwe mist de test volgens de FMS-richtlijn een deel van de allergieën, en bij jonge kinderen komen reacties op koemelk voor zonder aantoonbare IgE. Andere voedingsmiddelen, zoals noten, sesam, schaaldieren of fruit, zitten niet in de mix. Voedselintoleranties zoals lactose-intolerantie en coeliakie worden met deze test niet onderzocht.

Bij een afwijkende uitslag

De huisarts kijkt vooral naar het verhaal: welk voedingsmiddel, welke klachten, hoe snel na het eten en hoe vaak. Bij een positieve uitslag volgen zo nodig losse IgE-bepalingen om te zien welk voedingsmiddel het is, vaak samen met een voedingsdagboek of het tijdelijk weglaten en daarna weer invoeren van het verdachte voedingsmiddel. Bij een vermoeden van een echte allergie of na een ernstige reactie volgt verwijzing naar een allergoloog of kinderarts, waar zo nodig een voedselprovocatie wordt gedaan.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Een positieve IgE-uitslag toont sensibilisatie aan, geen allergie: hij zegt alleen dat er antistoffen zijn, niet dat je klachten krijgt van dat voedingsmiddel. De FMS-richtlijn Voedselprovocatie raadt IgE-bepalingen voor veel voedingsmiddelen tegelijk en voedselmixen af als er geen verdenking is op basis van een goed verhaal over de klachten, en noemt de voedselprovocatie onder begeleiding de gouden standaard. In een mix worden meer allergenen tegelijk getest, waardoor een positieve uitslag zonder klinische betekenis eerder voorkomt; vooral bij koemelk en kippenei is de IgE-bepaling weinig specifiek. De screening is daarom vooral een eerste stap na een duidelijke reactie: een negatieve uitslag maakt een allergie voor deze 6 voedingsmiddelen minder waarschijnlijk, een positieve uitslag vraagt om losse bepalingen.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Sensibilisatie zonder klachten komt veel voor, ook door kruisreactie met pollen, onder andere bij soja; de uitslag is alleen te duiden samen met het verhaal over de klachten.
De test zegt niet welk voedingsmiddel de oorzaak is; daarvoor zijn losse IgE-bepalingen nodig.
Bij soja en tarwe kan de test een allergie missen, omdat belangrijke allergenen in het testmateriaal ontbreken of te weinig aanwezig zijn.
Voedingsmiddelen buiten de mix, en klachten die niet via IgE lopen zoals lactose-intolerantie en coeliakie, worden niet onderzocht.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol na een duidelijke reactie kort na het eten, zoals jeuk in de mond, netelroos, zwelling, braken of benauwdheid, waarbij een van deze 6 voedingsmiddelen de oorzaak kan zijn en niet duidelijk is welke. Gaat het duidelijk om één voedingsmiddel, dan zegt een losse IgE-bepaling meer. Bij vage klachten zoals buikpijn, moeheid of eczeem zonder duidelijk verband met een maaltijd, en bij mensen die deze voedingsmiddelen zonder problemen eten, voegt de test weinig toe; de FMS-richtlijn raadt screenend onderzoek dan af.

Hoe vaak komt het voor?

Veel mensen denken dat ze niet tegen bepaald voedsel kunnen, maar een echte voedselallergie komt veel minder vaak voor dan die verdenking. Bij jonge kinderen gaat een allergie voor melk of ei meestal vanzelf over: volgens Thuisarts.nl is een allergie voor ei bij ongeveer de helft van de kinderen weg als ze 2 jaar zijn, terwijl een allergie voor pinda vaak blijft. Sensibilisatie zonder klachten komt veel vaker voor dan de allergie zelf.

Thuisarts.nl en NHG-Standaard Voedselovergevoeligheid en coeliakie; er is geen Nederlands prevalentiecijfer gecontroleerd

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag zonder duidelijke reactie kan leiden tot onnodig schrappen van voedingsmiddelen, met kans op een eenzijdig voedingspatroon en, zeker bij kinderen, op meer in plaats van minder allergie.
Een negatieve uitslag kan onterecht geruststellen bij een allergie voor soja, tarwe of een voedingsmiddel dat niet in de mix zit.

Laten testen