Urine
IJzer
IJzer in urine; uitscheiding (aanvullend bij ijzerstatus).
€ 26,00
Alle analyses
IJzer · Urine
IJzer (urine)
IJzer in urine zegt vrijwel niets over de ijzervoorraad; het lichaam scheidt ijzer nauwelijks via de nieren uit.
In het kort
- Gemeten in urine
- In 1 onderzoek
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
IJzer (urine): wat wordt er gemeten?
De analyse meet hoeveel ijzer er met de urine wordt uitgescheiden. Het lichaam gaat zuinig om met ijzer: het meeste ijzer wordt hergebruikt en er verdwijnt maar een heel kleine hoeveelheid per dag, vooral via afgestoten darm- en huidcellen en bij vrouwen via menstruatiebloed. Via de urine verlaat normaal vrijwel geen ijzer het lichaam. De uitslag zegt daardoor iets over uitscheiding en niet over de hoeveelheid ijzer die je in voorraad hebt.
Wat kan het signaleren?
- Een ongebruikelijk hoge ijzeruitscheiding via de urine, bijvoorbeeld bij afbraak van rode bloedcellen in de bloedbaan of tijdens een behandeling met een middel dat ijzer bindt
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
IJzer (urine) te hoog
Een verhoogde waarde komt zelden voor. Het kan passen bij afbraak van rode bloedcellen binnen de bloedbaan, waarbij hemoglobine en ijzer in de urine terechtkomen, of bij een behandeling met een middel dat ijzer bindt en via de nieren afvoert. Ook beschadiging van de nierbuisjes kan de uitscheiding verhogen. Een verhoogde waarde betekent niet dat je te veel ijzer in het lichaam hebt.
IJzer (urine) te laag
Een lage of niet meetbare waarde is normaal en verwacht. Het lichaam scheidt ijzer nauwelijks uit via de nieren, dus een lage uitslag zegt niets over een ijzertekort. Wie wil weten of er een ijzertekort is, heeft ferritine in bloed nodig, eventueel samen met hemoglobine en de transferrineverzadiging.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een vraag over ijzertekort of ijzerstapeling bepaalt de huisarts ferritine en zo nodig hemoglobine en de transferrineverzadiging in bloed. Een afwijkend urine-ijzer op zichzelf leidt niet tot een vast vervolgonderzoek.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
IJzer in urine zegt niets over de ijzervoorraad, omdat het lichaam ijzer nauwelijks via de nieren uitscheidt; de betekenis van een afwijkende waarde is weinig onderzocht. De NHG-Standaard Anemie en de NVKC gaan voor de ijzerstatus uit van bloedonderzoek: ferritine, hemoglobine, transferrine en de transferrineverzadiging. Een enkele portie urine wisselt sterk met hoeveel je drinkt en met wat je de dag ervoor hebt gegeten. Daarom wordt de uitslag meestal gecorrigeerd voor het kreatininegehalte, of wordt urine 24 uur lang verzameld.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Het lichaam scheidt ijzer nauwelijks uit via de nieren; de gemeten hoeveelheden liggen dicht bij de ondergrens van de meting.
- Vochtinname bepaalt hoe geconcentreerd de urine is; zonder correctie voor kreatinine zijn uitslagen slecht vergelijkbaar.
- Bloed in de urine, bijvoorbeeld door menstruatie of een blaasontsteking, kan de uitslag sterk verhogen.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden; het laboratorium bepaalt zelf welke grens het gebruikt.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Een uitslag zegt vrijwel alleen iets bij een specifieke vraag, zoals afbraak van rode bloedcellen in de bloedbaan. Bij mensen zonder klachten voegt ijzer in urine niets toe aan het beeld van de ijzerstatus. Wie vermoedt een ijzertekort of juist ijzerstapeling te hebben, heeft ferritine en de transferrineverzadiging in bloed nodig.
Hoe vaak komt het voor?
IJzergebrek is de meest voorkomende oorzaak van bloedarmoede in Nederland, vooral bij vrouwen die menstrueren. Dat tekort wordt in bloed vastgesteld en niet in urine. Aandoeningen waarbij ijzer in de urine verschijnt zijn zeldzaam.
NHG-Standaard Anemie en NVKC
Nadelen en risico's
- Een lage uitslag kan ten onrechte worden gelezen als ijzertekort, of een hoge uitslag als ijzerstapeling; voor beide is bloedonderzoek nodig.
- Een afwijkende uitslag zonder afgesproken grenswaarden om hem te duiden leidt makkelijk tot onnodig vervolgonderzoek.
Laten testen
IJzer (urine) laten testen
IJzer (urine) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagen