Uitleg

Hepatitis A IgG/IgM combi (anti-HAV): wat wordt er gemeten?

Het hepatitis A-virus veroorzaakt een leverontsteking en wordt overgebracht via ontlasting, bijvoorbeeld door besmet water of voedsel, via de handen of via seksueel contact waarbij de anus betrokken is. Bij een infectie maakt het afweersysteem eerst IgM-antistoffen; die zijn volgens de LCI-richtlijn meestal al aantoonbaar op het moment dat de klachten beginnen en verdwijnen daarna in de loop van maanden. Daarna komen IgG-antistoffen, die levenslang blijven en samengaan met bescherming. Deze bepaling meet beide klassen; het laboratorium geeft aan of de uitslag bij een recente of bij een oudere infectie past.

Wat kan het signaleren?

Een actuele of recent doorgemaakte hepatitis A-infectie (IgM)
Een eerder doorgemaakte hepatitis A-infectie of bescherming na vaccinatie (IgG)

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Er zijn antistoffen tegen het hepatitis A-virus gevonden. Wat dat betekent, hangt af van de klasse. Passen de antistoffen bij IgM, dan gaat het om een infectie van de laatste maanden: klachten zijn dan misselijkheid, weinig eetlust, buikpijn, koorts en vaak geel worden van huid en oogwit. Passen ze alleen bij IgG, dan heb je de infectie ooit doorgemaakt of ben je gevaccineerd; je bent dan beschermd tegen een nieuwe besmetting. Wordt alleen een gezamenlijke uitslag gerapporteerd, dan is uit die ene waarde niet op te maken of het om een recente of een oude infectie gaat en bepaalt het laboratorium apart IgM. Hepatitis A wordt niet chronisch en geneest vrijwel altijd vanzelf, al kan de vermoeidheid weken tot maanden duren.

Negatieve uitslag

Er zijn geen antistoffen tegen het hepatitis A-virus gevonden. Je hebt de infectie dan waarschijnlijk niet doorgemaakt en bent niet (meer) gevaccineerd, en je bent dus niet beschermd. Heel vroeg in een infectie kan de uitslag nog negatief zijn, al zijn IgM-antistoffen volgens de LCI-richtlijn meestal al aanwezig zodra de klachten beginnen. Bij aanhoudende klachten die bij een leverontsteking passen, is verder onderzoek nodig, ook bij een negatieve uitslag.

Bij een afwijkende uitslag

Bij aanwijzingen voor een actuele infectie bepaalt de arts de leverwaarden en beoordeelt of aanvullend onderzoek nodig is; er is geen specifieke behandeling, de infectie gaat vanzelf over. Huisgenoten en andere contacten kunnen via de GGD vaccinatie krijgen om verspreiding te voorkomen. Hepatitis A is meldingsplichtig (groep B2): een vastgestelde infectie wordt binnen één werkdag aan de GGD gemeld.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

IgM tegen het hepatitis A-virus is volgens de LCI-richtlijn Hepatitis A meestal al aantoonbaar zodra de klachten beginnen, zodat de bepaling bij klachten van een leverontsteking een goede aanwijzing geeft. De richtlijn waarschuwt wel dat alleen op IgM afgaan risico's heeft, omdat de gevoeligheid en specificiteit van een test zelden 100 procent zijn; bij twijfel volgt aanvullend onderzoek, zoals een PCR op ontlasting of bloed. Serologie kan niet onderscheiden of de bescherming door een doorgemaakte infectie of door vaccinatie komt. De uitslag wordt altijd samen met de klachten en de leverwaarden beoordeeld.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

IgM kan nog maanden na het doormaken van de infectie positief blijven en dan een recente besmetting suggereren die er niet meer is.
Een onterecht positieve IgM komt voor; bij twijfel is een PCR nodig.
Uit de antistoffen alleen is niet af te leiden of de bescherming door een doorgemaakte infectie of door vaccinatie komt.
Na toediening van immunoglobulinen kunnen tijdelijk antistoffen van donoren worden meegemeten.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij klachten die bij een leverontsteking passen, zoals geel worden van huid of oogwit, misselijkheid, weinig eetlust en donkere urine, zeker na een reis of contact met iemand met hepatitis A. Ook zinvol om vóór een vaccinatie na te gaan of iemand al beschermd is, bijvoorbeeld bij mensen die zijn opgegroeid in een gebied waar het virus veel voorkomt; zij hebben de infectie vaak als kind doorgemaakt. Bij mensen zonder klachten en zonder reis- of vaccinatievraag verandert de uitslag weinig.

Hoe vaak komt het voor?

Tussen 2013 en 2022 werden in Nederland jaarlijks 50 (in 2020) tot 373 (in 2017) gevallen van hepatitis A gemeld, wat neerkomt op 0,3 tot 2,1 per 100.000 inwoners. De besmetting wordt vaak opgelopen tijdens een reis naar een gebied waar het virus veel voorkomt. Kinderen jonger dan 5 jaar hebben meestal geen klachten; hoe ouder iemand is, hoe vaker de infectie klachten geeft.

RIVM-LCI-richtlijn Hepatitis A (meldingen 2013 tot 2022)

Nadelen en risico's

Een onterecht positieve IgM kan leiden tot onnodig vervolgonderzoek, een melding aan de GGD en maatregelen voor huisgenoten die achteraf niet nodig waren.
Een uitslag die IgM en IgG niet apart laat zien, kan ten onrechte de indruk geven van een recente infectie terwijl het om bescherming van lang geleden of na vaccinatie gaat.

Laten testen