Uitleg

Cardiolipine IgM antistoffen: wat wordt er gemeten?

Cardiolipine is een vetachtige stof (fosfolipide) in celmembranen. Deze test meet alleen de IgM-klasse van de antistoffen tegen cardiolipine. IgM is de antistof die het lichaam als eerste maakt en die vaak weer verdwijnt; IgG blijft langer in het bloed. Een verhoogd IgM tegen cardiolipine komt daarom regelmatig tijdelijk voor, bijvoorbeeld tijdens of kort na een infectie.

Wat kan het signaleren?

Ondersteuning bij een vermoeden van het antifosfolipidensyndroom, een aandoening waarbij het bloed makkelijker stolt
Mogelijke verklaring voor trombose zonder duidelijke aanleiding of voor herhaalde miskramen, meestal samen met de andere bepalingen

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er IgM-antistoffen tegen cardiolipine zijn gevonden. Van de twee klassen is dit de minst betekenisvolle: een verhoogd IgM is vaak tijdelijk en verdwijnt na een infectie weer. Volgens de NVKC wordt de bepaling daarom na ongeveer 12 weken herhaald. Alleen een blijvend en duidelijk verhoogd IgM telt mee, en dan nog alleen samen met trombose of een zwangerschapsprobleem. Zonder zulke gebeurtenissen betekent een positieve uitslag meestal niets.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen IgM-antistoffen tegen cardiolipine zijn gevonden. Het antifosfolipidensyndroom is daarmee niet uitgesloten: iemand kan alleen IgG-antistoffen hebben, of alleen lupus anticoagulans of antistoffen tegen bèta-2-glycoproteïne I. Bij trombose zonder duidelijke oorzaak blijft verder onderzoek dus soms nodig.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag wordt de bepaling volgens de NVKC na ongeveer 12 weken herhaald om te zien of de antistoffen blijven. Is dat zo en is er ook trombose of een zwangerschapsprobleem geweest, dan verwijst de huisarts naar een internist; daar worden ook lupus anticoagulans en antistoffen tegen bèta-2-glycoproteïne I bepaald. Een positieve uitslag zonder trombose of zwangerschapsprobleem is volgens de FMS-richtlijn geen reden om met bloedverdunners te beginnen.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

De uitslag zegt vooral iets na trombose of herhaalde miskramen. Van de drie bepalingen voor het antifosfolipidensyndroom is een los verhoogd IgM tegen cardiolipine het zwakste signaal; het is vaak tijdelijk en komt ook voor zonder ziekte. Bij mensen zonder trombose of zwangerschapsproblemen is een positieve uitslag daardoor veel vaker fout-positief dan terecht. De uitslag telt volgens de FMS-richtlijn alleen mee als hij na ongeveer 12 weken opnieuw positief is en duidelijk verhoogd.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Een tijdelijke positieve uitslag komt vaak voor tijdens of kort na een infectie, bij sommige medicijnen en op hogere leeftijd; de NVKC adviseert daarom de bepaling na ongeveer 12 weken te herhalen.
Alleen een blijvend positieve uitslag in een duidelijk verhoogde hoeveelheid telt mee; een licht verhoogde waarde die één keer is gemeten zegt weinig.
Cardiolipine-antistoffen zijn maar één van de drie bepalingen voor het antifosfolipidensyndroom; de andere twee zijn lupus anticoagulans en antistoffen tegen bèta-2-glycoproteïne I.
Laboratoria gebruiken verschillende methoden en afkapwaarden; uitslagen van verschillende labs zijn niet zonder meer te vergelijken.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij een gerichte vraag van een arts: trombose op jonge leeftijd of op een ongewone plaats, trombose die terugkeert zonder aanleiding, herhaalde miskramen of andere zwangerschapsproblemen, of een bekende auto-immuunziekte zoals lupus. Bij mensen zonder zulke gebeurtenissen is de voorspellende waarde laag: een positieve uitslag betekent dan meestal niet dat je het antifosfolipidensyndroom hebt, en er volgt geen behandeling.

Hoe vaak komt het voor?

Het antifosfolipidensyndroom is zeldzaam. Cardiolipine-antistoffen worden veel vaker gevonden dan het syndroom voorkomt: ook bij gezonde mensen, tijdelijk na infecties en vaker op hogere leeftijd. Trombose zelf komt wel regelmatig voor, maar heeft meestal een andere oorzaak, zoals een operatie, langdurig stilzitten, zwangerschap of de pil.

NVKC en FMS-richtlijn Antitrombotisch beleid; er is geen Nederlands prevalentiecijfer voor APS gecontroleerd

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag zonder trombose en zonder zwangerschapsproblemen komt vaak voor en betekent meestal niets. Dat kan leiden tot onnodige ongerustheid over trombose en tot herhaald onderzoek zonder dat er iets wordt gevonden.
Een negatieve uitslag sluit het antifosfolipidensyndroom niet uit, omdat lupus anticoagulans en antistoffen tegen bèta-2-glycoproteïne I apart worden bepaald.

Laten testen