Uitleg

Antilichamen tegen auto-immuunhepatitis: wat wordt er gemeten?

Dit is geen enkele bepaling maar een blot: op één strip zitten verschillende leverantigenen naast elkaar, waaronder LKM-1 (een levermicrosoom), SLA/LP (oplosbaar leverantigeen), LC-1 (leverspecifiek cytosol) en AMA-M2 (mitochondriën). Het laboratorium kijkt tegen welk van die eiwitten je bloed antistoffen bevat. Die antistoffen zijn autoantistoffen: afweerstoffen die het lichaam per vergissing tegen eigen weefsel maakt. Welk bandje oplicht helpt onderscheiden om welke auto-immuunziekte van de lever het gaat.

Wat kan het signaleren?

Ondersteuning bij een vermoeden van auto-immuunhepatitis, een chronische leverontsteking door de eigen afweer
Onderscheid tussen auto-immuunhepatitis type 1 en type 2 en primaire biliaire cholangitis
Aanvulling op ANA en antistoffen tegen glad spierweefsel bij het uitzoeken van een onbegrepen leverontsteking

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er antistoffen tegen een of meer van de leverantigenen op de blot zijn gevonden. Dat is op zichzelf geen diagnose. Voor auto-immuunhepatitis is altijd meer nodig: afwijkende leverwaarden, een verhoogd IgG, uitsluiten van virushepatitis en meestal een leverbiopt. Welk bandje positief is geeft een richting: anti-LKM-1 en anti-LC-1 horen bij auto-immuunhepatitis type 2, die vooral bij kinderen en jonge mensen voorkomt; anti-SLA/LP is zeldzaam maar heel specifiek voor auto-immuunhepatitis; AMA-M2 wijst eerder op primaire biliaire cholangitis. Bij normale leverwaarden zegt een positieve uitslag weinig.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat geen van deze antistoffen is gevonden. Auto-immuunhepatitis is daarmee niet uitgesloten: de meest voorkomende vorm, type 1, wordt juist herkend aan antinucleaire antistoffen (ANA) en antistoffen tegen glad spierweefsel, en die zitten niet allemaal op deze blot. Bij afwijkende leverwaarden zonder deze antistoffen zoekt de arts verder naar andere oorzaken, zoals een virusinfectie, alcohol, medicijnen of leververvetting.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag laat de huisarts meestal de leverwaarden bepalen of herhalen en sluit een virushepatitis uit. Zijn de leverwaarden afwijkend, dan volgt verwijzing naar een maag-darm-leverarts voor onder andere IgG-bepaling, echo van de lever en vaak een leverbiopt; dat biopt is nodig om de diagnose auto-immuunhepatitis te stellen. Bij normale leverwaarden wordt geen behandeling gestart.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

De uitslag zegt vooral iets bij een leverontsteking waarvan de oorzaak na het gewone onderzoek nog onduidelijk is. Bij mensen zonder klachten en met normale leverwaarden is de kans op auto-immuunhepatitis zeer klein, en dan is een positieve uitslag veel vaker fout-positief dan terecht. Volgens de NVKC bewijst een positieve uitslag de ziekte ook niet: pas samen met een vastgestelde leverontsteking is het een sterke aanwijzing. Voor de diagnose auto-immuunhepatitis zijn daarnaast leverwaarden, IgG en meestal een leverbiopt nodig.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

De blot mist de antistoffen die bij de meest voorkomende vorm horen als ANA en antistoffen tegen glad spierweefsel niet apart worden bepaald.
Antistoffen tegen glad spierweefsel komen volgens de NVKC bij minder dan 3 op de 100 gezonde mensen voor, meestal tijdelijk; ook andere bandjes kunnen zonder ziekte oplichten.
Een blot zegt niets over hoe actief de leverontsteking is; daarvoor zijn leverwaarden, IgG en vaak een biopt nodig.
Laboratoria gebruiken verschillende blots met verschillende antigenen; welke bandjes er zijn onderzocht staat op het uitslagrapport.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij een aangetoonde leverontsteking waarvan de oorzaak onduidelijk is: langer bestaande verhoogde leverwaarden (ALAT en ASAT) zonder verklaring, zeker als virushepatitis, alcohol en medicijnen al zijn uitgesloten. Bij mensen zonder klachten en met normale leverwaarden voegt de bepaling niets toe en is de kans op een uitslag die nergens bij past groter dan de kans op een ziekte.

Hoe vaak komt het voor?

Auto-immuunhepatitis is zeldzaam en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. De ziekte kan op elke leeftijd beginnen; type 2 ziet men vooral bij kinderen en jonge mensen. Doordat de ziekte zeldzaam is, komen positieve uitslagen bij mensen zonder leverklachten relatief vaak voor zonder dat er iets aan de hand is.

NVKC en Thuisarts.nl; er is geen Nederlands incidentiecijfer gecontroleerd

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag zonder afwijkende leverwaarden komt voor en kan leiden tot onnodige ongerustheid en tot vervolgonderzoek in het ziekenhuis, inclusief een leverbiopt, dat zonder klachten niet nodig was.
Een negatieve uitslag sluit auto-immuunhepatitis niet uit, omdat de meest voorkomende vorm andere antistoffen geeft; dat kan ten onrechte geruststellen.

Laten testen