Uitleg

Mycoplasma pneumoniae IgM: wat wordt er gemeten?

Mycoplasma pneumoniae is een bacterie die luchtweginfecties geeft. De klachten beginnen meestal geleidelijk, met een droge hoest en je ziek voelen, en kunnen van een paar dagen tot meer dan een maand duren; bij 5 tot 10 procent ontstaat een bronchitis of longontsteking. Volgens de LCI-richtlijn zijn IgM-antistoffen ongeveer 2 tot 3 weken na de besmetting aantoonbaar, ongeveer een week na het begin van de klachten. Deze test meet die IgM-antistoffen.

Wat kan het signaleren?

Mogelijke recente infectie met Mycoplasma pneumoniae, bij passende luchtwegklachten (samen met IgG)

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve IgM kan passen bij een recente infectie met Mycoplasma pneumoniae, zeker bij klachten die geleidelijk begonnen met een droge, aanhoudende hoest. Het bewijst die infectie niet: volgens de LCI-richtlijn heeft 20 tot 50 procent van de gezonde kinderen positieve antistoffen, en IgM kan lang aantoonbaar blijven, vooral bij mensen die de bacterie vaker hebben gehad. De meeste infecties gaan vanzelf over; een hoest kan na een luchtweginfectie wel weken aanhouden.

Negatieve uitslag

Een negatieve IgM maakt een recente infectie minder waarschijnlijk, maar sluit die niet uit. In de eerste week van de klachten is IgM vaak nog niet aantoonbaar. Bij volwassenen die de bacterie al eerder hebben gehad, maakt het lichaam bij een nieuwe infectie soms geen IgM aan, maar alleen IgG.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve IgM beoordeelt de huisarts de klachten en kan na 1 tot 2 weken opnieuw antistoffen laten bepalen of een PCR laten doen. Of antibiotica nodig zijn, hangt af van de klachten en het lichamelijk onderzoek, niet van de antistoffen alleen. Een Mycoplasma pneumoniae-infectie is niet meldingsplichtig; alleen bij meerdere gevallen in een instelling kan een melding aan de GGD nodig zijn.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn is een PCR op slijm uit de luchtwegen (sputum of een keeluitstrijk) de beste manier om een infectie op dit moment aan te tonen. De IgM-uitslag is lastig te duiden: antistoffen komen veel voor bij gezonde mensen, IgM kan lang aanwezig blijven naast IgG, en bij een nieuwe infectie wordt soms alleen IgG aangemaakt. Herhaling na 1 tot 2 weken kan soms helpen om te bepalen of de klachten bij een infectie met deze bacterie horen.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

In de eerste week van de klachten is IgM vaak nog niet aantoonbaar.
IgM kan lang na een infectie aantoonbaar blijven, zodat een positieve uitslag niet altijd bij de klachten van nu hoort.
Bij een nieuwe infectie bij volwassenen ontbreekt IgM soms.
Positieve antistoffen komen veel voor bij gezonde mensen, vooral bij kinderen.

Voorbereiding

Laat je bloed niet in de eerste week van de klachten afnemen; daarvoor zijn de antistoffen vaak nog niet meetbaar.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij luchtwegklachten die bij deze bacterie passen, zoals een droge hoest die al meer dan een week duurt of een milde longontsteking, vooral bij kinderen en jongvolwassenen, en als de klachten minstens een week geleden zijn begonnen. Een PCR op slijm uit de luchtwegen zegt bij klachten meer. Zonder klachten is de test niet zinvol, omdat positieve antistoffen dan vaak geen betekenis hebben.

Hoe vaak komt het voor?

Mycoplasma pneumoniae is in Nederland een van de meest voorkomende bacteriële verwekkers van luchtweginfecties en longontsteking, met ongeveer elke 4 tot 7 jaar een golf met meer infecties. In de winter van 2023 op 2024 steeg het aantal positieve laboratoriumuitslagen van 24 per week in oktober naar 186 per week in december, het hoogste sinds 2005. De meeste infecties komen voor bij kinderen en jongvolwassenen van 5 tot 20 jaar.

LCI-richtlijn Mycoplasma pneumoniae-infectie; RIVM (virologische weekstaten 2023-2024)

Nadelen en risico's

Een positieve IgM kan ten onrechte worden gezien als verklaring voor klachten, en zo tot onnodige antibiotica leiden.
Een negatieve IgM in de eerste week van de klachten kan ten onrechte geruststellen.

Laten testen