Uitleg

Bartonella henselae IgG (kattenkrabziekte): wat wordt er gemeten?

Kattenkrabziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Bartonella henselae. Mensen krijgen die binnen via een krab, een beet of speeksel van een kat; katten dragen de bacterie vaak zonder zelf ziek te zijn. Deze test meet IgG-antistoffen tegen de bacterie. IgG komt later op gang dan IgM, meestal een paar weken na de besmetting, en kan daarna maanden tot jaren aantoonbaar blijven.

Wat kan het signaleren?

Een afweerreactie op Bartonella henselae, de verwekker van de kattenkrabziekte
Ondersteuning van de verklaring voor een langdurig gezwollen, pijnlijke lymfeklier na contact met een kat
Zelden: ondersteuning van onderzoek naar een ontsteking van een hartklep of van het oog bij mensen met passende klachten

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve IgG-uitslag betekent dat je afweersysteem contact heeft gehad met Bartonella henselae. Dat past bij kattenkrabziekte, maar zegt niet wanneer die infectie was: IgG kan lang aantoonbaar blijven. Veel mensen met katten hebben antistoffen zonder ooit ziek te zijn geweest, dus zonder passende klachten heeft de uitslag weinig betekenis. Bij kattenkrabziekte gaat het meestal om een gezwollen, pijnlijke lymfeklier in de buurt van de krab of beet, die vanzelf weer weggaat, gemiddeld na ongeveer zes weken.

Negatieve uitslag

Een negatieve IgG-uitslag maakt kattenkrabziekte minder waarschijnlijk, maar sluit die niet uit. In de eerste weken na de besmetting is IgG vaak nog niet aantoonbaar, en niet iedereen maakt een goed meetbare afweerreactie. Bij een sterk vermoeden kan de test na enkele weken worden herhaald, of kan het ziekenhuis ander onderzoek doen, zoals een PCR op weefsel of pus uit de lymfeklier.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag en een passende gezwollen lymfeklier kiest de huisarts meestal voor afwachten, omdat de klier vanzelf weggaat; bij een ernstig beloop, een verminderde afweer of klachten van hart of oog volgt overleg met of verwijzing naar het ziekenhuis. Kattenkrabziekte is in Nederland niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Voor deze antistoffen zijn geen afgesproken grenswaarden, en hoe goed een losse uitslag een infectie aantoont of uitsluit is beperkt onderzocht. De diagnose kattenkrabziekte wordt vooral gesteld op het beeld: een gezwollen lymfeklier na contact met een kat. Serologie kan dat ondersteunen, maar is niet bewijzend, onder andere doordat antistoffen tegen Bartonella kunnen kruisreageren met antistoffen tegen andere bacteriën zoals Coxiella burnetii en Chlamydia. Bij mensen zonder klachten en zonder kattencontact is een positieve uitslag vaker onterecht dan terecht.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

IgG-antistoffen blijven na een doorgemaakte infectie lang aantoonbaar en zeggen niets over een actieve infectie.
Kruisreacties met antistoffen tegen onder andere Coxiella burnetii en Chlamydia komen voor.
In de eerste weken na de besmetting kan de uitslag nog negatief zijn.
Laboratoria gebruiken verschillende testen en afkapwaarden; uitslagen zijn niet zomaar onderling te vergelijken.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Kan zinvol zijn bij een lymfeklier die langer dan een paar weken gezwollen en pijnlijk blijft na een krab of beet van een kat, of bij een ontsteking rond het oog na contact met kattenspeeksel. Bij mensen met een verminderde afweer kan de infectie ernstiger verlopen en is onderzoek eerder nodig. Niet zinvol als algemene controle bij mensen zonder klachten, ook niet als je veel met katten omgaat: antistoffen komen dan vaak voor zonder ziekte.

Hoe vaak komt het voor?

Het RIVM schat dat in Nederland minstens 300 tot 1.000 mensen per jaar kattenkrabziekte krijgen, meer dan 2 per 100.000 inwoners per jaar. Kinderen en jongvolwassenen met een kat zijn de grootste groep, en er worden meer gevallen in herfst en winter gezien. Ongeveer 22 op de 100 Nederlandse katten heeft de bacterie in het bloed en ongeveer de helft van de onderzochte katten heeft antistoffen.

RIVM

Nadelen en risico's

Antistoffen komen voor bij veel mensen met kattencontact; zonder passende klachten kan een positieve uitslag leiden tot onnodig vervolgonderzoek of onnodig antibioticagebruik.
Een negatieve uitslag kan onterecht geruststellen, want de test mist een deel van de infecties.

Laten testen