Bloedbeeld en bloedgroep · Bloed

Hematocriet (Ht)

Het aandeel van het bloed dat uit rode bloedcellen bestaat; beweegt mee met het hemoglobine en reageert sterk op de vochtbalans.

In het kort

Gemeten in bloed
In 15 onderzoeken
Geen speciale voorbereiding

Uitleg

Hematocriet (Ht): wat wordt er gemeten?

Hematocriet is het percentage van het bloedvolume dat wordt ingenomen door rode bloedcellen; bij een hematocriet van 40% bestaat 100 milliliter bloed uit 40 milliliter rode bloedcellen. De waarde hangt af van het aantal rode bloedcellen, hun grootte en de hoeveelheid vocht (plasma) in het bloed. Hematocriet en hemoglobine bewegen vrijwel altijd samen; de uitslag wordt daarom naast het hemoglobine, het aantal rode bloedcellen en het MCV gelegd.

Wat kan het signaleren?

Bloedarmoede (anemie), samen met het hemoglobine
Uitdroging of juist verdunning van het bloed (bijvoorbeeld in de zwangerschap)
Te veel rode bloedcellen (polycytemie) door roken, een longziekte, hoogte of zelden een beenmergziekte

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Hematocriet (Ht) te hoog

Een verhoogd hematocriet komt meestal door uitdroging: er zijn dan niet meer bloedcellen, maar er is minder vocht. Dat gebeurt bij te weinig drinken, diarree, koorts, veel zweten of plastabletten, en herstelt na aanvullen van vocht. Blijft de waarde hoog, dan kan het lichaam extra rode bloedcellen aanmaken als reactie op zuurstoftekort: bij roken, een longziekte, slaapapneu of een langer verblijf op grote hoogte. Ook testosterongebruik verhoogt het hematocriet. Zelden is er een beenmergziekte (polycythaemia vera) waarbij te veel rode bloedcellen worden gemaakt; het bloed wordt dan dikker en de kans op trombose stijgt.

Hematocriet (Ht) te laag

Een verlaagd hematocriet past bij bloedarmoede en heeft dezelfde oorzaken als een verlaagd hemoglobine: ijzergebrek, een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, een chronische ziekte, een bloeding of versnelde afbraak van rode bloedcellen. Een lichte verlaging kan ook door verdunning komen: in de zwangerschap neemt het bloedvolume sterk toe, en veel drinken kort voor de afname of een infuus geeft hetzelfde effect. Klachten die bij bloedarmoede horen zijn moeheid, kortademigheid bij inspanning, duizeligheid en bleekheid. De huisarts kijkt bij een verlaagd hematocriet altijd naar het hemoglobine, het MCV en het ferritine.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een verlaagd hematocriet volgt de huisarts de NHG-Standaard Anemie: het MCV en het ferritine bepalen en zo nodig verder onderzoek naar de oorzaak. Bij een verhoogd hematocriet wordt de meting meestal herhaald na goed drinken; blijft de waarde hoog, dan kijkt de huisarts naar roken, longfunctie, slaapapneu en medicatie en verwijst bij een sterk verhoogde waarde naar een internist of hematoloog.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Hematocriet wordt in moderne bloedcellentellers niet apart gemeten maar berekend uit het aantal rode bloedcellen en hun gemiddelde grootte; de waarde is technisch betrouwbaar en volgt het hemoglobine nauwkeurig. Bloedarmoede wordt vastgesteld met het hemoglobine; omdat het hematocriet het hemoglobine vrijwel volgt, voegt het daar weinig aan toe. Bij een verhoogde waarde is de vochtbalans op het moment van prikken de belangrijkste verstorende factor.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Uitdroging verhoogt het hematocriet; veel drinken, een zwangerschap of een infuus verlaagt het, zonder verandering van het aantal rode bloedcellen.
Lang liggen verlaagt en lang staan of een strak stuwbandje verhoogt de waarde met enkele procenten.
Roken, verblijf op hoogte en testosterongebruik verhogen het hematocriet.
Bij bloed dat lang onderweg is naar het laboratorium zwellen de rode bloedcellen iets, waardoor het hematocriet hoger uitvalt.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol als onderdeel van het bloedbeeld bij klachten die bij bloedarmoede passen, bij controle van een bekende bloedarmoede en bij mensen die testosteron gebruiken, roken of een longziekte hebben, omdat een te hoog hematocriet daar een aandachtspunt is. Als losse waarde voegt het weinig toe aan het hemoglobine; bij gezonde volwassenen zonder klachten komt een licht verhoogde waarde meestal door te weinig drinken voor de afname.

Hoe vaak komt het voor?

Bloedarmoede wordt in de huisartsenpraktijk bij ongeveer 9 op de 1000 mensen per jaar vastgesteld, vooral bij vrouwen tussen 15 en 50 jaar en bij ouderen. Een verhoogd hematocriet door uitdroging of roken komt vaak voor; polycythaemia vera, een beenmergziekte met te veel rode bloedcellen, is zeldzaam en wordt vooral op oudere leeftijd gevonden.

NHG-Standaard Anemie (M76) en NVKC

Nadelen en risico's

Een licht verhoogd hematocriet door te weinig drinken voor de afname is de meest voorkomende afwijking en zonder herhaalmeting een bron van onnodige ongerustheid.

Laten testen

Hematocriet (Ht) laten testen

Hematocriet (Ht) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Bloedafname
Vega test
Panel voor vegetarisch of veganistisch dieet; B12 D ijzer en meer.
€ 116,00
Bloedafname
Algemene Gezondheid Checkup
Met deze Gezondheidscheck-up krijgt u een gedetailleerd inzicht in uw algehele gezondheid en welzijn.
€ 125,00
Bloedafname
Bloedbeeld
Bloedbeeld; volledige analyse van bloedcellen voor detectie van bloedarmoede en infecties.
€ 19,00
Bloedafname
Bloedbeeld Uitgebreid (CBC)
Bloedbeeld Uitgebreid; standaard bloedbeeld plus gedetailleerde witte bloedcel analyse.
€ 27,00
Bloedafname
InsideTracker
InsideTracker Bloedanalyse: analyseer 48 biomarkers voor complete gezondheidsoptimalisatie en gepersonaliseerde aanbevelingen.
€ 335,00
Bloedafname
Testosteron Replacement Therapie (TRT)
Testosteron, LH, FSH, Oestradiol, Prolactine, leverfunctie en bloedwaarden. Voor mannen met laag testosteron of TRT-monitoring.
€ 175,00
Bloedafname
Duursport
Volledig bloedbeeld, ijzerstatus (ferritine, transferrine), nierfunctie, leverfunctie, testosteron en hs-CRP. Voor atleten en duursporters.
€ 203,00
Bloedafname
Vegetarier Uitgebreid
IJzer, ferritine, B12 totaal en actief, vitamine D, foliumzuur, zink, magnesium, hemoglobine en hematocriet. Complete voedingsstatus check.
€ 269,00
Bloedafname
Vermoeidheid Uitgebreid
Vitamine D, B12, TSH, fT4, glucose, MCV, ferritine, BSE en compleet bloedbeeld. Voor hardnekkige vermoeidheid met ontstekingscheck.
€ 152,00

Hoe betrouwbaar is de test?

Hematocriet (Ht)