Uitleg

Borrelia-immunoblot IgG (lymeziekte): wat wordt er gemeten?

De ziekte van Lyme komt door de Borrelia-bacterie, die via een tekenbeet wordt overgebracht. Bij een immunoblot staan losse eiwitten van de bacterie op een strip, zodat zichtbaar is tegen welke eiwitten de antistoffen in je bloed reageren. IgG-antistoffen ontstaan later dan IgM, meestal enkele weken tot maanden na de besmetting, en kunnen daarna jarenlang aanwezig blijven. Volgens de CBO-richtlijn Lymeziekte is de immunoblot een bevestigingstest na een positieve of twijfelachtige screeningstest op Borrelia-antistoffen (EIA). Die screening is een aparte test.

Wat kan het signaleren?

Ondersteuning van de diagnose lymeziekte die al langer bestaat, zoals lyme-artritis (dikke knie), zenuwklachten of de huidafwijking acrodermatitis
Een eerder doorgemaakte Borrelia-infectie, ook als die geen klachten heeft gegeven

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve IgG-blot betekent dat je afweersysteem ooit contact heeft gehad met de Borrelia-bacterie. Dat kan passen bij lymeziekte die al langer bestaat, maar ook bij een eerdere, soms onopgemerkte of al behandelde infectie, want IgG-antistoffen blijven vaak jaren aanwezig. Ongeveer 5 tot 10 op de 100 gezonde Nederlanders heeft deze antistoffen zonder actieve ziekte. De uitslag ondersteunt de diagnose daarom alleen als er klachten zijn die duidelijk bij lymeziekte passen; bij langdurige vage klachten zonder zulke verschijnselen is de kans klein dat een positieve uitslag actieve lymeziekte betekent.

Negatieve uitslag

Een negatieve IgG-blot maakt lymeziekte die al langer dan 8 weken klachten geeft zeer onwaarschijnlijk: bij die vormen heeft volgens de richtlijn meer dan 98 van de 100 mensen IgG-antistoffen. In de eerste weken na besmetting ontbreekt IgG vaak nog, dus bij kort bestaande klachten sluit een negatieve uitslag lymeziekte niet uit; de test kan dan na enkele weken worden herhaald. Een negatieve blot na een positieve screeningstest maakt lymeziekte onwaarschijnlijk.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag en passende klachten beoordeelt de huisarts, zo nodig in overleg met een arts-microbioloog, of behandeling met antibiotica nodig is; bij klachten van zenuwen, gewrichten of hart volgt meestal verwijzing naar het ziekenhuis, waar soms aanvullend onderzoek zoals een ruggenprik of gewrichtspunctie plaatsvindt. Bij kort bestaande klachten en een negatieve uitslag kan het onderzoek na enkele weken worden herhaald. Lymeziekte is in Nederland niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de CBO-richtlijn Lymeziekte is de immunoblot bedoeld als bevestiging na een positieve of twijfelachtige screeningstest; na een negatieve screeningstest is de betekenis van een blot niet goed onderzocht. Bij lymeziekte die langer dan 8 weken klachten geeft is de gevoeligheid van IgG-serologie hoog (meer dan 98 van de 100), zodat vooral een negatieve uitslag betekenis heeft. Hoeveel een positieve uitslag zegt, hangt sterk af van hoe waarschijnlijk lymeziekte vooraf al was: bij mensen met langdurige klachten zonder typische verschijnselen is die kans klein en zijn positieve uitslagen vaak niet door actieve ziekte veroorzaakt. Antistoffen tonen de reactie van de afweer aan, niet of de bacterie nog actief is.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

IgG-antistoffen blijven na een infectie of behandeling vaak jaren aanwezig en zeggen dan niets over een actieve infectie.
Mensen die veel in de natuur zijn of werken hebben vaker antistoffen zonder ziekte.
In de eerste weken na besmetting is IgG meestal nog niet aantoonbaar.
Na behandeling daalt de uitslag bij mensen met en zonder blijvende klachten even sterk; de test is daarom niet geschikt om het effect van de behandeling te beoordelen.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Volgens de CBO-richtlijn bedoeld als bevestiging na een positieve of twijfelachtige screening op Borrelia-antistoffen (een aparte test), bij klachten die bij lymeziekte passen, zoals een dikke knie, uitstralende zenuwpijn, een verlamming van één helft van het gezicht of een blauwrode, dunne huidafwijking aan een arm of been. Niet zinvol bij een typische rode vlek of ring na een tekenbeet, na een tekenbeet zonder klachten, als controle na behandeling of als algemene controle bij mensen zonder klachten; antistoffen komen dan vaak voor zonder ziekte.

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland lopen mensen samen ongeveer 1,5 miljoen tekenbeten per jaar op en krijgen ongeveer 27.000 mensen per jaar de ziekte van Lyme, meestal alleen met een rode vlek of ring. Ongeveer 1.500 mensen per jaar krijgen klachten van gewrichten, huid, zenuwen of, zelden, het hart. Ongeveer 5 tot 10 op de 100 gezonde Nederlanders hebben antistoffen tegen Borrelia zonder actieve ziekte; bij mensen die veel buiten werken, zoals boswachters, is dat vaker.

RIVM en RIVM/LCI-richtlijn Lymeziekte

Nadelen en risico's

Antistoffen komen ook voor bij gezonde mensen; een positieve uitslag zonder passende klachten kan leiden tot de onterechte diagnose lymeziekte en onnodig antibioticagebruik.
De blot is bedoeld als bevestiging na een positieve screening op Borrelia-antistoffen; zonder zo'n screening is de betekenis van een positieve blot niet goed onderzocht.

Laten testen