Uitleg

Legionella species IgG: wat wordt er gemeten?

Legionella is een bacterie die in water leeft en die mensen binnenkrijgen door het inademen van kleine waterdruppeltjes, bijvoorbeeld uit een douche, een whirlpool of een koeltoren. De bacterie kan een ernstige longontsteking veroorzaken, de veteranenziekte. Deze test meet IgG-antistoffen tegen legionellabacteriën. IgG komt later op dan IgM en blijft daarna lang aantoonbaar, dus het toont vooral aan dat je afweersysteem ooit contact met de bacterie heeft gehad.

Wat kan het signaleren?

Een afweerreactie op een doorgemaakte legionella-infectie
Ondersteuning van een diagnose achteraf, als de antistoffen tussen twee bloedmonsters duidelijk stijgen

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve IgG-uitslag betekent dat je afweersysteem contact heeft gehad met legionellabacteriën. Dat kan bij een doorgemaakte longontsteking horen, maar ook bij een infectie die je niet hebt gemerkt. Volgens de LCI-richtlijn kan een eenmalige hoge titer de diagnose waarschijnlijker maken bij iemand met een passende ziektegeschiedenis, maar dat is geen bewijs; sinds de herziening telt een eenmalig hoog antistofniveau niet meer mee als criterium voor de melding. Bewijzend is pas een duidelijke stijging tussen twee bloedmonsters.

Negatieve uitslag

Een negatieve IgG-uitslag sluit een legionella-infectie niet uit. De gevoeligheid van legionellaserologie is ongeveer 70 tot 80 procent, en antistoffen komen pas weken na het begin van de ziekte op gang. Bij een vermoeden van een acute longontsteking is een test op legionella-antigeen in de urine of een PCR op materiaal uit de lagere luchtwegen veel bruikbaarder dan een antistoftest.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een vermoeden van een doorgemaakte infectie vergelijkt de arts de uitslag met een tweede bloedmonster; bij een actuele longontsteking volgt onderzoek van urine of luchtwegmateriaal en zo nodig behandeling met antibiotica. Legionellose is een meldingsplichtige ziekte uit groep C van de Wet publieke gezondheid: de arts of het laboratorium moet dit binnen één werkdag aan de GGD melden, waarna bronopsporing volgt.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn Legionellose is serologie vooral waardevol voor epidemiologisch onderzoek en voor het achteraf stellen van een diagnose; voor acute diagnostiek is de test niet bruikbaar en voor het volgen van de behandeling ook niet. De gevoeligheid ligt rond de 70 tot 80 procent. Bij de micro-agglutinatietest zijn kruisreacties met Mycoplasma en Chlamydia bekend. Bij mensen zonder klachten zegt een positieve uitslag vooral iets over het verleden en verandert hij het beleid niet.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Antistoffen komen pas weken na het begin van de ziekte op; de test is niet geschikt voor een acute longontsteking.
De gevoeligheid is ongeveer 70 tot 80 procent, dus een negatieve uitslag sluit de infectie niet uit.
Kruisreacties met antistoffen tegen Mycoplasma en Chlamydia zijn bekend, vooral bij de micro-agglutinatietest.
Serologie is niet geschikt om te controleren of een behandeling werkt.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Kan zinvol zijn om achteraf een doorgemaakte legionella-infectie te bevestigen, bijvoorbeeld bij bronopsporing na een uitbraak of bij een longontsteking waarvan de oorzaak niet is gevonden, en dan met twee bloedmonsters. Niet zinvol bij een acute longontsteking: daarvoor zijn de urinetest op legionella-antigeen, een kweek of een PCR de aangewezen onderzoeken. Ook niet zinvol als algemene controle bij mensen zonder klachten.

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland worden per jaar 450 tot 650 gevallen van legionellalongontsteking bij de GGD gemeld, ongeveer 2,6 tot 3,8 per 100.000 inwoners. Ongeveer een derde van die mensen was in de incubatietijd op reis en liep de infectie waarschijnlijk in het buitenland op. Geschat wordt dat 1 tot 7 op de 100 longontstekingen waarvoor iemand in het ziekenhuis wordt opgenomen door Legionella komt. De meeste meldingen zijn in de zomer.

RIVM/LCI-richtlijn Legionellose

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag zonder passende klachten kan leiden tot onnodig vervolgonderzoek en tot bronopsporing die achteraf niet nodig was.
Een negatieve uitslag kan onterecht geruststellen bij iemand die wel een legionellalongontsteking heeft, omdat de test een deel van de infecties mist.

Laten testen