Uitleg

EBV IgM antistoffen (VCA-IgM): wat wordt er gemeten?

Bij een eerste infectie met het epstein-barrvirus (EBV) maakt het afweersysteem IgM-antistoffen tegen het omhulsel van het virus (viral capsid antigen, VCA). VCA-IgM is vooral in de eerste weken tot maanden van de infectie aanwezig en verdwijnt daarna. Daarom is het een aanwijzing voor een recente infectie, zoals bij een actieve ziekte van Pfeiffer. De uitslag wordt samen met VCA-IgG en EBNA-IgG beoordeeld.

Wat kan het signaleren?

Recente eerste EBV-infectie (ziekte van Pfeiffer), samen met VCA-IgG en EBNA-IgG

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve VCA-IgM past bij een recente infectie met het epstein-barrvirus, zeker als EBNA-IgG negatief is. Bij tieners en jongvolwassenen gaat dat vaak samen met keelontsteking, koorts, gezwollen en pijnlijke klieren en moeheid die 2 tot 3 maanden kan duren. IgM kan ook fout-positief zijn, bijvoorbeeld tijdens een infectie met een ander virus zoals CMV. Is EBNA-IgG al positief, dan gaat het waarschijnlijk niet om een nieuwe infectie en is de IgM-uitslag lastiger te duiden. Zelden geeft de ziekte complicaties, zoals een ontstoken lever of een scheur in een vergrote milt.

Negatieve uitslag

Een negatieve VCA-IgM maakt een recente infectie met het epstein-barrvirus onwaarschijnlijk. Klachten zoals keelpijn, koorts of moeheid hebben dan waarschijnlijk een andere oorzaak. Heel vroeg in de ziekte kan IgM nog net niet aantoonbaar zijn.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een uitslag die bij een recente infectie past, gaat de ziekte meestal vanzelf over; de huisarts beoordeelt de klachten en let op zeldzame complicaties. Bij een onduidelijk patroon kan het laboratorium een bevestigingstest doen of wordt de test na enkele weken herhaald. De ziekte van Pfeiffer is niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

VCA-IgM dient volgens de bepalingenwijzer van het UMC Utrecht om een recente eerste infectie aan te tonen, altijd samen met VCA-IgG en EBNA-IgG. De combinatie geeft meestal een duidelijk beeld; een losse positieve IgM is minder betrouwbaar, omdat kruisreacties met andere virussen voorkomen. Een sneltest op zogenoemde heterofiele antistoffen is volgens het UMC Utrecht minder gevoelig en minder specifiek dan deze EBV-specifieke testen.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Andere virusinfecties, zoals met CMV, kunnen een fout-positieve IgM geven.
Heel vroeg in de ziekte kan IgM nog negatief zijn.
Testmethoden en afkapwaarden verschillen per laboratorium.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt het meest bij klachten die passen bij de ziekte van Pfeiffer, zoals keelpijn, koorts, gezwollen klieren en uitgesproken moeheid, vooral bij tieners en jongvolwassenen. Bij mensen zonder klachten of bij langdurige moeheid zonder een recent ziektebeeld zegt een positieve uitslag weinig: een recente infectie is dan onwaarschijnlijk en een fout-positieve IgM komt voor.

Hoe vaak komt het voor?

Infectie met het epstein-barrvirus komt in Nederland heel vaak voor: de helft van de bevolking ouder dan 5 jaar heeft de infectie doorgemaakt, en de meeste volwassenen al voor hun twintigste, meestal zonder het te merken. Bij tieners en jongvolwassenen geeft de infectie vaker klachten, zoals keelontsteking, koorts, gezwollen klieren en moeheid die 2 tot 3 maanden kan aanhouden.

RIVM, Ziekte van Pfeiffer

Nadelen en risico's

Een fout-positieve IgM kan klachten ten onrechte aan de ziekte van Pfeiffer toeschrijven, waardoor een andere oorzaak later wordt gevonden.

Laten testen