Uitleg

Toxoplasmose IgG: wat wordt er gemeten?

Toxoplasmose is een infectie met de parasiet Toxoplasma gondii, die je kunt oplopen via rauw of niet gaar vlees, kattenpoep of aarde. Na besmetting maakt het afweersysteem IgG-antistoffen (afweereiwitten) aan. Die blijven levenslang in het bloed, net zoals de parasiet zelf in rust in het lichaam blijft. Een positieve IgG laat dus zien dat je de infectie ooit hebt doorgemaakt, maar niet wanneer.

Wat kan het signaleren?

Doorgemaakte toxoplasma-infectie, met afweer tegen een nieuwe besmetting
Geen eerdere infectie: vatbaar voor een eerste besmetting, van belang bij een kinderwens of zwangerschap
Samen met IgM en een aviditeitstest: aanwijzing over het moment van besmetting

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat je ooit besmet bent geraakt met Toxoplasma. Meestal is dat lang geleden gebeurd en ging het ongemerkt. Wie vóór de zwangerschap al IgG heeft, is volgens de LCI-richtlijn beschermd: er is dan in het algemeen geen risico dat het ongeboren kind besmet raakt. Alleen als ook IgM aanwezig is, of als bij een eerdere test geen IgG werd gevonden, kan het om een recente infectie gaan; dan is aanvullend onderzoek nodig om het moment van besmetting te bepalen.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent meestal dat je nog nooit toxoplasmose hebt gehad en er dus geen afweer tegen hebt. Dat is heel gewoon: ruim 80 op de 100 vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft geen antistoffen. Voor wie niet zwanger is en een goede afweer heeft, heeft dat geen gevolgen. Tijdens een zwangerschap kan een eerste infectie wel schadelijk zijn voor het kind; de adviezen om besmetting te voorkomen (vlees goed verhitten, handschoenen bij tuinieren en bij de kattenbak) zijn dan extra belangrijk. Kort na een besmetting kan de test nog negatief zijn, omdat antistoffen pas na enige tijd aantoonbaar zijn.

Bij een afwijkende uitslag

Een positieve IgG vóór de zwangerschap vraagt geen vervolg. Is de test tijdens de zwangerschap gedaan, dan laat de verloskundige of huisarts meestal ook IgM en zo nodig de aviditeit bepalen, of vergelijkt de uitslag met eerder afgenomen bloed; bij aanwijzingen voor een recente infectie volgt verwijzing naar de gynaecoloog. Toxoplasmose is niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn Toxoplasmose volstaat bij de vraag of iemand ooit toxoplasmose heeft gehad het bepalen van IgG. De test laat betrouwbaar zien óf iemand besmet is geweest, maar niet wanneer. Om het moment van besmetting te schatten gebruikt het laboratorium IgM, een tweede bloedmonster enkele weken later (nieuw verschijnen of stijgen van antistoffen) of de aviditeit van IgG: een hoge aviditeit betekent dat de infectie minstens 4 maanden geleden is.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

In de eerste weken na besmetting zijn nog geen IgG-antistoffen aantoonbaar.
Laboratoria gebruiken verschillende testen en afkapwaarden; een zwak positieve uitslag is soms lastig te duiden.
Bij een sterk verminderde afweer, bijvoorbeeld na een transplantatie, zegt de antistoftest minder.
Na een bloedtransfusie of toediening van immunoglobulinen kunnen tijdelijk antistoffen van donoren worden meegemeten.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt het meest bij vrouwen met een kinderwens of zwangerschap die willen weten of ze al beschermd zijn, bijvoorbeeld bij werk met katten, rauw vlees of grond; zwangere werkneemsters mogen volgens het Arbobesluit niet aan de parasiet worden blootgesteld, tenzij ze immuun zijn. De uitslag is ook van belang bij mensen met een sterk verminderde afweer. Zonder zo'n reden heeft de uitslag minder gevolgen, omdat de adviezen om besmetting te voorkomen tijdens de zwangerschap gelden voor elke zwangere die niet zeker weet of ze afweer heeft. Na een eenmalig contact met een kat of rauw vlees zegt een test weinig; uitleg en adviezen om besmetting te voorkomen helpen dan meer.

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland had in 2016 en 2017 ongeveer 30 op de 100 mensen antistoffen tegen Toxoplasma. Dat loopt op van ongeveer 10 op de 100 onder de 20 jaar tot meer dan 80 op de 100 in de oudste leeftijdsgroep; bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd was het ongeveer 18 op de 100. Volgens een schatting uit 2006 wordt ongeveer 2 op de 1000 kinderen geboren met een aangeboren toxoplasma-infectie, meestal zonder dat dit wordt opgemerkt.

LCI-richtlijn Toxoplasmose (RIVM), op basis van het Pienter-onderzoek

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag tijdens de zwangerschap kan ongerustheid en extra bloedafnames geven, terwijl het meestal om een oude, onschuldige infectie gaat.
Een negatieve uitslag beschermt niet: wie geen antistoffen heeft, kan na de test alsnog besmet raken.

Laten testen