Bloedafname
Carnitine differentiatie
Carnitinefractieprofiel; vetzuurmetabolisme.
€ 116,00
Alle analyses
Vitaminen, mineralen en aminozuren · Bloed
Carnitine vrij
Het deel van het carnitine dat nog vrij beschikbaar is om vetzuren de cel in te brengen.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 1 onderzoek
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
Carnitine vrij: wat wordt er gemeten?
Carnitine brengt lange vetzuren naar de mitochondriën, de energiefabriekjes van de cel. Zodra carnitine een vetzuur oppakt, heet het acylcarnitine. Vrij carnitine is het deel dat nog niets gebonden heeft en dus beschikbaar is voor transport. Het lichaam maakt carnitine zelf in lever en nieren; daarnaast komt het uit vlees en zuivel. Samen met het gebonden deel vormt vrij carnitine het totale carnitine.
Wat kan het signaleren?
- Een tekort aan beschikbaar carnitine, bijvoorbeeld bij nierdialyse of bij bepaalde medicijnen
- Zelden: een aangeboren stoornis in het carnitinetransport of de vetzuurafbraak, die meestal al op kinderleeftijd klachten geeft
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Carnitine vrij te hoog
Een hoge waarde komt meestal door een supplement met carnitine of door een vleesrijk eetpatroon; ook een verminderde nierfunctie kan de waarde verhogen. Er zijn geen klachten bekend die bij een hoge waarde horen. Een hoge waarde betekent niet dat het lichaam meer vet verbrandt of meer energie maakt.
Carnitine vrij te laag
Een laag vrij carnitine kan twee dingen betekenen. Er kan in het geheel te weinig carnitine zijn, bijvoorbeeld door een lage inname, door dialyse, door ernstige ondervoeding of door langdurig gebruik van valproïnezuur of bepaalde antibiotica. Of er is genoeg carnitine, maar is er veel van gebonden aan vetzuurresten, bijvoorbeeld bij een stoornis in de vetzuurafbraak of bij langdurig vasten. Daarom wordt vrij carnitine altijd samen met het acylcarnitine bekeken. Klachten bij een echt tekort gaan over spierzwakte, hartklachten en een te laag bloedsuiker bij ziek zijn of vasten.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een lage waarde beoordeelt de huisarts de uitslag samen met het totale carnitine, het acylcarnitine, de nierfunctie, het eetpatroon en het medicijngebruik. Bij een duidelijk verlaagde waarde zonder verklaring of bij spier-, hart- of suikerklachten volgt verwijzing naar een internist of een gespecialiseerd centrum voor stofwisselingsziekten.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
Voor volwassenen zonder klachten is de betekenis van een afwijkende waarde weinig onderzocht. Vrij carnitine is alleen te duiden samen met het totale carnitine en het acylcarnitineprofiel; alleen die combinatie maakt duidelijk of er te weinig carnitine is of dat het vooral gebonden zit. De waarde wisselt bovendien met voeding en met hoe lang iemand nuchter is. Aangeboren stoornissen in de vetzuurafbraak worden in Nederland via de hielprik opgespoord.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Langer vasten of ziek zijn verlaagt het vrije carnitine, omdat er dan meer aan vetzuren gebonden is; de afnametijd en de laatste maaltijd beïnvloeden de uitslag.
- Een supplement of een vleesrijk eetpatroon verhoogt de waarde; een vegetarisch of veganistisch eetpatroon verlaagt hem zonder dat er een ziekte is.
- Een verminderde nierfunctie verhoogt de waarde, dialyse verlaagt hem sterk.
- Meetmethoden en referentiewaarden verschillen per laboratorium en zijn niet gestandaardiseerd.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
De uitslag zegt vooral iets bij een vermoeden van een stofwisselingsziekte, bij nierdialyse en bij langdurig gebruik van medicijnen die carnitine verlagen. Bij volwassenen zonder klachten voegt de losse waarde weinig toe, en zonder het acylcarnitine erbij is hij niet goed te duiden.
Hoe vaak komt het voor?
Aangeboren stoornissen in het carnitinetransport of de vetzuurafbraak zijn zeldzaam. Van MCADD worden in Nederland gemiddeld 15 tot 20 kinderen per jaar geboren en van CPT1 ongeveer 1 kind per vijf jaar; beide worden via de hielprik opgespoord. Over hoe vaak een laag vrij carnitine bij volwassenen voorkomt, zijn geen Nederlandse cijfers.
RIVM, Pre- en neonatale screeningen (hielprik)
Nadelen en risico's
- Een laag vrij carnitine door vasten of voeding kan ten onrechte als ziekte worden gelezen.
- Zonder het acylcarnitine erbij kan een stoornis in de vetzuurafbraak worden gemist of juist ten onrechte worden vermoed.
Laten testen
Carnitine vrij laten testen
Carnitine vrij zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagenMeer uitleg
Andere analyses: Vitaminen, mineralen en aminozuren
- AC/FC-ratio
- Acylcarnitine
- Alanine
- Antistoffen tegen intrinsic factor
- Arginine
- Calcium
- Calcium (albumine-gecorrigeerd)
- Carnitine totaal
- Co-enzym Q10
- Fenylalanine
- Foliumzuur
- Glutamine (urine)