Hart en vaten · Bloed

Non-HDL-cholesterol

Totaal cholesterol min HDL: het cholesterol in alle schadelijke deeltjes, gebruikt in de SCORE2-risicotabel van de huisarts.

In het kort

Gemeten in bloed
In 3 onderzoeken
Geen speciale voorbereiding

Uitleg

Non-HDL-cholesterol: wat wordt er gemeten?

Non-HDL-cholesterol wordt berekend door het HDL-cholesterol af te trekken van het totaal cholesterol; beide worden apart gemeten. Wat overblijft, is het cholesterol in alle deeltjes die slagaderverkalking (atherosclerose) kunnen veroorzaken: LDL, VLDL, IDL en lipoproteïne(a). Daarom geeft non-HDL een vollediger beeld dan LDL alleen, vooral bij hoge triglyceriden. De NHG-Standaard gebruikt non-HDL om het tienjaarsrisico op hart- en vaatziekten te schatten in de SCORE2-tabel.

Wat kan het signaleren?

Verhoogd risico op hart- en vaatziekten door veel cholesterol in schadelijke deeltjes
Risico dat door LDL-cholesterol wordt onderschat, bijvoorbeeld bij hoge triglyceriden, overgewicht of diabetes
Effect van cholesterolverlagende behandeling

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Non-HDL-cholesterol te hoog

Een verhoogd non-HDL-cholesterol betekent veel cholesterol in de schadelijke deeltjes en past bij een hoger risico op slagaderverkalking, een hartinfarct en een beroerte. Hoe zwaar een hoge waarde weegt, hangt af van leeftijd, geslacht, roken en bloeddruk; die bepalen samen met non-HDL het risico in de SCORE2-tabel. Oorzaken zijn dezelfde als bij een hoog LDL en hoge triglyceriden: aanleg, voeding, overgewicht, diabetes, een te traag werkende schildklier, nierziekte en sommige medicijnen. Klachten geeft een hoge waarde niet.

Non-HDL-cholesterol te laag

Een laag non-HDL-cholesterol is gunstig en past bij aanleg, een gezonde leefstijl of cholesterolverlagende medicijnen. Een onverwacht lage of dalende waarde kan horen bij een acute ziekte, een te snel werkende schildklier, ondervoeding of een ernstige leverziekte. Klachten geeft een lage waarde niet.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een verhoogd non-HDL schat de huisarts het tienjaarsrisico met SCORE2 en bespreekt leefstijl; bij een hoog risico volgt meestal een herhaalmeting, aanvullend onderzoek (glucose, nierfunctie, zo nodig schildklier) en eventueel een statine. Bij sterk verhoogde waarden denkt de huisarts aan erfelijk hoog cholesterol.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Non-HDL is een risicomarker: een berekende waarde uit totaal cholesterol en HDL die de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement gebruikt als invoer voor de SCORE2-risicoschatting, samen met leeftijd, geslacht, roken en bloeddruk. Een losse waarde is geen diagnose; hetzelfde getal kan bij de ene persoon een laag en bij de ander een hoog risico betekenen. Volgens de multidisciplinaire richtlijn voorspelt non-HDL het risico minstens even goed als LDL, en komt bij behandeling een LDL-streefwaarde van 2,6 of 1,8 mmol/l overeen met een non-HDL van 3,4 of 2,6 mmol/l.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Alles wat totaal cholesterol of HDL beïnvloedt, werkt door in non-HDL: zwangerschap, een te traag werkende schildklier, nierziekte, alcohol en medicijnen zoals corticosteroïden en cholesterolverlagers.
Tijdens en enkele weken na een acute ziekte, operatie of hartinfarct is de waarde tijdelijk lager.
De SCORE2-tabel is alleen bedoeld voor mensen van 40 tot 80 jaar zonder hart- en vaatziekte, diabetes, matige of ernstige nierschade of erfelijk hoog cholesterol; bij die groepen bepaalt de huisarts het risico op een andere manier.
De waarde schommelt van dag tot dag; bij een uitslag rond een behandelgrens is een herhaalmeting zinvol.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol als onderdeel van het lipidenprofiel bij een risicoschatting op hart- en vaatziekten (de SCORE2-tabel geldt van 40 tot 80 jaar), bij roken, hoge bloeddruk, overgewicht, diabetes of nierschade, bij hart- en vaatziekten of sterk verhoogd cholesterol in de familie, en bij controle van cholesterolverlagende medicijnen. Ook zinvol bij hoge triglyceriden, omdat LDL dan minder betrouwbaar is. Voor jonge, gezonde volwassenen zonder risicofactoren is herhaald meten niet nodig.

Hoe vaak komt het voor?

Er zijn geen aparte Nederlandse cijfers voor een verhoogd non-HDL-cholesterol; het loopt grotendeels gelijk op met een verhoogd totaal en LDL-cholesterol. In 2024 waren ruim 1,6 miljoen mensen in Nederland bij de huisarts bekend met een vetstofwisselingsstoornis, waaronder een te hoog cholesterol; dat is ongeveer 9 op de 100 inwoners.

VZinfo (RIVM) op basis van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, 2024

Nadelen en risico's

Bij mensen met een laag risico kan een licht verhoogde waarde ten onrechte als reden voor zorg of medicijnen worden gezien; de richtlijn koppelt behandeling aan het totale risico, niet aan de losse waarde.

Laten testen

Non-HDL-cholesterol laten testen

Non-HDL-cholesterol zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Bloedafname · 44 analyses
Aanvullend: Testosteron Replacement Therapie (TRT)
Complete hormonale analyse met testosteron, DHEA-S, schildklier, bloedbeeld, leverfunctie, nierfunctie, lipiden, glucose, HbA1c, insuline, CRP, vitamine D en ferritine.
€ 335,00
Bloedafname · 59 analyses
Whoop (Advanced Labs)
Uitgebreid bloedonderzoek waarvan je de uitslag in de WHOOP-app kunt uploaden.
€ 385,00
Bloedafname · 15 analyses
Platos Panel
Een vast metabool bloedpakket met 14 markers — bloedsuiker, insulinegevoeligheid, hart- en levergezondheid, ontsteking en stress
€ 149,00

Hoe betrouwbaar is de test?

Non-HDL-cholesterol