Bloedafname
Eiwit totaal & eiwitelektroforese
Totaal eiwit en elektroforese; eiwitspectrum.
€ 35,00
Alle analyses
Lever en alvleesklier · Bloed
Eiwitelektroforese
Verdeelt de eiwitten in het bloed in groepen en laat zien welke groep afwijkt bij ontsteking, lever- of nierziekte.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 2 onderzoeken
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
Eiwitelektroforese: wat wordt er gemeten?
Bij eiwitelektroforese worden de eiwitten in het bloed met een elektrisch veld van elkaar gescheiden. Ze vormen dan een patroon van banden: albumine en vier groepen globulinen (alfa-1, alfa-2, bèta en gamma). Het laboratorium meet hoeveel eiwit er in elke groep zit en beoordeelt de vorm van het patroon. De gammagroep bestaat vooral uit antistoffen (afweereiwitten); daarbij wordt ook gekeken of er een afwijkende, scherpe extra band te zien is.
Wat kan het signaleren?
- Een patroon dat past bij een recente of langdurige ontsteking of infectie
- Aanwijzingen voor een leverziekte of voor eiwitverlies via de nieren (nefrotisch syndroom)
- Een tekort aan antistoffen, of een tekort aan alfa-1-antitrypsine (een zeldzame erfelijke aandoening)
- Zelden: een M-proteïne, één soort antistof in grote hoeveelheid, meestal bij MGUS (een aandoening zonder klachten) en heel soms bij de ziekte van Kahler (multipel myeloom)
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Eiwitelektroforese te hoog
Een verhoging in een of meer eiwitgroepen past meestal bij ontsteking. Bij een recente ontsteking of infectie stijgen de alfa-1- en alfa-2-globulinen. Bij een langdurige ontsteking, een auto-immuunziekte zoals reuma, een chronische infectie of een leverziekte stijgt de gammagroep als geheel, omdat het lichaam veel verschillende antistoffen maakt. Een verhoogde bètagroep kan passen bij ijzergebrek of een hoog cholesterol, en een verhoogde alfa-2-groep samen met een laag albumine bij eiwitverlies via de nieren. Zelden: een M-proteïne, een scherpe band van één soort antistof, meestal bij MGUS (geen klachten, geen behandeling nodig) en heel soms bij de ziekte van Kahler (multipel myeloom).
Eiwitelektroforese te laag
Een verlaagd albumine past bij ontsteking, ondervoeding, zwangerschap, eiwitverlies via de nieren of de darm, of een leverziekte. Een verlaagde alfa-1-groep kan wijzen op een tekort aan alfa-1-antitrypsine, een zeldzame erfelijke aandoening die de longen en de lever kan beschadigen, of op een ernstige leverziekte. Een verlaagde gammagroep past bij een tekort aan antistoffen, bijvoorbeeld door medicijnen die de afweer onderdrukken of door een aangeboren afweerstoornis; daarbij horen vaak terugkerende infecties. Een verlaagde alfa-2-groep kan passen bij afbraak van rode bloedcellen (hemolyse).
Bij een afwijkende uitslag
Bij een licht afwijkend patroon door ontsteking herhaalt de huisarts de test meestal na herstel of zoekt naar de oorzaak van de ontsteking. Bij een afwijkende extra band volgt een bevestigende test (immunofixatie) en aanvullend onderzoek van bloed en urine, onder andere bloedbeeld, nierfunctie en calcium. Afhankelijk van de uitslag volgt controle bij de huisarts of verwijzing naar de internist-hematoloog.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
Eiwitelektroforese geeft een globaal beeld en is zelden op zichzelf een diagnose: volgens de NVKC is de uitslag alleen goed te duiden als de klachten en de voorgeschiedenis bekend zijn. De test laat een grote hoeveelheid van één soort antistof zien, maar kan een kleine hoeveelheid missen; een afwijkende band moet met een aanvullende test (immunofixatie) worden bevestigd. Veel afwijkingen in het patroon zijn licht en passen bij een voorbijgaande ontsteking; herhalen na herstel laat dat meestal zien.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Een infectie of ontsteking verandert het patroon tijdelijk; prikken tijdens of vlak na ziekte maakt de uitslag lastiger te duiden.
- Een monster dat niet goed gestold is, kan een extra band geven die op een afwijking lijkt (stollingseiwit fibrinogeen).
- Hemolyse in het buisje verandert vooral de alfa-2- en bètagroep.
- Een kleine hoeveelheid afwijkend antistofeiwit of alleen losse delen daarvan (vrije lichte ketens) wordt met deze test niet altijd gezien; daarvoor is aanvullend onderzoek van bloed en urine nodig.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Zinvol als een arts een afwijkend totaal eiwit, albumine of globuline verder wil uitzoeken, bij een vermoeden van een langdurige ontsteking of een leverziekte, bij vaak terugkerende infecties en bij eiwitverlies via de nieren. Bij gezonde volwassenen zonder klachten en zonder eerdere afwijkende uitslag voegt de test weinig toe.
Hoe vaak komt het voor?
Lichte afwijkingen in het eiwitpatroon door ontsteking komen vaak voor en zijn meestal tijdelijk. Een M-proteïne zonder klachten (MGUS) wordt meestal toevallig gevonden en komt voor bij ongeveer 3 op de 100 mensen boven de 50 en bij meer dan 7 op de 100 mensen vanaf 70 jaar, vaker bij mannen dan bij vrouwen. De meeste mensen met MGUS krijgen nooit een kwaadaardige aandoening van het beenmerg.
Jeroen Bosch Ziekenhuis; Hematon
Nadelen en risico's
- Bij mensen boven de 50 wordt regelmatig toevallig een M-proteïne zonder klachten (MGUS) gevonden. Dat hoeft niet behandeld te worden, maar leidt wel tot aanvullend onderzoek en vaak jarenlange controles, en kan veel ongerustheid geven.
- Lichte afwijkingen in het patroon door een voorbijgaande ontsteking kunnen zonder herhaalmeting tot onnodig vervolgonderzoek leiden.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen