Uitleg

Anaplasma phagocytophilum IgM: wat wordt er gemeten?

Anaplasma phagocytophilum is een bacterie die in witte bloedcellen groeit en via een tekenbeet bij mensen kan komen; de ziekte heet humane granulocytaire anaplasmose (HGA). Deze test meet IgM-antistoffen tegen de bacterie. IgM is het type antistof dat het lichaam als eerste maakt, en zou daarom op een recente infectie kunnen wijzen. Bij Anaplasma is IgM echter weinig betrouwbaar: het Amerikaanse CDC raadt af om IgM te gebruiken als teken van een recente infectie.

Wat kan het signaleren?

Een mogelijke recente afweerreactie op Anaplasma phagocytophilum, alleen te duiden samen met IgG en het ziektebeeld

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve IgM-uitslag kan passen bij een recente infectie met Anaplasma, maar bewijst die niet. IgM-testen voor deze bacterie geven vaak een positieve uitslag zonder dat er een infectie is, onder andere door kruisreacties met antistoffen tegen andere ziekteverwekkers, en IgM kan lang na een infectie aantoonbaar blijven. Een recente infectie blijkt pas uit een duidelijke stijging van IgG in een tweede bloedafname 2 tot 10 weken later, of uit een PCR op bloed in de eerste week van de klachten.

Negatieve uitslag

Een negatieve IgM-uitslag maakt een recente infectie minder waarschijnlijk, maar sluit die niet uit. Niet iedereen maakt meetbaar IgM aan, en kort na het begin van de klachten kan de uitslag nog negatief zijn. Bij aanhoudende of ernstige klachten na een tekenbeet beslist de arts op het ziektebeeld, en niet op deze uitslag, of behandeling nodig is.

Bij een afwijkende uitslag

Bij passende klachten en een positieve uitslag laat de arts meestal een tweede bloedafname doen om een stijging van IgG aan te tonen, of een PCR op bloed, vaak in overleg met een arts-microbioloog. Of behandeling nodig is, hangt af van het ziektebeeld, niet van de uitslag alleen. Anaplasmose is in Nederland niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Voor IgM tegen Anaplasma zijn geen afgesproken grenswaarden, en de test is weinig betrouwbaar: volgens het Amerikaanse CDC (Centers for Disease Control and Prevention) is IgM geen betrouwbare manier om anaplasmose aan te tonen en hoort het niet te worden gebruikt als teken van een recente infectie. Het sterkste bewijs is een duidelijke stijging van IgG tussen twee bloedafnames, of een PCR op bloed in de eerste week. In Nederland, waar anaplasmose zelden wordt vastgesteld, is een losse positieve IgM bij iemand zonder passende klachten meestal onterecht.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Fout-positieve IgM-uitslagen komen vaak voor; de uitslag is alleen te duiden samen met IgG en het ziektebeeld.
IgM kan na een infectie lang aantoonbaar blijven en zegt dan niets over het moment van besmetting.
Kruisreactie met antistoffen tegen verwante bacteriën, zoals Ehrlichia, komt voor.
Laboratoria gebruiken verschillende testen en afkapwaarden; uitslagen zijn niet zomaar onderling te vergelijken.

Voorbereiding

Laat het bloed bij voorkeur niet in de eerste week van de klachten afnemen; de antistoffen zijn dan vaak nog niet aantoonbaar.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zegt alleen iets samen met IgG, bij koorts met hoofdpijn en spierpijn in de weken na een tekenbeet. Niet zinvol als losse test, als algemene controle na een tekenbeet of bij mensen zonder klachten: een positieve uitslag is dan meestal onterecht.

Hoe vaak komt het voor?

Hoe vaak anaplasmose in Nederland voorkomt, is niet precies bekend; bij het RIVM wordt de diagnose slechts heel af en toe gesteld. De bacterie zit in 2 tot 3 van de 100 teken die in de natuur worden gevangen. Volgens de LCI-richtlijn Lymeziekte spelen andere door teken overgedragen ziekteverwekkers, zoals Anaplasma, in Nederland geen rol van klinische betekenis.

RIVM; RIVM/LCI-richtlijn Lymeziekte

Nadelen en risico's

Een positieve IgM is bij deze bacterie vaak onterecht en kan leiden tot onnodige ongerustheid, onnodig vervolgonderzoek of onnodig antibioticagebruik.

Laten testen