Uitleg

Candida albicans IgA: wat wordt er gemeten?

Candida albicans is een gist, een soort schimmel, die bij veel mensen zonder klachten op de huid en de slijmvliezen leeft, bijvoorbeeld in de mond, de darmen en de vagina. IgA is de soort afweerstof die vooral op slijmvliezen werkt. De test meet met een ELISA (een antistoftest in het laboratorium) IgA-antistoffen tegen Candida in het bloed; het laboratorium stuurt het bloed daarvoor door naar een extern laboratorium. De uitslag laat zien dat je afweer contact met de gist heeft gehad, niet of er ergens een infectie is.

Wat kan het signaleren?

Eerder contact van het afweersysteem met Candida, wat bij veel gezonde mensen voorkomt
In het ziekenhuis, samen met kweken en het candida-antigeen: een mogelijke aanwijzing voor een invasieve candida-infectie (systemische candidiasis) bij ernstig zieke patiënten of mensen met een verzwakte afweer

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er IgA-antistoffen tegen Candida zijn gevonden. Omdat de gist bij veel mensen op de slijmvliezen van mond, darm of vagina leeft, komt dat ook bij gezonde mensen voor. De uitslag zegt niet waar de gist zit en of die klachten veroorzaakt. Ook een 'candida-overgroei' in de darmen is er niet mee aan te tonen: dat is geen erkende diagnose en de test is daarvoor niet onderzocht. Bij klachten van mond, huid of vagina is kijken naar de plek zelf en zo nodig een kweek betrouwbaarder dan bloedonderzoek.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen of weinig IgA-antistoffen tegen Candida zijn gevonden. Dat sluit een infectie niet uit, zeker niet bij mensen met een verminderde afweer, die soms weinig antistoffen maken. Voor gezonde mensen heeft een negatieve uitslag weinig betekenis, omdat de test niet bedoeld is om klachten te verklaren.

Bij een afwijkende uitslag

Een positieve uitslag bij iemand die niet ernstig ziek is, leidt meestal niet tot behandeling. Bij klachten die op een schimmelinfectie van mond, huid of vagina lijken, beoordeelt de huisarts de plek zelf en neemt zo nodig een kweek af. Een vermoeden van een invasieve infectie hoort in het ziekenhuis te worden onderzocht.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Antistoffen tegen Candida komen ook bij veel gezonde mensen voor. Ook bij een vermoeden van een invasieve candida-infectie is hun waarde beperkt: volgens de SWAB-richtlijn over invasieve schimmelinfecties rust de diagnose op kweken. Volgens het laboratorium is de bepaling bedoeld bij een vermoeden van systemische candidiasis en bij onverklaarde koorts bij intensive-carepatiënten en mensen met een verzwakte afweer. In Europees onderzoek bij zulke ernstig zieke patiënten waren antistoffen tegen een deel van de celwand van Candida (mannan) in ongeveer 6 op de 10 bewezen infecties positief, maar ook bij een deel van de patiënten zonder infectie; die cijfers komen van een andere test en gelden niet zonder meer voor deze ELISA. Buiten die situatie is een positieve uitslag niet goed te duiden.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Veel gezonde mensen hebben antistoffen door normaal contact met de gist op huid en slijmvliezen.
De uitslag maakt geen onderscheid tussen dragerschap, een eerdere infectie en een infectie nu.
Bij een IgA-tekort, dat ongeveer 1 op de 700 mensen heeft, kan de uitslag ten onrechte negatief zijn.
Testmethoden en afkapwaarden verschillen per laboratorium en zijn niet gestandaardiseerd.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt het meest bij ernstig zieke mensen: het laboratorium noemt als indicatie een vermoeden van systemische candidiasis en onverklaarde koorts bij intensive-carepatiënten en mensen met een verzwakte afweer, en dan als aanvulling op kweken in het ziekenhuis. Bij mensen zonder klachten, en bij klachten als vermoeidheid, een opgeblazen gevoel of darmklachten, zegt de uitslag weinig, omdat antistoffen ook bij veel gezonde mensen voorkomen. Een schimmelinfectie van mond, huid of vagina is te herkennen aan de plek zelf en zo nodig met een kweek aan te tonen.

Hoe vaak komt het voor?

Candida leeft bij veel mensen zonder klachten op de huid en de slijmvliezen, bijvoorbeeld in de mond, darmen en vagina. Oppervlakkige infecties zoals spruw bij baby's en een schimmelinfectie van de vagina komen vaak voor en zijn zonder bloedonderzoek te herkennen. Een invasieve candida-infectie, waarbij de gist in het bloed of in organen zit, komt vrijwel alleen voor bij ernstig zieke patiënten in het ziekenhuis.

Thuisarts.nl en SWAB-richtlijn Invasieve schimmelinfecties

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag komt bij gezonde mensen vaak voor en kan ten onrechte de indruk geven dat vage klachten door candida komen, met onnodige diëten of antischimmelmiddelen als gevolg.
Zolang klachten aan candida worden toegeschreven, kan een andere, wel behandelbare oorzaak langer onopgemerkt blijven.

Laten testen