Allergie en intolerantie
Vis- en schaaldierenmengsel (IgE)
Eén IgE-test op kabeljauw, tonijn, zalm, garnaal en mossel samen; zegt of je voor een ervan gevoelig bent, niet voor welke.
Alles over deze analyseWat meet dit
De test meet in één keer IgE-antistoffen tegen een vaste mix van 5 soorten vis en zeevruchten: kabeljauw, tonijn en zalm (vis), garnaal (een schaaldier) en mossel (een schelpdier, dat tot de weekdieren hoort). IgE is het type antistof dat bij een allergische reactie mestcellen aanzet tot het afgeven van histamine; het lichaam maakt die antistoffen pas nadat het eerder met een allergeen in aanraking is geweest, en dat heet sensibilisatie. Omdat de 5 voedingsmiddelen samen worden getest, geeft de uitslag één getal en het oordeel positief of negatief, maar niet tegen welk voedingsmiddel de antistoffen gericht zijn. Vis enerzijds en schaal- en schelpdieren anderzijds bevatten verschillende allergenen: een allergie voor vis zegt niets over garnaal of mossel, en andersom. Garnaal en mossel hebben wel een gemeenschappelijk eiwit, tropomyosine; volgens Stichting Voedselallergie reageert 50 tot 75 op de 100 mensen met een garnalenallergie ook op weekdieren.
- Sensibilisatie voor ten minste één van de 5 voedingsmiddelen in de mix: het lichaam heeft IgE-antistoffen tegen een of meer ervan aangemaakt
- Een eerste aanwijzing of een acute reactie kort na het eten van vis, schaaldieren of schelpdieren met een van deze voedingsmiddelen te maken kan hebben
Positief
Een positieve uitslag betekent dat je IgE-antistoffen hebt tegen ten minste één van de voedingsmiddelen in de mix: sensibilisatie. Dat is niet hetzelfde als een allergie, en de test zegt niet of de antistoffen tegen vis, garnaal of mossel gericht zijn. Een positieve uitslag telt pas als er ook een duidelijke reactie is geweest kort na het eten: jeuk in mond en keel, netelroos, zwelling, braken of benauwdheid, volgens Stichting Voedselallergie meestal binnen een uur. Antistoffen tegen huisstofmijt kunnen door kruisreactie een positieve uitslag voor garnaal of mossel geven zonder dat je klachten hebt van het eten ervan. Welk voedingsmiddel het is, blijkt uit losse IgE-bepalingen samen met het verhaal over de klachten.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er geen IgE-antistoffen tegen de 5 voedingsmiddelen zijn gevonden. Een allergie die via IgE loopt voor deze vissoorten, garnaal of mossel is dan minder waarschijnlijk, maar niet volledig uitgesloten. Andere vissoorten, schaaldieren zoals krab en kreeft, en weekdieren zoals oester en inktvis zitten niet in de mix, al kunnen antistoffen tegen verwante soorten kruisreageren. Klachten na het eten van vis of zeevruchten kunnen ook een andere oorzaak hebben, zoals een voedselvergiftiging of een intolerantie.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts kijkt vooral naar het verhaal: welk voedingsmiddel, welke klachten, hoe snel na het eten en hoe vaak. Bij een positieve uitslag volgen zo nodig losse IgE-bepalingen om te zien of het om vis, garnaal of mossel gaat. Bij een vermoeden van een echte allergie of na een ernstige reactie volgt verwijzing naar een allergoloog, waar zo nodig een voedselprovocatie wordt gedaan.
Betrouwbaarheid
Een positieve IgE-uitslag toont sensibilisatie aan, geen allergie: hij zegt alleen dat er antistoffen zijn, niet dat je klachten krijgt van dat voedingsmiddel. De FMS-richtlijn Voedselprovocatie raadt IgE-bepalingen voor veel voedingsmiddelen tegelijk en voedselmixen af als er geen verdenking is op basis van een goed verhaal over de klachten, en noemt de voedselprovocatie onder begeleiding de gouden standaard. Bij garnaal en mossel komt een positieve uitslag zonder klachten ook voor door kruisreactie met huisstofmijt. Het mengsel is daarom vooral een eerste stap na een duidelijke reactie: een negatieve uitslag maakt een allergie voor deze 5 voedingsmiddelen minder waarschijnlijk, een positieve uitslag vraagt om losse bepalingen.
Beperkingen
- Sensibilisatie zonder klachten komt voor, bij garnaal en mossel ook door kruisreactie met huisstofmijt; de uitslag is alleen te duiden samen met het verhaal over de klachten.
- De test zegt niet welk voedingsmiddel de oorzaak is, en ook niet of het om vis of om schaal- en schelpdieren gaat; daarvoor zijn losse IgE-bepalingen nodig.
- Vissoorten, schaaldieren en weekdieren buiten de mix worden niet apart onderzocht.
- Laboratoria gebruiken verschillende mengsels, meetmethoden en afkapwaarden; uitslagen van verschillende labs zijn niet één op één te vergelijken.
Hoe vaak komt dit voor
Volgens Stichting Voedselallergie heeft ongeveer 1 op de 100 mensen een allergie voor vis of schaaldieren; visallergie alleen is zeldzamer, naar schatting 0,1 tot 0,2 op de 100 mensen in Europa. Anders dan allergie voor melk of ei komt een allergie voor vis of schaaldieren vaker voor bij volwassenen dan bij kinderen, en ze gaat meestal niet over. Na pinda en noten zijn schaaldieren volgens dezelfde bron de meest voorkomende oorzaak van een ernstige allergische reactie (anafylaxie).
Voor wie is dit zinvol
Zinvol na een duidelijke reactie kort na het eten van vis, garnalen of mosselen, zoals jeuk in de mond, netelroos, zwelling, braken of benauwdheid, als niet duidelijk is welk voedingsmiddel de oorzaak is. Gaat het duidelijk om één voedingsmiddel, dan zegt een losse IgE-bepaling meer. Bij vage klachten zonder duidelijk verband met een maaltijd, en bij mensen die vis en zeevruchten zonder problemen eten, voegt de test weinig toe; de FMS-richtlijn raadt screenend onderzoek dan af.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag zonder duidelijke reactie kan leiden tot onnodig schrappen van vis of zeevruchten, met kans op een eenzijdig voedingspatroon.
- Een negatieve uitslag kan onterecht geruststellen bij een allergie voor een vissoort, schaaldier of weekdier dat niet in de mix zit.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen