Uitleg

SARS-CoV-2 nucleocapside-antistoffen: wat wordt er gemeten?

SARS-CoV-2 is het coronavirus dat COVID-19 veroorzaakt. Het nucleocapside-eiwit (N-eiwit) zit binnen in het virus, rond het erfelijk materiaal. Na een infectie maakt het afweersysteem antistoffen tegen dit eiwit. De coronavaccins die in Nederland zijn gebruikt, leren het lichaam alleen het spike-eiwit aan de buitenkant van het virus herkennen en geven dus geen antistoffen tegen het N-eiwit; deze test laat daardoor zien of je corona hebt gehad, ook als je gevaccineerd bent.

Wat kan het signaleren?

Een eerder doorgemaakte infectie met het coronavirus, ook als die zonder klachten verliep, los van vaccinatie

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er antistoffen tegen het N-eiwit zijn gevonden. Dat past bij een eerder doorgemaakte infectie met het coronavirus; na de in Nederland gebruikte coronavaccins ontstaan deze antistoffen niet. De uitslag zegt niet wanneer de infectie was en ook niet of het om één of meer infecties gaat. Volgens de LCI-richtlijn zeggen antistoffen niets over bescherming tegen een nieuwe infectie of over besmettelijkheid. Omdat bijna iedereen in Nederland inmiddels corona heeft gehad, is een positieve uitslag de verwachte uitkomst.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen antistoffen tegen het N-eiwit zijn gevonden. Een eerdere infectie is daarmee minder waarschijnlijk, maar niet uitgesloten: na een milde infectie of een infectie zonder klachten, op hogere leeftijd en bij een verminderde afweer maakt niet iedereen meetbare antistoffen, en de hoeveelheid neemt in de loop van de tijd af. Antistoffen zijn bovendien pas 10 tot 14 dagen na het begin van de klachten meetbaar. Over antistoffen na vaccinatie zegt deze uitslag niets; daarvoor is de test op spike-antistoffen bedoeld.

Bij een afwijkende uitslag

Een uitslag van deze test leidt meestal niet tot vervolgonderzoek of behandeling. Bij klachten na een mogelijke coronainfectie beoordeelt de huisarts de klachten zelf; de antistoffentest is daarvoor niet bepalend. COVID-19 is sinds 1 juli 2023 niet meer meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn kunnen antistoffen laten zien of iemand corona heeft doorgemaakt, maar geven ze geen uitsluitsel over bescherming, besmettelijkheid of overdracht. Omdat de in Nederland gebruikte vaccins geen antistoffen tegen het N-eiwit opwekken, gebruikte het RIVM deze antistoffen in het PIENTER-Corona-onderzoek om ook milde infecties en infecties zonder klachten bij gevaccineerden op te sporen. Een positieve uitslag wijst vrij betrouwbaar op een doorgemaakte infectie; een negatieve uitslag sluit die minder goed uit.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Kort na een infectie, tot ongeveer 10 tot 14 dagen na het begin van de klachten, zijn nog geen antistoffen meetbaar.
N-antistoffen kunnen in de maanden tot jaren na een infectie dalen tot onder de meetgrens, vooral na een milde infectie.
Bij een verminderde afweer of medicijnen die de afweer onderdrukken worden minder vaak antistoffen gemaakt.
Na een vaccin met een volledig gedood (geïnactiveerd) virus, zoals sommige vaccins die buiten Europa zijn gebruikt, kunnen ook N-antistoffen ontstaan.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol voor wie wil weten of hij of zij corona heeft gehad, ook na vaccinatie, bijvoorbeeld als een infectie destijds niet is getest. Omdat bijna iedereen in Nederland corona heeft gehad, verandert een positieve uitslag zelden iets. Bij langdurige klachten is een positieve uitslag geen bewijs dat de klachten door corona komen, en een negatieve uitslag sluit dat niet uit. De test is niet geschikt om een infectie die er nu is aan te tonen, en ook niet om te zien of een coronaprik antistoffen heeft gegeven.

Hoe vaak komt het voor?

Volgens het PIENTER-Corona-onderzoek van het RIVM had in het voorjaar van 2022 iets meer dan 60 procent van de bevolking bewijs van een doorgemaakte infectie, en in het najaar van 2023 97 procent. In 2024 had vrijwel de hele bevolking ten minste één infectie doorgemaakt.

RIVM, PIENTER-Corona-onderzoek (2020 tot en met 2024)

Nadelen en risico's

Een negatieve uitslag kan ten onrechte de indruk geven dat je nooit corona hebt gehad, waardoor klachten na een infectie anders worden uitgelegd.
Een positieve uitslag kan ten onrechte worden gelezen als bescherming tegen een nieuwe infectie.

Laten testen