Uitleg

Legionella species IgM: wat wordt er gemeten?

Legionella is een bacterie die in water leeft en die mensen binnenkrijgen door het inademen van kleine waterdruppeltjes, bijvoorbeeld uit een douche, een whirlpool of een koeltoren. Deze test meet IgM-antistoffen: het type antistof dat het afweersysteem als eerste maakt. Bij legionella is dat onderscheid minder bruikbaar dan bij veel andere infecties, omdat IgM-titers volgens de LCI-richtlijn relatief lang kunnen blijven bestaan en dus niet altijd op een recente infectie wijzen.

Wat kan het signaleren?

Een afweerreactie op een legionella-infectie, zonder dat duidelijk is hoe recent die was
Ondersteuning van een diagnose achteraf, samen met IgG en een tweede bloedmonster

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve IgM-uitslag betekent dat er antistoffen tegen legionellabacteriën zijn gevonden. Anders dan bij veel andere infecties zegt dat niet betrouwbaar dat de infectie kortgeleden was, want IgM tegen legionella kan lang blijven bestaan. De uitslag telt alleen mee als er klachten zijn die bij een legionellalongontsteking passen, zoals hoge koorts, hoesten, kortademigheid, spierpijn en soms verwardheid of diarree, en hij moet worden bevestigd met ander onderzoek.

Negatieve uitslag

Een negatieve IgM-uitslag sluit een legionella-infectie niet uit. De gevoeligheid van legionellaserologie is ongeveer 70 tot 80 procent, en antistoffen komen pas weken na het begin van de ziekte op gang. Bij een vermoeden van een acute longontsteking is een test op legionella-antigeen in de urine of een PCR op materiaal uit de lagere luchtwegen veel bruikbaarder.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een vermoeden van een doorgemaakte infectie vergelijkt de arts de uitslag met een tweede bloedmonster; bij een actuele longontsteking volgt onderzoek van urine of luchtwegmateriaal en zo nodig behandeling met antibiotica. Legionellose is een meldingsplichtige ziekte uit groep C van de Wet publieke gezondheid en moet binnen één werkdag aan de GGD worden gemeld.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn Legionellose is serologie niet bruikbaar voor acute diagnostiek en ook niet om een behandeling te volgen; de test is vooral waardevol voor epidemiologisch onderzoek en voor een diagnose achteraf. De gevoeligheid ligt rond de 70 tot 80 procent en kruisreacties met Mycoplasma en Chlamydia zijn bekend. Omdat IgM-titers lang kunnen persisteren, maakt deze test het onderscheid tussen een recente en een oudere infectie minder goed dan bij andere infecties.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

IgM-titers tegen legionella kunnen lang aanhouden en wijzen daarom niet altijd op een recente infectie.
Antistoffen komen pas weken na het begin van de ziekte op; de test is niet geschikt voor een acute longontsteking.
De gevoeligheid is ongeveer 70 tot 80 procent, dus een negatieve uitslag sluit de infectie niet uit.
Kruisreacties met antistoffen tegen Mycoplasma en Chlamydia zijn bekend, vooral bij de micro-agglutinatietest.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Kan zinvol zijn als aanvulling op IgG om achteraf een doorgemaakte legionella-infectie te onderbouwen, bijvoorbeeld bij bronopsporing of bij een longontsteking waarvan de oorzaak niet is gevonden. Niet zinvol bij een acute longontsteking: daarvoor zijn de urinetest op legionella-antigeen, een kweek of een PCR de aangewezen onderzoeken. Ook niet zinvol als algemene controle bij mensen zonder klachten.

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland worden per jaar 450 tot 650 gevallen van legionellalongontsteking bij de GGD gemeld, ongeveer 2,6 tot 3,8 per 100.000 inwoners. Ongeveer een derde van die mensen was in de incubatietijd op reis en liep de infectie waarschijnlijk in het buitenland op. Geschat wordt dat 1 tot 7 op de 100 longontstekingen waarvoor iemand in het ziekenhuis wordt opgenomen door Legionella komt. De meeste meldingen zijn in de zomer.

RIVM/LCI-richtlijn Legionellose

Nadelen en risico's

Omdat IgM lang aanhoudt, kan een positieve uitslag ten onrechte als recente infectie worden gelezen en tot onnodig antibioticagebruik of onnodige bronopsporing leiden.
Een negatieve uitslag kan onterecht geruststellen bij iemand die wel een legionellalongontsteking heeft.

Laten testen