Bloedafname
Algemene Gezondheid Checkup
Met deze Gezondheidscheck-up krijgt u een gedetailleerd inzicht in uw algehele gezondheid en welzijn.
€ 125,00
Alle analyses
Hart en vaten · Bloed
HDL-LDL risico index
Berekende verhouding tussen LDL- en HDL-cholesterol als grove maat voor de cholesterolbalans; voegt weinig toe aan de losse waarden.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 1 onderzoek
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
HDL-LDL risico index: wat wordt er gemeten?
Deze index is geen aparte meting maar een berekening uit twee gemeten waarden: LDL-cholesterol (het 'slechte' cholesterol dat zich in de vaatwand afzet) gedeeld door HDL-cholesterol (het 'goede' cholesterol dat cholesterol afvoert). Hoe meer LDL er tegenover HDL staat, hoe hoger de index en hoe ongunstiger de balans. Vroeger werd zo'n verhouding (meestal totaal cholesterol gedeeld door HDL) in de Nederlandse risicotabel gebruikt; de huidige NHG-Standaard gebruikt in plaats daarvan non-HDL-cholesterol (totaal min HDL).
Wat kan het signaleren?
- Ongunstige verhouding tussen LDL en HDL als globale aanwijzing voor een hoger risico op hart- en vaatziekten
- Verandering van de cholesterolbalans in de tijd, bijvoorbeeld na leefstijlverandering
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
HDL-LDL risico index te hoog
Een hoge index betekent veel LDL ten opzichte van HDL: bijvoorbeeld een hoog LDL bij een normaal HDL, of een normaal LDL bij een laag HDL. Beide combinaties horen bij een hoger risico op slagaderverkalking, maar de index verbergt welke van de twee de oorzaak is en hoe hoog de waarden zelf zijn. Een index van 3 bij een LDL van 6 mmol/l is iets anders dan dezelfde index bij een LDL van 3 mmol/l. De huisarts kijkt daarom naar de losse waarden en het totale risicoprofiel, niet naar de index. Klachten geeft een hoge index niet.
HDL-LDL risico index te laag
Een lage index betekent weinig LDL ten opzichte van HDL en past meestal bij een gunstig profiel: een laag LDL, een hoog HDL of beide. Ook hier geldt dat de index de losse waarden verbergt: een laag LDL door een acute ziekte of een hoog HDL bij fors alcoholgebruik geeft ook een 'goede' index. Een lage index compenseert andere risicofactoren zoals roken, hoge bloeddruk of diabetes niet.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts kijkt bij een afwijkende index naar de onderliggende LDL- en HDL-waarden, het non-HDL-cholesterol en het totale risicoprofiel, en handelt daarop; de index zelf leidt niet tot een apart vervolg.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
De index is een afgeleide risicomarker met beperkte extra waarde: alles wat ze zegt, staat al in de gemeten LDL- en HDL-waarden. De risicoschatting met SCORE2 uit de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement gaat uit van non-HDL-cholesterol samen met leeftijd, geslacht, roken en bloeddruk, en de behandeling stuurt op LDL of non-HDL. Er bestaan geen afgesproken afkapwaarden voor deze index; de grenzen op een uitslag zijn laboratoriumconventies. Eén waarde is geen diagnose.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Alle verstorende factoren van LDL en HDL werken door in de index: acute ziekte, zwangerschap, schildklierfunctie, alcohol, medicijnen en niet-nuchter zijn bij hoge triglyceriden (berekend LDL wordt dan onbetrouwbaar).
- Een verhouding kan normaal zijn terwijl beide waarden afwijken, of afwijkend terwijl de losse waarden binnen de grenzen liggen; beoordeel altijd de losse waarden.
- Laboratoria en aanbieders gebruiken verschillende formules (LDL gedeeld door HDL, of totaal cholesterol gedeeld door HDL) en verschillende grenswaarden; uitslagen zijn onderling niet vergelijkbaar.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
De index wordt alleen berekend als LDL en HDL toch al gemeten zijn, bijvoorbeeld in een breed gezondheidspakket; als losse test voegt ze weinig toe. Wie het risico op hart- en vaatziekten wil kennen, heeft meer aan het volledige lipidenprofiel plus bloeddruk, rookstatus en leeftijd, waarmee de huisarts de SCORE2-tabel kan invullen.
Hoe vaak komt het voor?
Er zijn geen aparte cijfers voor een afwijkende index. In 2024 waren ruim 1,6 miljoen mensen in Nederland bij de huisarts bekend met een vetstofwisselingsstoornis (ongeveer 9 op de 100 inwoners) en ruim 1,7 miljoen met een hart- of vaatziekte.
VZinfo (RIVM) op basis van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, 2024
Nadelen en risico's
- Een 'normale' index kan geruststellen terwijl het LDL te hoog is voor iemands risicoprofiel, en een 'afwijkende' index kan ongerust maken terwijl de losse waarden en het risico laag zijn.
Laten testen
HDL-LDL risico index laten testen
HDL-LDL risico index zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen