Bloedafname
ANCA (anti‑neutrofielen cytoplasma)
ANCA; vasculitis‑serologie.
€ 69,00
Alle analyses
Ontsteking en afweer · Bloed
PR3-ANCA
Afweerstof tegen het eigen enzym proteïnase 3; hoort bij onderzoek naar vasculitis, ontsteking van kleine bloedvaten.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 1 onderzoek
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
PR3-ANCA: wat wordt er gemeten?
PR3-ANCA is een autoantistof: een afweerstof die het lichaam tegen zijn eigen weefsel maakt. Het doelwit is proteïnase 3 (PR3), een enzym in de korrels van neutrofiele granulocyten, een soort witte bloedcel. ANCA is de verzamelnaam voor antistoffen tegen die korrels; PR3 en MPO zijn de twee vormen die er in de praktijk toe doen. Volgens de FMS-richtlijn Kleine vaten vasculitis screent het laboratorium eerst met een immunofluorescentietest en bepaalt het daarna met een antigeen-specifieke test welk van beide het is.
Wat kan het signaleren?
- Ondersteuning bij een vermoeden van granulomatose met polyangiitis (vroeger de ziekte van Wegener), een vasculitis die vooral neus, bijholten, longen en nieren aantast
- Ondersteuning bij een vermoeden van andere vasculitis van de kleine bloedvaten
- Antistoffen die ook voorkomen bij een langdurige infectie, zoals een hartklepontsteking, en bij bepaalde medicijnen
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Positieve uitslag
Een positieve PR3-ANCA betekent dat er antistoffen tegen proteïnase 3 zijn gevonden. Dat is op zichzelf geen diagnose. Bij iemand met klachten die bij vasculitis passen, zoals bijholten die maar niet genezen, een zadelneus, bloed ophoesten, bloed in de urine of een snel verslechterende nierfunctie, maakt een positieve uitslag granulomatose met polyangiitis waarschijnlijker. Zonder zulke klachten past een positieve uitslag vaker bij iets anders, bijvoorbeeld een langdurige infectie of een medicijn. Voor de diagnose is meestal weefselonderzoek nodig.
Negatieve uitslag
Een negatieve uitslag betekent dat er geen antistoffen tegen proteïnase 3 zijn gevonden. De kans dat klachten door een ANCA-geassocieerde vasculitis komen is dan kleiner. Helemaal uitgesloten is die ziekte niet: een deel van de mensen met zo'n vasculitis heeft alleen MPO-ANCA of helemaal geen aantoonbare ANCA. Ook na een geslaagde behandeling kan de uitslag negatief worden.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag samen met passende klachten verwijst de huisarts naar een internist, reumatoloog, kno-arts of nefroloog. Daar volgt meestal onderzoek van urine en nierfunctie, beeldvorming van longen en bijholten en vaak een biopt om de diagnose te bevestigen. Bij een positieve uitslag zonder klachten wordt in de regel geen behandeling gestart.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
De uitslag zegt vooral iets bij klachten die bij vasculitis passen. De voorspellende waarde hangt sterk af van hoe groot de kans op de ziekte vooraf al was: bij mensen zonder passende klachten is die kans zeer klein, en dan is een positieve uitslag veel vaker fout-positief dan terecht. Volgens de FMS-richtlijn Kleine vaten vasculitis heeft een uitslag pas betekenis als zowel de immunofluorescentietest als de antigeen-specifieke test positief is. Een uitslag los van het ziektebeeld is niet te duiden.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Een positieve ANCA komt ook voor zonder vasculitis, onder andere bij chronische darmontsteking, auto-immuunhepatitis, een langdurige infectie zoals endocarditis en bij gebruik van medicijnen als propylthiouracil, hydralazine en levamisol-verontreinigde cocaïne.
- Volgens de FMS-richtlijn tellen alleen uitslagen die zowel in de immunofluorescentietest als in de antigeen-specifieke test positief zijn; bij één positieve test van de twee valt de voorspellende waarde sterk terug.
- Als er ook antinucleaire antistoffen (ANA) in het bloed zitten, kan het P-ANCA-patroon in de immunofluorescentietest niet goed af te lezen zijn.
- Laboratoria gebruiken verschillende methoden en afkapwaarden; uitslagen van verschillende labs zijn niet zonder meer te vergelijken.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Zinvol bij een gericht vermoeden van vasculitis van de kleine bloedvaten: bijholte- of oorontstekingen die niet overgaan, korsten en bloedingen in de neus, bloed ophoesten, bloed in de urine, huiduitslag met kleine bloedinkjes, zenuwuitval of onverklaarde koorts met gewichtsverlies. Bij mensen zonder zulke klachten voegt de bepaling niets toe en is de kans op een uitslag die nergens bij past groter dan de kans op een ziekte.
Hoe vaak komt het voor?
Vasculitis van de kleine bloedvaten is zeldzaam. In Noord-Europa komen er per jaar naar schatting 1 tot 2 nieuwe gevallen per 100.000 inwoners bij, vooral bij mensen boven de 50 jaar. Een positieve ANCA-uitslag komt vaker voor dan de ziekte zelf, doordat ook andere aandoeningen en medicijnen antistoffen kunnen geven.
Schatting uit Europees epidemiologisch onderzoek; de FMS-richtlijn Kleine vaten vasculitis noemt geen Nederlands incidentiecijfer
Nadelen en risico's
- Bij mensen zonder klachten is een positieve uitslag vaker fout-positief dan terecht. Dat kan leiden tot onnodige ongerustheid over een ernstige ziekte en tot vervolgonderzoek, zoals een biopt, dat zonder klachten niet nodig was geweest.
- Een negatieve uitslag sluit een vasculitis niet uit en kan daardoor ten onrechte geruststellen als er wel klachten zijn.
Laten testen
PR3-ANCA laten testen
PR3-ANCA zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen- NVKC, allesovertesten.nl: ANCA
- FMS Richtlijnendatabase: Kleine vaten vasculitis, module Volgorde ANCA-testen bij vasculitis
- FMS Richtlijnendatabase: Kleine vaten vasculitis, module Beoordeling ANCA voor diagnose vasculitis
- FMS Richtlijnendatabase: Kleine vaten vasculitis, korte beschrijving
- NVKC, allesovertesten.nl: Autoantilichamen
Meer uitleg
Andere analyses: Ontsteking en afweer
- ACE
- ANA-screening (antinucleaire antistoffen)
- Anti-CCP
- Antilichamen tegen auto-immuunhepatitis
- Antimitochondriale antilichamen (AMA)
- Antistoffen tegen acetylcholinereceptoren
- Bezinkingssnelheid
- CRP
- ENA (antistoffen tegen extraheerbare nucleaire antigenen)
- hs-CRP
- IgA (immunoglobuline A)
- IgG (immunoglobuline G)