Bloedafname
Afvallen test
Panel voor metabolisme en gewicht; glucose, lipiden en hormonen.
€ 89,00
Alle analyses
Hart en vaten · Bloed
Cholesterol/HDL-ratio
Berekende verhouding tussen totaal cholesterol en HDL-cholesterol; zegt niet meer dan die twee losse waarden samen.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 3 onderzoeken
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
Cholesterol/HDL-ratio: wat wordt er gemeten?
De ratio wordt berekend door het totaal cholesterol te delen door het HDL-cholesterol, twee waarden die apart worden gemeten. Totaal cholesterol bevat zowel het 'slechte' cholesterol in LDL en andere deeltjes als het 'goede' HDL-cholesterol. Een hogere ratio betekent dat een groter deel van het cholesterol in de schadelijke deeltjes zit. Het non-HDL-cholesterol (totaal cholesterol min HDL) geeft het cholesterol in alle schadelijke deeltjes direct weer; sinds 2024 rekent de Nederlandse risicotabel daarmee in plaats van met de ratio.
Wat kan het signaleren?
- Ongunstige verhouding tussen schadelijk cholesterol en HDL-cholesterol, die past bij een hoger risico op hart- en vaatziekten
- Aanwijzing voor het patroon van laag HDL en hoge vetwaarden bij overgewicht en het metabool syndroom
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Cholesterol/HDL-ratio te hoog
Een hoge ratio betekent veel cholesterol ten opzichte van het HDL-cholesterol, bijvoorbeeld door een hoog LDL, een laag HDL of beide. Dat past bij een hoger risico op slagaderverkalking, een hartinfarct en een beroerte. Er is geen afgesproken grens waarboven de ratio als te hoog geldt. Een hoge ratio hangt vaak samen met overgewicht, weinig beweging, roken en een verstoorde bloedsuiker; ook een te traag werkende schildklier, nierziekte en sommige medicijnen spelen mee. Klachten geeft een hoge ratio niet.
Cholesterol/HDL-ratio te laag
Een lage ratio betekent weinig schadelijk cholesterol ten opzichte van HDL en past meestal bij een gunstig lipidenprofiel. De ratio verbergt wel de losse waarden: een laag totaal cholesterol door een acute ziekte of een hoog HDL door fors alcoholgebruik geeft ook een 'goede' ratio. Een lage ratio compenseert roken, een hoge bloeddruk of diabetes niet.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een hoge ratio kijkt de huisarts naar de onderliggende waarden (totaal cholesterol, HDL, LDL, non-HDL en triglyceriden) en schat het tienjaarsrisico met SCORE2; afhankelijk daarvan volgt leefstijladvies, een herhaalmeting of behandeling. De ratio zelf leidt niet tot een apart vervolg.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
De ratio is een afgeleide waarde en voegt geen informatie toe aan de gemeten totaal cholesterol- en HDL-waarden. Het non-HDL-cholesterol geeft het cholesterol in alle schadelijke deeltjes direct weer en is de waarde waarmee de SCORE2-risicotabel rekent. Twee mensen met dezelfde ratio kunnen heel verschillende cholesterolwaarden en risico's hebben. De huisarts kijkt daarom naar de losse waarden en het totale risicoprofiel, niet naar de ratio alleen.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Alle factoren die totaal cholesterol of HDL beïnvloeden, werken door in de ratio: acute ziekte, zwangerschap, alcohol, roken, gewicht en medicijnen.
- Tijdens en enkele weken na een infectie, operatie of hartinfarct zijn zowel totaal cholesterol als HDL tijdelijk verlaagd, waardoor de ratio moeilijk te duiden is.
- Er is geen landelijk afgesproken grenswaarde voor de ratio; grenswaarden verschillen per laboratorium.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
De ratio wordt alleen berekend als totaal cholesterol en HDL al gemeten zijn, bijvoorbeeld in een breed pakket rond gewicht of hartgezondheid; als losse test zegt ze weinig. Wie het risico op hart- en vaatziekten wil laten schatten, heeft meer aan het volledige lipidenprofiel met non-HDL-cholesterol, samen met bloeddruk, rookstatus, leeftijd en geslacht. De SCORE2-risicotabel is bedoeld voor mensen vanaf 40 jaar.
Hoe vaak komt het voor?
Er zijn geen aparte Nederlandse cijfers over een ongunstige cholesterol/HDL-ratio. In 2024 waren ruim 1,6 miljoen mensen in Nederland bij de huisarts bekend met een vetstofwisselingsstoornis, waaronder een te hoog cholesterol, en ruim 1,7 miljoen met een hart- of vaatziekte, mannen vaker dan vrouwen.
VZinfo (RIVM) op basis van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, 2024
Nadelen en risico's
- Een 'goede' ratio kan onterecht geruststellen als LDL toch hoog is of andere risicofactoren aanwezig zijn, en een 'slechte' ratio kan ongerust maken terwijl het totale risico laag is.
Laten testen
Cholesterol/HDL-ratio laten testen
Cholesterol/HDL-ratio zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen- NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84) en Praktische handleiding bij de NHG-Standaard CVRM (2024)
- NVKC, allesovertesten.nl: Lipidenprofiel
- FMS Richtlijnendatabase, richtlijn CVRM: Non-HDL-C bij CVRM
- VZinfo (RIVM): Cholesterol, op basis van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn 2024
- VZinfo (RIVM): Hart- en vaatziekten