Uitleg

Reumafactor: wat wordt er gemeten?

Reumafactoren zijn autoantistoffen die gericht zijn tegen het eigen afweereiwit IgG. Meestal zijn ze van het type IgM. Deze test meet de hoeveelheid reumafactor in het bloed, zonder onderscheid te maken naar type. Reumafactoren beschadigen de gewrichten niet rechtstreeks, maar horen bij ontstekingen die dat op den duur wel kunnen doen.

Wat kan het signaleren?

Reumatoïde artritis (RA), een chronische gewrichtsontsteking door de eigen afweer
Syndroom van Sjögren (chronische ontsteking van traan- en speekselklieren)
Langdurige infecties en andere ontstekingsziekten waarbij reumafactor als bijverschijnsel ontstaat

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Reumafactor te hoog

Een verhoogde reumafactor past bij reumatoïde artritis of het syndroom van Sjögren als je daar ook klachten van hebt, zoals ontstoken en stijve gewrichten of een droge mond en droge ogen. Hoe hoger de waarde, hoe groter de kans op RA. De test is weinig specifiek: een verhoogde waarde komt ook voor bij gezonde mensen, vaker op hogere leeftijd, en bij langdurige infecties zoals endocarditis (hartklepontsteking), tuberculose of syfilis, bij sarcoïdose en bij ziekten van longen, lever of nieren. Zonder passende klachten zegt een verhoogde waarde daarom weinig.

Reumafactor te laag

Een lage of niet-aantoonbare reumafactor is de normale uitslag. Het sluit reumatoïde artritis niet uit: bij ongeveer 1 op de 5 mensen met RA is de test negatief, en bij het syndroom van Sjögren nog vaker. De diagnose berust vooral op de klachten en het onderzoek van de gewrichten; anti-CCP is daarbij de meer specifieke bloedtest.

Bij een afwijkende uitslag

Bij ontstoken gewrichten verwijst de huisarts meestal naar een reumatoloog, ook als de reumafactor normaal is. De reumatoloog beoordeelt de uitslag samen met anti-CCP, het lichamelijk onderzoek en de ontstekingswaarden. Een verhoogde reumafactor zonder klachten leidt meestal niet tot vervolgonderzoek.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Reumafactor is een oude, veel gebruikte test, maar minder specifiek dan anti-CCP. Bij een vermoeden van RA zegt anti-CCP het meest; reumafactor is daarbij een aanvulling. Bij een kleine kans op RA of bij mensen zonder gewrichtsklachten zeggen beide tests weinig. De Nederlandse richtlijn Reumatoïde artritis wijst erop dat juist de reumafactor relatief veel fout-positieve uitslagen geeft. De test is niet geschikt om de ziekteactiviteit te volgen.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Reumafactor komt ook voor bij gezonde mensen, vaker op hogere leeftijd, en bij langdurige infecties en andere ontstekingsziekten.
Tot 5 op de 100 gezonde mensen hebben reumafactor en/of anti-CCP zonder reumatoïde artritis.
Meetmethoden en referentiewaarden verschillen sterk per laboratorium; uitslagen uit verschillende labs zijn niet goed te vergelijken.
De hoogte van de waarde loopt niet altijd gelijk op met de ernst van de klachten.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt het meest bij ontstoken, stijve gewrichten waarbij een arts aan reumatoïde artritis denkt, bij voorkeur samen met anti-CCP, en bij droge ogen en een droge mond met gewrichtsklachten waarbij aan het syndroom van Sjögren wordt gedacht. Bij gewrichtspijn zonder tekenen van ontsteking, bij algemene vermoeidheid of bij mensen zonder klachten zegt een positieve uitslag weinig, omdat die dan meestal niet door een reumatische ziekte komt.

Hoe vaak komt het voor?

Reumatoïde artritis komt voor bij ongeveer 0,5 tot 1 op de 100 mensen; per jaar krijgen ongeveer 3 op de 10.000 mensen de diagnose. Het syndroom van Sjögren is zeldzamer. Een verhoogde reumafactor komt vaker voor dan deze ziekten: tot 5 op de 100 gezonde mensen heeft reumafactor en/of anti-CCP, en bij ouderen wordt vaker een positieve uitslag gevonden zonder ziekte.

NVKC Zinnige Diagnostiek en FMS-richtlijn Reumatoïde artritis (NVR)

Nadelen en risico's

Een verhoogde reumafactor zonder klachten is vaak niet door reuma veroorzaakt en kan onnodige ongerustheid of verwijzing geven, vooral bij ouderen.
Een normale uitslag kan ten onrechte geruststellen bij gewrichten die wel ontstoken zijn.

Laten testen

Reumafactor laten testen

Reumafactor zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Bloedafname
Reumafactor
Reumafactor (RF) bij verdenking reumatoïde artritis.
€ 60,00

Onderbouwing

Bronnen

Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.

Meer over risico's en uitslagen

Meer uitleg

Andere analyses: Ontsteking en afweer

Alle analyses