Bloedafname
Bilirubine (indirect/ongeconjugeerd)
Ongeconjugeerd bilirubine; hemolyse of lever.
€ 23,00
Alle analyses
Lever en alvleesklier · Bloed
Bilirubine direct (geconjugeerd)
Het deel van bilirubine dat de lever al heeft bewerkt; verhoogd als de lever of de galafvoer niet goed werkt.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 1 onderzoek
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
Bilirubine direct (geconjugeerd): wat wordt er gemeten?
Bilirubine is het gele afbraakproduct van oude rode bloedcellen. De lever neemt het op en koppelt het aan een suikerzuur, zodat het wateroplosbaar wordt: dat heet geconjugeerd of direct bilirubine. Dit deel gaat via de gal naar de darm en verlaat het lichaam met de ontlasting. Normaal zit er heel weinig geconjugeerd bilirubine in het bloed. De waarde stijgt als de levercellen het niet goed kunnen uitscheiden of als de afvoer via de galwegen wordt belemmerd (cholestase).
Wat kan het signaleren?
- Belemmerde galafvoer (cholestase), bijvoorbeeld door galstenen of een vernauwing van de galweg
- Leverschade door een virusontsteking (hepatitis), alcohol, medicijnen of levercirrose
- Onderscheid met de ziekte van Gilbert en met versnelde bloedafbraak, waarbij juist het ongeconjugeerde deel verhoogd is
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Bilirubine direct (geconjugeerd) te hoog
Een verhoogd geconjugeerd bilirubine wijst erop dat de lever of de galafvoer niet goed werkt; het past niet bij de ziekte van Gilbert. Samen met een verhoogd alkalische fosfatase en gamma-GT past het bij een belemmerde galafvoer, bijvoorbeeld door galstenen; klachten zijn dan pijn rechts boven in de buik, jeuk, donkere urine en lichte ontlasting. Samen met een verhoogd ALAT past het bij een leverontsteking door een virus, alcohol of medicijnen, of bij een gevorderde leverziekte. Bij een duidelijke verhoging worden de huid en het oogwit geel (geelzucht). Zelden: een onschuldige erfelijke afwijking in de uitscheiding van bilirubine (syndroom van Dubin-Johnson of Rotor), of een tumor die de galweg afsluit.
Bilirubine direct (geconjugeerd) te laag
Een laag of nauwelijks meetbaar geconjugeerd bilirubine is normaal en heeft geen betekenis. Er is geen aandoening die met een te laag geconjugeerd bilirubine gepaard gaat.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogd geconjugeerd bilirubine beoordeelt de huisarts de overige leverwaarden, vraagt naar medicijnen en alcohol en laat meestal een echo van lever en galwegen maken. Bij geelzucht, koorts of hevige pijn rechts boven in de buik volgt snel verdere beoordeling en zo nodig verwijzing naar de maag-darm-leverarts.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
Geconjugeerd bilirubine is vooral zinvol als het totaal bilirubine verhoogd is: het laat zien of de oorzaak in de lever of de galwegen ligt, of juist ervoor, bij de afbraak van rode bloedcellen. Is het geconjugeerde deel normaal en zijn de overige leverwaarden normaal, dan past een licht verhoogd totaal bilirubine bij de ziekte van Gilbert. Een losse waarde zegt weinig over de ernst of de precieze oorzaak; daarvoor zijn ALAT, alkalische fosfatase, gamma-GT en meestal een echo van lever en galwegen nodig.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Hemolyse in het buisje (kapotte rode bloedcellen door een moeizame afname of vingerprik) en blootstelling van het monster aan licht verstoren de meting.
- Sommige medicijnen en anabole steroïden remmen de galafvoer en verhogen de waarde zonder dat er een leverziekte is.
- Na herstel van geelzucht kan de waarde nog weken verhoogd blijven, omdat een deel van het bewerkte bilirubine aan albumine vastzit en langzaam verdwijnt.
- Meetmethoden verschillen per laboratorium en bij lage waarden zijn de verschillen relatief groot.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Zinvol als het totaal bilirubine verhoogd is, om te zien welk deel verhoogd is, en bij klachten die passen bij een probleem met de lever of de galafvoer: geel oogwit of een gele huid, donkere urine, lichte ontlasting, jeuk of pijn rechts boven in de buik. Ook zinvol om na te gaan of een eerder gevonden licht verhoogd bilirubine bij de onschuldige ziekte van Gilbert past. Bij gezonde volwassenen zonder klachten voegt een losse bepaling weinig toe.
Hoe vaak komt het voor?
Een verhoogd geconjugeerd bilirubine bij gezonde volwassenen zonder klachten is ongewoon. Galstenen komen vaak voor en geven meestal geen klachten; alleen als een steen de galweg afsluit stijgt het geconjugeerde bilirubine. Leverontsteking door een virus en levercirrose komen in de huisartsenpraktijk veel minder vaak voor.
NVKC; Thuisarts.nl
Nadelen en risico's
- Bij lage waarden verschillen de meetmethoden merkbaar; een licht verhoogde uitslag kan zonder herhaalmeting tot onnodige ongerustheid en onnodig onderzoek leiden.
Laten testen
Bilirubine direct (geconjugeerd) laten testen
Bilirubine direct (geconjugeerd) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen