Uitleg

Toxoplasma gondii antilichamen: wat wordt er gemeten?

Deze zoektest laat zien of er antistoffen (afweereiwitten) tegen de parasiet Toxoplasma gondii in het bloed zitten. Na een besmetting maakt het lichaam eerst IgM en daarna IgG aan; IgG blijft levenslang aanwezig, net zoals de parasiet in rust in het lichaam blijft. De zoektest maakt geen onderscheid tussen een oude en een recente infectie. Bij een positieve uitslag kunnen IgG en IgM apart worden bepaald.

Wat kan het signaleren?

Doorgemaakte of recente toxoplasma-infectie
Geen antistoffen: vatbaar voor een eerste besmetting, van belang bij een kinderwens of zwangerschap

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve zoektest betekent dat er antistoffen tegen Toxoplasma zijn gevonden. Meestal gaat het om een infectie van lang geleden die ongemerkt is verlopen; wie dat vóór de zwangerschap heeft, is volgens de LCI-richtlijn in het algemeen beschermd en het ongeboren kind loopt dan geen risico. Een recente infectie is met deze test niet uit te sluiten. Daarvoor zijn aanvullende bepalingen nodig (IgG, IgM en eventueel de aviditeit), zeker bij een zwangerschap of bij klachten zoals gezwollen lymfeklieren in de hals.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent meestal dat je nog nooit toxoplasmose hebt gehad en er dus geen afweer tegen hebt. Dat is heel gewoon: ruim 80 op de 100 vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft geen antistoffen. Voor wie niet zwanger is en een goede afweer heeft, heeft dat geen gevolgen. Tijdens een zwangerschap kan een eerste infectie wel schadelijk zijn voor het kind; de adviezen om besmetting te voorkomen (vlees goed verhitten, handschoenen bij tuinieren en bij de kattenbak) zijn dan extra belangrijk. Kort na een besmetting kan de test nog negatief zijn, omdat antistoffen pas na enige tijd aantoonbaar zijn.

Bij een afwijkende uitslag

Een positieve zoektest vóór de zwangerschap vraagt meestal geen vervolg. Tijdens de zwangerschap of bij klachten laat de huisarts of verloskundige IgG en IgM apart bepalen en zo nodig de aviditeit; bij aanwijzingen voor een recente infectie tijdens de zwangerschap volgt verwijzing naar de gynaecoloog. Toxoplasmose is niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

De zoektest geeft antwoord op de vraag of iemand ooit met Toxoplasma besmet is geweest; volgens de LCI-richtlijn Toxoplasmose is een antistoftest daarvoor geschikt. Het moment van besmetting is er niet uit af te leiden. Welke antistoffen de zoektest precies meet en welke afkapwaarde wordt gebruikt, verschilt per laboratorium.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

In de eerste weken na besmetting kunnen nog geen antistoffen aantoonbaar zijn.
Een zwak positieve uitslag is soms lastig te duiden en vraagt om aanvullende bepalingen.
Bij een sterk verminderde afweer, bijvoorbeeld na een transplantatie, zegt de antistoftest minder.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt het meest bij vrouwen met een kinderwens of zwangerschap die willen weten of ze al beschermd zijn, bijvoorbeeld bij werk met katten, rauw vlees of grond; zwangere werkneemsters mogen volgens het Arbobesluit niet aan de parasiet worden blootgesteld, tenzij ze immuun zijn. De uitslag is ook van belang bij mensen met een sterk verminderde afweer. Zonder zo'n reden heeft de uitslag minder gevolgen, omdat de adviezen om besmetting te voorkomen tijdens de zwangerschap gelden voor elke zwangere die niet zeker weet of ze afweer heeft. Na een eenmalig contact met een kat of rauw vlees zegt een test weinig; uitleg en adviezen om besmetting te voorkomen helpen dan meer.

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland had in 2016 en 2017 ongeveer 30 op de 100 mensen antistoffen tegen Toxoplasma. Dat loopt op van ongeveer 10 op de 100 onder de 20 jaar tot meer dan 80 op de 100 in de oudste leeftijdsgroep; bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd was het ongeveer 18 op de 100. Volgens een schatting uit 2006 wordt ongeveer 2 op de 1000 kinderen geboren met een aangeboren toxoplasma-infectie, meestal zonder dat dit wordt opgemerkt.

LCI-richtlijn Toxoplasmose (RIVM), op basis van het Pienter-onderzoek

Nadelen en risico's

Een positieve zoektest tijdens de zwangerschap kan ongerustheid en extra bloedafnames geven, terwijl het meestal om een oude infectie gaat.
Een negatieve uitslag beschermt niet: wie geen antistoffen heeft, kan na de test alsnog besmet raken.

Laten testen