Uitleg

Antistoffen tegen acetylcholinereceptoren: wat wordt er gemeten?

Een zenuw geeft een signaal door aan een spier met de stof acetylcholine. Die stof past op de acetylcholinereceptor, een soort slot op de spiercel. Deze test kijkt of er in het bloed antistoffen tegen dat slot zitten. Zijn die er, dan komt het signaal minder goed over en worden spieren sneller moe; dat is het mechanisme achter myasthenia gravis (MG), een auto-immuunziekte met spierzwakte.

Wat kan het signaleren?

Ondersteuning bij een vermoeden van myasthenia gravis, een auto-immuunziekte met spierzwakte die toeneemt bij inspanning
Hulp bij het beoordelen van toenemende klachten bij iemand bij wie myasthenia gravis al is vastgesteld

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er antistoffen tegen acetylcholinereceptoren zijn gevonden. Bij gezonde mensen zijn die er niet. Volgens de NVKC is de uitslag positief bij ongeveer 90 op de 100 mensen met myasthenia gravis, dus bij passende klachten is dit een sterke aanwijzing. Klachten die erbij horen zijn een hangend ooglid, dubbelzien, moeite met slikken of praten en spieren die in de loop van de dag steeds zwakker worden. Voor de diagnose is daarnaast onderzoek van de zenuw-spieroverdracht nodig.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen antistoffen tegen acetylcholinereceptoren zijn gevonden. Myasthenia gravis is dan minder waarschijnlijk, maar niet uitgesloten. Bij de vorm die alleen de oogspieren treft (oculaire myasthenia gravis) is de uitslag volgens de NVKC bij meer dan de helft van de mensen negatief. Bij een klein deel van de mensen met de ziekte zijn er in plaats daarvan antistoffen tegen het spierenzym MuSK.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag samen met passende klachten verwijst de huisarts naar een neuroloog. Daar volgt onderzoek van de zenuw-spieroverdracht (EMG met repetitieve stimulatie of vezel-EMG) en meestal een CT-scan van de borstkas, omdat myasthenia gravis samen kan gaan met een afwijking van de zwezerik (thymus). Bij klachten en een negatieve uitslag kan de neuroloog nog antistoffen tegen MuSK laten bepalen.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

De uitslag zegt vooral iets bij spierzwakte die bij myasthenia gravis past. Bij passende klachten is de uitslag goed bruikbaar, omdat de antistof bij gezonde mensen vrijwel niet voorkomt. Bij mensen zonder klachten is de kans op de ziekte zo klein dat ook een zeldzame fout-positieve uitslag dan vaker voorkomt dan de ziekte zelf. Een negatieve uitslag sluit de ziekte niet uit, zeker niet bij klachten die alleen de ogen betreffen.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Bij de oogvorm van myasthenia gravis is de uitslag bij meer dan de helft van de mensen negatief; een negatieve uitslag sluit de ziekte dan niet uit.
Bij een klein deel van de mensen met de ziekte zijn er antistoffen tegen MuSK in plaats van tegen de acetylcholinereceptor; die worden in deze test niet gemeten.
De hoogte van de uitslag zegt weinig over hoe ernstig de klachten zijn en volgt de ziekte bij een individu maar deels.
Laboratoria gebruiken verschillende methoden en afkapwaarden; uitslagen zijn niet zonder meer te vergelijken.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij klachten die bij myasthenia gravis passen: spierzwakte die toeneemt bij inspanning en verbetert bij rust, een hangend ooglid, dubbelzien, moeite met kauwen, slikken of praten, of zwakte in armen en benen die in de loop van de dag toeneemt. Bij algemene moeheid zonder echte spierzwakte voegt de bepaling niets toe; moeheid is iets anders dan de spierzwakte waar het bij deze ziekte om gaat.

Hoe vaak komt het voor?

Myasthenia gravis is een zeldzame ziekte. In Nederland gaat het naar schatting om enkele honderden nieuwe patiënten per jaar; de ziekte komt op elke leeftijd voor, bij jongere mensen vaker bij vrouwen en op hogere leeftijd vaker bij mannen. Doordat de ziekte zeldzaam is, komt een fout-positieve uitslag bij mensen zonder klachten relatief vaak voor.

Thuisarts.nl en NVKC; er is geen exact Nederlands incidentiecijfer gecontroleerd

Nadelen en risico's

Bij mensen zonder spierzwakte is de kans op de ziekte zeer klein; een positieve uitslag leidt dan vooral tot ongerustheid en tot onderzoek in het ziekenhuis zonder dat er iets wordt gevonden.
Een negatieve uitslag sluit myasthenia gravis niet uit, vooral niet bij klachten die alleen de ogen betreffen, en kan daardoor ten onrechte geruststellen.

Laten testen