Uitleg

Anaplasma phagocytophilum IgG: wat wordt er gemeten?

Anaplasma phagocytophilum is een bacterie die in witte bloedcellen groeit en via een tekenbeet bij mensen kan komen. De ziekte heet humane granulocytaire anaplasmose (HGA); vroeger werd ze ook ehrlichiose genoemd. Deze test meet IgG-antistoffen tegen de bacterie. IgG is in de eerste week van de klachten vaak nog niet aantoonbaar en blijft daarna maanden, soms jaren aantoonbaar, dus de test toont vooral contact met de bacterie aan, niet of die er nu nog is.

Wat kan het signaleren?

Een doorgemaakt contact met de bacterie Anaplasma phagocytophilum of een verwante bacterie
Ondersteuning van het onderzoek naar anaplasmose bij koorts na een tekenbeet, het liefst samen met een tweede bloedafname enkele weken later

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er IgG-antistoffen tegen Anaplasma zijn gevonden. Dat zegt dat je afweersysteem ooit contact heeft gehad met deze of een verwante bacterie, niet dat je nu ziek bent: IgG kan maanden tot jaren aantoonbaar blijven. Eén positieve uitslag is dus geen bewijs van een recente infectie; dat is pas een duidelijke stijging van de hoeveelheid antistoffen in een tweede bloedafname 2 tot 10 weken later. Anaplasmose geeft meestal griepachtige klachten met koorts, hoofdpijn en spierpijn, die vaak na een paar dagen vanzelf overgaan.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag maakt een doorgemaakte infectie met Anaplasma minder waarschijnlijk. In de eerste week van de klachten is IgG vaak nog niet aantoonbaar, dus een negatieve uitslag kort na het begin van de koorts sluit anaplasmose niet uit. Bij aanhoudende of ernstige klachten na een tekenbeet beslist de arts op het ziektebeeld, en niet op deze uitslag, of behandeling nodig is.

Bij een afwijkende uitslag

Bij passende klachten en een positieve uitslag laat de arts meestal een tweede bloedafname doen om een stijging aan te tonen, of een PCR op bloed, vaak in overleg met een arts-microbioloog. Of behandeling nodig is, hangt af van het ziektebeeld, niet van de uitslag alleen. Anaplasmose is in Nederland niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Voor deze antistoffen zijn geen afgesproken Nederlandse grenswaarden, en de betekenis van één uitslag is beperkt. Volgens het Amerikaanse CDC (Centers for Disease Control and Prevention) kan anaplasmose niet met één antistofuitslag worden bevestigd; het sterkste bewijs is een duidelijke stijging tussen twee bloedafnames, en in de eerste week zegt een PCR op bloed meer. Antistoffen tegen Anaplasma en Ehrlichia kruisreageren met elkaar. In Nederland, waar de ziekte zelden wordt vastgesteld, is een positieve uitslag bij iemand zonder passende klachten vaker oud of onterecht dan een teken van een actieve infectie.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

IgG-antistoffen blijven na contact maanden tot soms jaren aantoonbaar en zeggen niets over een actieve infectie.
In de eerste week van de klachten is de uitslag vaak nog negatief.
Kruisreactie met antistoffen tegen verwante bacteriën, zoals Ehrlichia, komt voor.
Laboratoria gebruiken verschillende testen en afkapwaarden; uitslagen zijn niet zomaar onderling te vergelijken.

Voorbereiding

Laat het bloed bij voorkeur niet in de eerste week van de klachten afnemen; de antistoffen zijn dan vaak nog niet aantoonbaar.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Kan zinvol zijn bij koorts met hoofdpijn en spierpijn in de weken na een tekenbeet, zeker als er ook weinig witte bloedcellen of bloedplaatjes zijn gevonden, en dan het liefst met een tweede bloedafname enkele weken later. Mensen met een sterk verminderde afweer hebben een grotere kans op een ernstig beloop. Niet zinvol als algemene controle na een tekenbeet of bij mensen zonder klachten: een positieve uitslag is dan meestal oud of onterecht en verandert niets.

Hoe vaak komt het voor?

Hoe vaak anaplasmose in Nederland voorkomt, is niet precies bekend; bij het RIVM wordt de diagnose slechts heel af en toe gesteld. De bacterie zit in 2 tot 3 van de 100 teken die in de natuur worden gevangen. Volgens de LCI-richtlijn Lymeziekte spelen andere door teken overgedragen ziekteverwekkers, zoals Anaplasma, in Nederland geen rol van klinische betekenis.

RIVM; RIVM/LCI-richtlijn Lymeziekte

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag zonder passende klachten kan leiden tot onnodige ongerustheid, onnodig vervolgonderzoek of onnodig antibioticagebruik.
Een negatieve uitslag in de eerste week van de klachten kan onterecht geruststellen.

Laten testen